Sánchez – NRC

De uitslag van de regionale verkiezing in Andalusië op zondag is uitgelopen op een teleurstelling voor de twee grootste partijen in Spanje. De socialistische PSOE van premier Pedro Sánchez zakte verder weg naar 28 van de 109 zetels, een historisch slecht resultaat in de regio met het grootste inwonertal van Spanje (8,6 miljoen van de bijna 50 miljoen inwoners). 

Het is de vierde regionale verkiezing in vijf maanden waarbij de PSOE fors verliest (na Extremadura, Aragón, en Castilië en León), en de laatste voor de parlementsverkiezingen, die volgend jaar op de agenda staan. Als troost werpen landelijke politici vaak tegen dat elke regio zijn electorale eigenaardigheden kent en dat de uitslag daarom weinig voorspelt voor landelijke verkiezingen, maar deze trend moet haast wel zorgen baren. 

Extra pijnlijk voor de partij van Sánchez is dat de regio sinds het begin van de Spaanse democratie eind jaren zeventig juist overtuigend socialistisch stemde. Pas in 2018 werd de PSOE er voor het eerst door (centrum)rechtse partijen buiten de regering gehouden. Vier jaar later verstevigde de conservatieve Volkspartij (PP) haar greep op de regio door er zelfs een absolute meerderheid te behalen.

Sánchez stuurde de Sevillaanse vicepremier en zijn minister van Financiën María Jesús Montero eerder dit jaar naar Andalusië om het tij te keren, maar dat mocht niet baten. Hoe populair Sánchez op het internationale toneel ook is, zijn PSOE verloor zondag nog twee zetels ten opzichte van de vorige verkiezing. 

De Spaanse premier Pedro Sánchez en de Andalusische leider van de PSOE, María Jesús Montero, vorige week vrijdag tijdens een rally.

foto Marcelo del Pozo/REUTERS

Zoom in

Geen absolute meerderheid 

Maar ook bij de PP, op nationaal niveau de grootste oppositiepartij, ging de vlag niet uit. De partij werd weliswaar de grootste, maar verloor haar absolute meerderheid, waar de Andalusische partijleider Juan Moreno zich tijdens zijn campagne zo voor had ingezet. Bij iedere bijeenkomst pleitte hij voor een „stabiele meerderheid”, zodat hij zou kunnen regeren zonder de „chaos” die een coalitiepartner zou brengen. 

Volgens de peilingen kon hij op die meerderheid rekenen, maar nu alle stemmen geteld zijn blijkt dat hij toch de chaos krijgt. Met 53 zetels komt de PP twee zetels tekort. Daarmee is Moreno, die al acht jaar president is van de Zuid-Spaanse regio en zichzelf schaart in de gematigde vleugel van de partij, voor een meerderheid toch aangewezen op de radicaal-rechtse partij Vox. 

Hoewel de groei van Vox enigszins lijkt te stagneren – van 14 naar 15 zetels – heeft Vox in Andalusië nu wel een sleutelpositie in handen, die de partij onder meer zegt te willen gebruiken om Spanjaarden voorrang op immigranten te geven bij de verdeling van huizen en andere voorzieningen.. Eenzelfde soort dynamiek tekende zich de afgelopen weken af in de andere regio’s waar recent verkiezingen plaatsvonden: in Extremadura en Aragón hebben de twee partijen al coalities gevormd, in Castilië en León lopen de onderhandelingen nog. 

De regionale samenwerking tussen de PP en Vox kent een onstuimig verleden, omdat Vox zich in de zomer van 2024 terugtrok uit alle regionale coalities vanwege een conflict over de opvang van minderjarige migranten per regio (de Spaanse ‘spreidingswet’). De PP had daarom gehoopt de afhankelijkheid van de radicaal-rechtse partij tijdens deze regionale verkiezingen van zich af te schudden, maar is daar in geen van de regio’s in geslaagd. De Spaanse krant El País omschrijft het als „de laatste spijker in de doodskist van een verkiezingscyclus waarvan de PP had verwacht dat die zichzelf zou versterken en die haar uiteindelijk heeft verzwakt”. 

Groei voor links

De echte winnaar van de Andalusische verkiezingen kwam uit onverwachte hoek. De links-nationalistische partij Adelante Andalucía wist haar zetelaantal te verviervoudigen van twee naar acht. Anders dan in Extremadura, Aragón en Castilië en León is het linkse blok in Andalusië daardoor wel gegroeid. En dat is iets waar de PSOE hoop uit put in de aanloop naar de parlementsverkiezingen, schrijft El País. De stemmen van dit soort partijen, die niet meedoen aan landelijke verkiezingen, zouden het tij nog kunnen doen keren, al blijven de zorgen voorlopig groot. 

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie