Jeroen Maters beschrijft op LinkedIn een zondagmiddag op station Maastricht: er staan vijftien fietsers, maar de trein heeft maar plek voor zes fietsen. Noodgedwongen moeten hij en acht andere fietsers de trein overslaan. “Een half uur later is het aantal fietsers dat wacht ruim verdubbeld. Ook de volgende trein heeft maar plek voor zes fietsen.”

Een alternatief om terug naar het noorden te reizen, is er voor hem niet. “Er wordt druk onderhandeld over wie er mee mag en wie niet. Geen fijn besluit van een mooie fietstocht. De ergernis groeit: sommige fietsers proberen toch hun fiets in de trein te proppen. Ik kijk met bewondering naar hoe begripvol, maar gedecideerd de conductrice die fietsen weer laat uitladen.”

Bij de volgende stop staan opnieuw fietsers te wachten. “Voor hen en de fietsers op de stations verder noordelijk is de terugreis helemaal kansloos. Pas in Utrecht worden er fietsen uitgeladen. Tot diep in de avond zullen de fietsplekken vol staan met fietsen uit Maastricht.”

Maters schrijft dat de conducteur aangeeft dat het elk weekend raak is: ‘Ik heb al zo vaak aangekaart dat ze een fietswagon moeten inzetten op dit traject. Zeker in de weekenden. Maar er wordt niet geluisterd’, zei de conducteur van de NS vertwijfeld. ‘We moeten continu fietsers teleurstellen. Dat is voor hen én voor ons enorm frustrerend.’

NS over drukte

Een woordvoerder van NS zegt tegen RTL Nieuws het beeld te herkennen. “Onze treinen zijn niet helemaal ingericht op het meenemen van fietsen”, legt ze uit. “Dat heeft te maken met het spoornetwerk van Nederland, het drukst bereden spoor van Europa. Met korte halteertijden (de duur dat een voertuig stilstaat bij een halte om reizigers te laten in- en uitstappen, red.) is het lastig om meer ruimte te bieden aan de fiets.”

Als er meer reizigers zijn die met een fiets willen instappen, zou dat ertoe leiden dat een trein te lang stilstaat op het station. “En dat betekent weer vertraging voor meer reizigers.”

Speciale fietswagons, zoals bijvoorbeeld in sommige Duitse treinen, zouden het probleem volgens de woordvoerder alleen verschuiven. “Het Nederlandse spoor is zo druk, dat NS vaak met de maximale lengte rijdt. De introductie van fietswagons zou ten koste gaan van het aantal zitplaatsen.”

Een maximumaantal plaatsen voor de fietsen is er volgens haar niet voor niets. “Te veel fietsen kunnen de doorgangroutes blokkeren en tot onveilige situaties leiden. Het leidt soms ook tot discussies tussen reizigers en onze collega’s.” Wel heeft het nieuwste materieel van de NS meer fietsplekken dan het oude materieel.

De fiets in de trein wordt vaak gezien als de heilige graal van duurzaam reizen. Daarom zegt de woordvoerder van de NS de fiets in de trein niet te willen ontmoedigen door bijvoorbeeld een fietskaartje duurder te maken. “We willen een aantrekkelijke prijs bieden voor het meenemen van je fiets. We zijn in principe natuurlijk gewoon voorstander van duurzaam vervoer. Zo’n gouden combinatie willen we zeker stimuleren.”

Rover en Fietsersbond pleiten voor meer fietsplekken 

Ook reizigersvereniging Rover ziet dat het meenemen van fietsen in de trein tot knelpunten leidt. De vereniging pleit samen met de Fietsersbond al langer voor meer fietsplekken in treinen. 

Volgens Rover is bij nieuw materieel wel vooruitgang geboekt, maar blijkt het aanpassen van bestaande treinen lastiger. De reizigersvereniging ziet geen heil in fietswagons. “Dat is logistiek namelijk best ingewikkeld. Je hebt het immers nodig op specifieke trajecten en specifieke tijdstippen. Het is ook een relatief dure investering. Het is beter om te zorgen dat in nieuw materieel iets meer plekken zijn.”

Drukte op trajecten

Rover ontvangt vooral in de zomer veel meldingen over volle fietsplekken. Het gaat onder meer om trajecten als Zwolle-Leeuwarden (richting de Waddeneilanden), Amsterdam-Brussel (Eurocity Direct), Rotterdam-Brussel (Eurocity), Amsterdam-Hengelo en intercity’s vanuit Amsterdam en Utrecht richting Zuid-Limburg.

Ook trein- en busvervoerder Arriva ziet dat het druk is op sommige lijnen. Vooral in de zomer op toeristische plekken, zoals Limburg en het noorden vanwege de Waddeneilanden. Wel zegt de vervoerder de afgelopen jaren geen significante stijging te zien.