Hoe moet het verder met de strafzaak Marengo nu Taghi nog altijd geen advocaat heeft? Drie scenario’s

Bij zijn eerste politieverhoor, op 26 januari 2020, sorteerde Ridouan Taghi al voor op de situatie waarin hij zich nu bevindt. In een speciaal voor hem gebouwde verhoorkamer op het terrein van de Extra Beveiligde Inrichting in Vught heeft hij het over een nepproces en een mediacircus: „Zeg tegen de rechter gewoon lekker: geef mij levenslang.”

Levenslang heeft hij inderdaad in 2024 gekregen van de Amsterdamse rechtbank. En na de arrestatie van zijn advocaten Youssef Taghi in 2022, Inez Weski in 2023 en Vito Shukrula in 2025 zit hij nu zonder rechtsbijstand in het hoger beroep van zijn strafzaak.

Hoewel niemand dat wenselijk vindt, is het niet gelukt een nieuwe advocaat te vinden. Meerdere oproepen en een aantal gesprekken met gegadigden hebben niks opgeleverd. Ondertussen vordert het hoger beroep in de strafzaak Marengo gestaag. Volgens de planning zal het Openbaar Ministerie eind mei beginnen met het formuleren van een strafeis tegen Taghi en dertien medeverdachten.

Zowel het Openbaar Ministerie als het dekenberaad – een overlegorgaan van de elf lokale dekens van de Orde van Advocaten – zien op dit moment niets in het verplicht aanstellen van een advocaat. En dat geldt ook voor Taghi zelf. „Ik zou niet willen dat een advocaat wordt gedwongen”, zei hij eind vorig jaar tijdens een speciale zitting over zijn rechtsbijstand.

Zowel het OM als de raad voor de rechtsbijstand vinden dat zij geen rol hebben bij de zoektocht naar een advocaat voor Taghi en wijzen naar de advocatenwet

Na die zitting gaf het hof een onderzoeksrechter nog eens vier maanden de tijd om een oplossing te vinden. Sindsdien heeft het dekenberaad in overleg met die onderzoeksrechter een ultieme poging gedaan om rechtsbijstand voor Taghi te regelen. Maar die poging is mislukt.

En zo ligt de hete aardappel weer bij het hof, dat helemaal geen rol heeft bij de benoeming van advocaten. De wetgever heeft dat elders belegd. Verdachten die worden gearresteerd kunnen op grond van de wet namelijk via het Openbaar Ministerie en de raad voor de rechtsbijstand vragen om een advocaat. Om te voorkomen dat een verdachte bijvoorbeeld wordt gehoord zonder juridische bijstand, hebben advocaten een zogeheten ‘piketdienst’.

Zowel het OM als de raad voor de rechtsbijstand vinden echter dat zij geen rol hebben bij de zoektocht naar een advocaat voor Taghi. Zij wijzen naar de advocatenwet. Daarin staat dat verdachten die een advocaat zoeken, zich kunnen melden bij een van de elf lokale dekens van de Orde van Advocaten.

De deken kan een dergelijke verdachte helpen en, zo staat in de wet, in bijzondere gevallen een advocaat toewijzen. Taghi heeft een dergelijk verzoek gedaan en daarom is het dekenberaad aan een zoektocht begonnen, tevergeefs.

Patstelling

Maandag bespreekt het hof de patstelling met Taghi en zijn dertien medeverdachten tegen wie het hoger beroep loopt. De ontstane situatie is in alle opzichten uniek. Daarom is voor de belangenafweging die het hof zal moeten maken geen draaiboek.

Een cruciaal uitgangspunt is dat iedere verdachte recht heeft op een eerlijk proces. Daarvoor is gezien de belangen – al dan niet levenslang – rechtsbijstand door een advocaat meer dan gewenst. Al staat nergens in de wet dat bijstand door een advocaat verplicht is. Tenzij iemand minderjarig of ontoerekeningsvatbaar is, wat voor Taghi niet geldt.

Naast het belang van de verdachte moet het hof rekening houden met andere belangen, zoals die van de medeverdachten. Zij hebben recht op een spoedige afwikkeling van hun strafzaak. Datzelfde geldt voor de nabestaanden van de slachtoffers van de moorden die in de Marengozaak centraal staan. Ook zij hebben binnen een redelijke termijn recht op duidelijkheid.

Om de belangen van Taghi, zijn medeverdachten en de nabestaanden goed te kunnen wegen, wil het hof alle partijen maandag spreken. Hoe het daarna verder gaat, zal vermoedelijk niet meteen duidelijk worden. Maar de klok tikt onverbiddelijk door en makkelijke oplossingen zijn er niet meer.

Na het requisitoir eind mei zullen de advocaten van de dertien medeverdachten van Taghi gaan pleiten. Ergens in het laatste kwartaal van 2026 zal het hof de behandeling ter zitting sluiten, om naar verwachting in het voorjaar van 2027 uitspraak te doen.

Drie scenario’s

Het meest wenselijke scenario is dat zich voor het sluiten van de behandeling toch een advocaat meldt voor Taghi. Omdat die nieuwe advocaat zich moet inlezen voordat het werk op zitting kan beginnen, zal dat ongetwijfeld leiden tot vertraging. De vraag is hoeveel vertraging nog redelijk is voor de andere verdachten.

Als het hof oordeelt dat het voor de andere verdachten te lang gaat duren, moet de zaak van Taghi worden afgesplitst. Dan moeten er nieuwe rechters worden aangesteld omdat een rechter zich niet twee keer over hetzelfde feitencomplex mag uitspreken.

Schort het hof een uitspraak op in afwachting van rechtsbijstand, dan moet de voorlopige hechtenis van Taghi iedere drie maanden worden getoetst

De twee scenario’s waarin niemand zich meldt als advocaat voor Taghi, zijn voor het hof lastiger: uitspraak doen in zijn zaak of wachten tot zich een advocaat aandient? Wat het hof ook beslist, in beide gevallen stokt de procedure daarna als Taghi verstoken blijft van rechtsbijstand.

Schort het hof een uitspraak op in afwachting van rechtsbijstand, dan zal de voorlopige hechtenis van Taghi volgens de wet iedere drie maanden moeten worden getoetst. Omdat de kans dat Taghi vrijkomt nihil is gezien zijn veroordeling tot levenslang in eerste aanleg, ontstaat een patstelling die alleen kan worden doorbroken als zich een advocaat meldt of iemand wordt aangewezen.

Doet het hof wel uitspraak, dan kan het zich in ieder geval baseren op het dossier, inclusief alle argumenten die de advocaat van Taghi in eerste aanleg heeft aangeleverd. Daarna kan Taghi zelf cassatie aantekenen bij de Hoge Raad. Maar die procedure voeren zonder advocaat lijkt onmogelijk.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie