Naast excuses en financiële compensatie is er nog steeds de droom van een onafhankelijke Zuid-Molukse staat. “Volgens ons is dat nog steeds de stip aan de horizon. Die droom is er nog steeds.”
Toch blijven de mogelijke excuses ambivalent voelen. “KNIL-militairen en hun gezinnen zijn voor 90 procent al overleden, dus het is heel erg dubbel. Maar excuses horen bij het proces denk ik”, zegt Sihasale.
Ook John Wattilete, president in ballingschap van de Republiek der Zuid-Molukken, zegt in gesprek met Nieuwsuur blij te zijn als Jetten excuses maakt. “Want onze gemeenschap is op grove wijze geschoffeerd.”
Tegelijk pleit Wattilete ook voor onderzoek naar de gemaakte fouten in het verleden. “Dan moet je die fouten erkennen en vervolgens zal rechtsherstel moeten plaatsvinden. In het verlengde daarvan zouden excuses gemaakt kunnen worden.”
Ook wil Wattilete dat Nederland zich inzet voor het recht op zelfbeschikking van het Molukse volk. Dat zou betekenen dat ons land bij Indonesië aandringt op een onafhankelijke Zuid-Molukse staat.
Miguell Kaidell uit Assen ziet als Molukse Drentse jongere wat de excuses kunnen betekenen voor de oudere generatie. “Ik vind het mooi dat er na zoveel jaar een soort gevoel heerst dat er eindelijk naar ons geluisterd wordt. De roep om excuses voor het aangedane leed is er al heel lang. Voor de oudere generatie vind ik het heel mooi dat zij dit mee kunnen maken”, zegt hij.
Maar als jongere ziet hij dat zelf anders, legt hij uit. “Ik ben de vierde generatie en heb de eerste generatie niet meer gekend. Van mijn generatie zie ik toch wel dat wij ook zonder excuses door zouden kunnen.”
Hoewel hij het streven naar een onafhankelijke Zuid-Molukse staat begrijpt, is het voor hem als jongere een minder grote rol gaan spelen, legt hij uit. “Is het onafhankelijkheidsstreven een doel of een middel?”, vraagt Kaidel zich af.
“Daarop bestaat niet een eenduidig antwoord. Maar ik denk dat voor de oudere generatie echt een einddoel is, maar ik zie ook wel jongeren die het als een middel zien. Je kunt de Molukken ook op andere manieren helpen, dan alleen op politiek vlak. Bijvoorbeeld economisch, of op het gebied van educatie en milieu. Omdat het zo’n achtergesteld en leeggeroofd gebied is.”
Voor Kaidell kunnen het onafhankelijkheidsstreven en het streven naar betere leefomstandigheden in de Molukken naast elkaar bestaan. “De gedachte zal altijd blijven om ons volk daar op de beste manier te helpen.”