Turijn is doordrenkt van grandeur. Denk aan de lange overdekte arcades, de koninklijke paleizen, de barokke architectuur en de indrukwekkende alpenboog die achter de stad oprijst. Toch zul je ‘Torinesi’ niet snel horen opscheppen over hun stad, zegt Luca Alzona (67), lokale inwoner en voorzitter van Slow food Turijn – een beweging die pleit voor ‘goed, schoon en eerlijk’ eten. „Beh sì, we zijn nu eenmaal bescheiden.”
Eindstation Over deze serie
NRC tipt de komende tijd vakantiebestemmingen die je kunt bereiken met de trein vanuit Nederland. Aflevering 4: Turijn in Italië.
En dat terwijl Turijn op het vlak van kunst en cultuur moeiteloos kan wedijveren met steden als Milaan, Rome en Florence. Bovendien lag het bestuurlijke hart van Italië ooit in Turijn: tijdens de Risorgimento, de eenwording in 1861, werd de stad de eerste hoofdstad van het land. Later verloor het de troon aan Rome.
De statige uitstraling dankt Turijn aan de Savoye-familie, een van de oudste adellijke dynastieën van Europa, die de stad in 1563 tot hoofdstad van hun hertogdom maakte. De stad moest de macht en rijkdom van de familie weerspiegelen, dus bouwden ze paleizen, en legden ze brede lanen en pleinen aan. Op Piazza Castello staat nog altijd het koninklijk paleis van de Savoye-familie. In het midden van Piazza San Carlo – door inwoners liefkozend il salotto di Torino, de huiskamer van Turijn, genoemd – prijkt een standbeeld van de militaire leider Emanuel Filibert van Savoye (1528–1580).
Markt Porta Palazzo in Turijn.
Imageselect
Zoom in
Café Al Bicerin in Turijn.
Getty Images
Zoom in
Het Ortameer, op ongeveer twee uur afstand van Turijn met de trein.
Getty Images
Zoom in
Nadat het politieke zwaartepunt van Italië naar Rome was verschoven, ontwikkelde Turijn zich in de twintigste eeuw tot het centrum van de Italiaanse auto-industrie, met FIAT (Fabbrica Italiana Automobili Torino) als boegbeeld. Tegelijkertijd bleef de stad zich sterk richten op zijn culinaire tradities en streekproducten, waaronder wijn, koffie en chocolade.
Tientallen chocolademakers
Chocoladeliefhebbers kunnen in Turijn hun hart ophalen, volgens Alzona. De stad kent tientallen chocolademakers, en in vrijwel elke vitrine ligt de kenmerkende gianduiotto – een bonbon gevuld met hazelnootpraliné. De beste, volgens hem, vind je bij chocolademakers Peyrano, Gobino en Caffè Al Bicerin. Bij laatstgenoemde drinkt Alzona ook graag de bekendste koffiedrank van de stad: de bicerin, dat bestaat uit chocolademelk, koffie en room. Alexandre Dumas en Friedrich Nietzsche waren bekende vaste gasten van het café, die kwamen voor de chocola.
Luca Alzona (67) is sinds 1991 actief binnen de organisatie Slow food als docent, organisator en bestuurder, en sinds 2023 voorzitter van Slow food Turijn.
Maar er is nog veel meer uit de streek dat je moet proeven, zegt Alzona. Denk aan klassiekers als vitello tonnato, dungesneden kalfsvlees met een romige tonijnsaus, en risotto, bereid met de lokale rode wijn Barolo of paddenstoelen. Ook tajarin, dunne lintpasta met salieboter, en de Piëmontese battuta, fijngehakt rauw rundvlees met olijfolie en citroen, staan op het menu van veel trattoria’s. Torinesi hechten waarde aan traditionele gerechten: vernieuwing is minder belangrijk dan kwaliteit. „Wat goed is, blijft goed”, zegt Alzona. Het is dan ook niet gek dat de Slow food-beweging haar wortels heeft in de Piëmont-regio.
De Slow Food-beweging ontstond eind jaren tachtig in het stadje Bra, ten zuidoosten van Turijn en keert zich tegen de uniformiteit van fastfood – wat zich vroeger onder meer uitte in protesten tegen de vestiging van de gele M in Italië. De filosofie is sindsdien onveranderd: voedsel moet niet alleen goed smaken, maar ook zo min mogelijk bewerkt zijn, eerlijk lonen voor de maker en bovendien beschikbaar zijn voor iedereen.
Alzona zet zich sinds 1991 in voor die waarden door workshops en proeverijen te organiseren, om consumenten kennis te laten maken met streeklekkernijen, en door in gesprek te gaan met boeren en producenten om de regionale producten, van druiven tot kazen, te conserveren. Dat is noodzakelijk, zegt hij, „om te voorkomen dat alles uiteindelijk hetzelfde gaat smaken”.
De favoriete plekken van Luca Alzona in Turijn
Welk restaurant mag je niet overslaan?
„Antiche Sere, een klassieke osteria met authentieke Piëmontese gerechten. Bestel hier vooral de gnocchi met gorgonzola of konijn gestoofd in witte wijn. Reserveer ruim van tevoren!”
Wat zijn je favoriete wijnhuizen?
„Rocche Costamagna maakt de lekkerste rode Barolo wijnen. En La Colombera maakt heerlijke witte Timorasso wijnen, van een zeldzame gelijknamige druif uit Piëmont. De wijn heeft aroma’s van balsamico en tropisch fruit.”
Turijn staat bekend om zijn historische cafés. Wat zijn jouw favorieten?
„Naast Caffè Al Bicerin ga ik graag naar Mulassano op Piazza Castello. Daar ontstond de tramezzino: een kleine, zachte sandwich van korstloos witbrood, belegd met bijvoorbeeld tonijn of ham en kaas.”
Welke plekken rond Turijn zijn de moeite waard?
„Lago Maggiore en het kleinere Lago d’Orta zijn prachtig. Valle d’Aosta, een berglandschap op ongeveer anderhalf uur afstand met de trein vanaf Turijn, is perfect voor wandelaars. Ook kleine plaatsen op een uur afstand van Turijn zoals Alba, Mondovì en het bergheiligdom Oropa zijn een bezoek waard en goed te bereiken met de trein en bus.”
Hoe ziet jouw ideale dag in Turijn eruit?
„Ik begin op de markt van Porta Palazzo, de grootste openluchtmarkt van Europa, en wandel via het centrum langs Piazza Castello naar de rivier Po. Daarna eet ik in de oude wijk San Salvario, bijvoorbeeld bij restaurant Scannabue dat de Piëmontese keuken in een modern jasje steekt.”
Wat is de beste reistijd?
„De herfst. Dan is de keuken op haar best, met verse truffels en paddenstoelen, en kleuren de bomen langs de rivier oranje, rood en geel.”
Reisinformatie Eindstation: Turijn
Hoe kom je er met de trein? Neem de Eurostar van Amsterdam naar Parijs Gare du Nord, stap daar over op een metro naar Parijs Gare du Lyon en neem de Franse hogesnelheidstrein richting Turijn. De volledige reis is te boeken via de website van SNCF Connect en duurt ongeveer tien uur.
Een alternatief is om met de FlixBus naar Parijs te reizen en daar over te stappen op de hogesnelheidstrein naar Turijn.
Wat is de beste reistijd? De herfst.
Wat is de aanbevolen duur van je verblijf? 5 dagen.
Hoe duur is Turijn? €€€
Frankrijk
‘Marseille is een paradox en dat maakt haar zo interessant’
TsjechiË
‘Het Boheems Paradijs is heel sprookjesachtig’
Denemarken
Chef-kok Alexandra deelt haar ideale zomerdag in Kopenhagen
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie