Het is de eerste keer dat Zweden een dergelijke NAVO-bijeenkomst mag organiseren. In wat doorgaans een rustig provinciestadje is, wemelt het nu van de politie en cirkelen helikopters en drones boven het centrum die moeten waken over de veiligheid van de hoogwaardigheidsbekleders.

Strategische plek

Dat als vergaderlocatie voor Helsingborg is gekozen, is niet zonder reden. De havenstad ligt op een uiterst strategische plek aan de Öresund, een van de drukste vaarwegen ter wereld en de toegangspoort tot de Oostzee. 

Vorige week vond ook al een NAVO-oefening plaats op het al even strategisch gelegen eilandje Gotland.

Officieel is de vergadering vooral bedoeld ter voorbereiding van de jaarlijkse NAVO-top in juli, die dit jaar in Ankara wordt gehouden. 

Daar zal de balans worden opgemaakt hoe het ervoor staat met de afspraken die vorig jaar op de NAVO-top in Den Haag zijn gemaakt om de defensie-uitgaven flink op te schroeven. Veel landen maken daar serieus werk van. Sommige blijven achter.

Opstelling VS

Maar hét thema dat iedereen echt bezighoudt, is de opstelling van de Verenigde Staten vergeleken met de NAVO. De Amerikanen lijken steeds minder waarde te hechten aan het bondgenootschap. En zinspelen zelfs openlijk op het einde van de Amerikaanse deelname aan de NAVO.

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA) zegt vanuit het Zweedse Helsingborg tegen RTL Nieuws ook dat het spannende tijden zijn voor de NAVO:

NAVO-baas Mark Rutte probeert die speculaties steevast de kop in te drukken. Ook nu in Zweden weer. Het gaat erom dat Europa niet kan blijven leunen op de Verenigde Staten voor zijn eigen defensie, zegt hij. Rutte zit Europese landen dan ook flink achter de broek om de defensieuitgaven op te krikken, in de hoop dat dit de Amerikanen milder stemt.

Minder afhankelijk worden

Europa moet afkicken van de afhankelijkheid van Amerikaanse defensiecapaciteiten, zei de Zweedse minister van Defensie onlangs ook al. En zo veel mogelijk tempo maken met het opbouwen van de eigen krijgsmachten, om als Europa op eigen benen te kunnen staan.

“Wij voelen die druk om meer te investeren”, zegt minister Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA). “Ik zie het als meer verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen veiligheid.”

De minister wil niet hardop speculeren over een NAVO zonder de Verenigde Staten. En zegt te hopen dat de Amerikanen inzien dat ook zij veel profijt hebben van het bondgenootschap.

Is Trump te dumpen? Zo zou de NAVO zonder de VS eruitzien: 

Uit Washington klinkt echter een heel ander geluid. Trump haalt regelmatig uit naar het ‘slappe’ Europa. En maakte er onlangs geen geheim van zich in de steek gelaten te voelen door het bondgenootschap als het gaat om de vrije doorvaart van de Straat van Hormuz.

De aankondiging om duizenden militairen terug te trekken uit Duitsland en Polen was afgelopen weken reden tot nieuwe zorgen. Want deze mededeling kwam voor velen als een verrassing en deed de vraag rijzen in welk tempo de Amerikanen hun rol in Europa aan het afbouwen zijn.

“De aankondiging van Trump gisteravond dat een eerdere troepenzending naar Polen toch doorgaat, zal dan ook met enige opluchting zijn ontvangen”, zegt politiek verslaggever Roel Schreinemachers. “Maar het verandert weinig aan een verwijdering tussen Europa en de Verenigde Staten die sinds de herverkiezing van Trump gaande is.”

“En dus zal met gespitste oren worden geluisterd met welke boodschap de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio naar Zweden komt”, zegt Schreinemachers. Dat hij komt, is een positief teken. De vorige vergadering liet hij nog schieten. “Maar welke toon hij zal aanslaan; niemand die het weet.”