De Nederlandse Staat overweegt om aandelen te kopen in Damen Naval, onderdeel van scheepsbouwer Damen Shipyards. Bronnen bevestigen aan Nieuwsuur dat hierover gesprekken gaande zijn tussen het bedrijf en de Staat.

Het zou een uitzonderlijke stap zijn: de Staat heeft nu aandelen in 40 bedrijven(opent in nieuw venster). Het gaat vooral om vervoers- en energiebedrijven en banken, zoals KLM, Gasunie en ABN Amro. Op defensiegebied heeft de Staat 1 procent aandeel in Thales, dat militaire radarsystemen produceert.

Damen bouwt onder meer marinefregatten en is daarmee een van de belangrijkste defensiebedrijven van Nederland. Het wordt gezien als een bedrijf van “strategisch nationaal belang”. Ook andere NAVO-landen laten marineschepen bouwen bij Damen.

Meer fregatzekerheid

De vorm van de staatsdeelname staat nog niet vast. Er wordt onder meer gesproken over een zogeheten “gouden aandeel”, waarbij de Staat vetorecht krijgt over strategische besluiten. Een optie waarbij de Staat 100 procent van de aandelen van Damen overneemt, ligt ook op tafel, maar wordt als minder waarschijnlijk gezien.

Als de Staat aandeelhouder wordt van Damen, zou dat meer zekerheid moeten opleveren voor het concern dat hoge investeringen moet doen. Voor de overheid levert het meer zekerheid op dat de fregatten die Defensie heeft besteld er ook daadwerkelijk komen.

Politiek verslaggever Anke Truijen:

Het kabinet heeft een direct belang bij het voortbestaan van Damen, want we hebben er fregatten besteld. Daarnaast hoor je in Den Haag tegenwoordig veel over strategische autonomie en onafhankelijkheid. Defensie gaat miljarden investeren en wil dat de kennis en ervaring die in Nederland wordt opgebouwd, hier ook blijft.

Damen zat vorig jaar in acute financiële problemen. Om die reden ging de Kamer akkoord met 270 miljoen euro staatssteun voor de scheepsbouwer. Het bedrijf was in de problemen gekomen door vertragingen bij de productie van zes Duitse fregatten. Hierdoor dreigde de order van 7 miljard niet door te gaan.

Uiteindelijk zei Damen de overheidssteun niet nodig te hebben. Bronnen zeggen tegen Nieuwsuur dat dit te maken had met de voorwaarden die de overheid had verbonden aan het geld.

Ontwijken sancties

Damen heeft ook juridische problemen. Er loopt een rechtszaak over het betalen van smeergeld aan ambtenaren in het buitenland, om zo meer schepen te verkopen. Een eventuele veroordeling voor corruptie heeft grote gevolgen: Damen mag dan mogelijk jarenlang geen overheidsorders uitvoeren.

De andere rechtszaak tegen Damen draait om het ontwijken van de Ruslandsancties. Nieuwsuur onthulde eerder dat honderden Europese onderdelen voor een project van Damen in Rusland zijn terechtgekomen. Het OM denkt dat hierbij sancties zijn overtreden. Vorig jaar viel de FIOD binnen bij onder andere directeur Kommer Damen.

Michiel Zwinkels, hoofdofficier van justitie, bevestigde eerder het gewicht van de rechtszaak tegen Damen. “Er ligt meer druk op zo’n zaak”, zei Zwinkels. “Maar wanneer een bedrijf dat van belang is voor de Nederlandse defensie-industrie wordt verdacht van het omzeilen van sancties tegen Rusland, is het misschien wel extra belangrijk om dit aan de rechter voor te leggen.”

Reacties Damen en Defensie:

Het ministerie van Defensie en Damen Shipyards willen niet bevestigen dat er wordt gesproken over een staatsdeelneming. “We gaan er niet op reageren. We zijn in zeer goed overleg met de Defensie en hebben goede gesprekken over toekomstige projecten”, zegt een woordvoerder van Damen.

Het ministerie van Defensie laat schriftelijk weten: “Damen is een belangrijke leverancier voor de Koninklijke Marine en speelt een centrale rol bij de vervanging van de vloot. Hiermee wordt bijgedragen aan de gereedstelling van de Koninklijke Marine en gehele Krijgsmacht. Onderdeel van deze leverancierspositie vormt een samenwerkingsrelatie met Defensie waarbij toegewerkt wordt naar het leveren van materieel conform de behoefte van de Koninklijke Marine. Over de concrete invulling van deze strategische samenwerking kunnen vanwege de commerciële vertrouwelijkheid en operationele veiligheid geen nadere uitspraken gedaan worden.”