Dat bijen, vlinders en andere insecten in zo’n hoog tempo verdwijnen heeft volgens Göbel grotere gevolgen dan mensen vaak denken. “Als insecten verdwijnen raakt de hele natuur uit balans. Al het andere leven is mede afhankelijk van de kleine zespotigen.”
Toch is dit wel wat er aan de hand is. In minder dan 30 jaar is volgens hem in delen van Noordwest-Europa de biomassa van vliegende insecten met ruim 75 procent afgenomen. En dat terwijl deze kleine arbeiders écht nodig zijn voor de natuur. “Zonder insecten raakt de natuur haar motor kwijt. Planten worden minder goed bestoven, dieren vinden minder voedsel en ecosystemen verliezen hun veerkracht”, legt hij uit.
“Er heerst misschien zelfs een grotere woningnood onder de insecten dan onder de mensen.”
“Misschien dat er zelfs een nog grotere woningnood onder de insecten heerst dan onder de mensen”, zegt hij. “Nederland is voor insecten te netjes geworden. Bloemen maken plaats voor een strak gazon, en tuinen worden betegeld. Wat voor ons groen lijkt, is voor veel insecten maar een kale wereld. Insecten hebben variatie nodig. Een landschap met randen, hoekjes, bloei en beschutting. Maar juist dat rafelige landschap zijn we kwijt aan het raken.”
Een hele keten van leven
“Vooral de specialisten hebben het zwaar”, vertelt Göbel. “Wilde bijen, vlinders en zweefvliegen zijn insecten die niet zomaar overal kunnen leven. Ze hebben bloemen nodig op het juiste moment, planten waar hun larven van kunnen eten en plekken om te nestelen of te overwinteren.”
_0.png)
Lees ook Zo maak je een hotel en drinkplaats voor vlinders, bijen en andere insecten
Bijen zijn volgens de dierenexpert onmisbaar op meerdere vlakken. “Ze helpen de natuur zich letterlijk voort te planten”, legt hij uit. “Terwijl ze van bloem naar bloem vliegen, nemen ze stuifmeel mee. Daardoor kunnen planten zaden en vruchten maken. Dat is belangrijk voor ons voedsel, maar ook voor wilde planten en alles wat daarvan leeft.”
Maar het gaat volgens Göbel verder dan het eten op ons bord. “De planten die door bijen bestoven worden, zijn weer voedsel en schuilplaatsen voor bijvoorbeeld rupsen, vogels, kleine zoogdieren en andere insecten. Een bij vliegt dus niet zomaar van bloem naar bloem: ze houdt een hele keten van leven in beweging.”
“Wat bijen, zweefvliegen en andere bestuivers normaal stil en gratis doen, is voor mensen traag en duur werk.”
“Veel mensen denken bij ‘de bij’ aan één dier: de honingbij. Maar Nederland heeft een bruisende bijenwereld van zo’n 360 soorten. Van hommels en zandbijen tot metselbijen en groefbijen”, vertelt Göbel. “Meer dan de helft van onze Nederlandse wilde bijensoorten staat inmiddels op de Rode Lijst. Die lijst laat zien hoe het met wilde bijen in Nederland gaat. Soorten die daarop staan, zijn uit ons land verdwenen of lopen hier het risico om te verdwijnen.”
Om een beeld te scheppen over de ernst van de situatie geeft hij een voorbeeld: “In sommige fruitgebieden in China zie je wat er gebeurt als natuurlijke bestuiving tekortschiet. Daar klimmen mensen zelf de fruitbomen in om bloemen met de hand te bestuiven. Bloem voor bloem, met een kwastje. Niet omdat dat romantisch is, maar omdat sommige gewassen anders simpelweg minder fruit opleveren.”
Dit laat volgens hem zien hoe afhankelijk we zijn van insecten. “Wat bijen, zweefvliegen en andere bestuivers normaal stil en gratis doen, is voor mensen traag en duur werk.”
Lees ook Insectenpopulaties krijgen ‘enorme klap’ door het extreme weer
Wereldwijd probleem
“Het speelt wereldwijd, maar Nederland is wel een van de plekken waar de druk extreem hoog is. We zijn een klein land met veel steden, wegen, landbouw en versnipperde natuur. Daardoor blijft er voor insecten weinig ruimte over om voedsel te vinden en te schuilen.” Toch kampt niet alleen Nederland met dit probleem. “Over de hele wereld staan insecten onder druk door dezelfde oorzaken.”
Gelukkig kunnen wij de insecten vrij gemakkelijk een handje helpen. “Iedereen kan met wat kleine aanpassingen een groot verschil maken”, vertelt Göbel. “Plaats bijvoorbeeld een goed insectenhotel in je tuin of op je balkon. Zo creëer je een broodnodige plek voor veel insecten om te schuilen en te nestelen. Hang het op een zonnige plek, het liefst richting het zuiden. Zo help je de woningnood onder insecten tegen te gaan.”
De insecten nog een duwtje in de goede richting geven? “Zet er inheemse bloemen en planten omheen die op verschillende momenten bloeien. Zo bied je niet alleen onderdak, maar ook een goedgevulde buurtkantine.”
Lees ook ‘Maai Mei Niet’ wordt ‘Maai Minder’: in dit geval juist wel maaien
Voor meer artikelen van RTL Wonen, klik hier:
