Persbureau Bloomberg schrijft op basis van bronnen binnen de Amerikaanse overheid dat de minister van Handel, Howard Lutnick, zijn zorgen heeft uitgesproken over een zeer geavanceerde chipmachine die China zou hebben bereikt.

De overheidsbronnen van Bloomberg claimen aan te kunnen tonen dat ASML specifieke onderdelen voor EUV-technologie heeft geëxporteerd naar China, maar leverden daarvoor geen bewijs aan. 

De EUV-machines, waarmee zeer krachtige chips gemaakt kunnen worden, mogen al sinds ze op de markt zijn gebracht niet naar China worden geëxporteerd. Tijdens de eerste ambtstermijn van Trump heeft Nederland onder zware druk van de Amerikanen ingestemd met een exportverbod.

Exportverbod

De redenen achter het exportverbod zijn zowel economisch als geopolitiek. De Amerikanen willen niet dat hun grootste rivaal extreem krachtige chips kan produceren, waarmee technologische sprongen gemaakt kunnen worden. Bijvoorbeeld op het gebied van AI. 

Maar de chips kunnen ook in geavanceerde wapensystemen worden gebruikt, wat een gevaar voor de nationale veiligheid kan betekenen als die in handen komen van China.

ASML bezweert dat het zich altijd aan die regels heeft gehouden, en ontkent met klem dat er een EUV-machine in China staat. “ASML heeft nooit een EUV-machine naar China verscheept, noch hebben wij enige component, module of apparatuur naar China verscheept die ontworpen is om in een EUV-machine gebruikt te worden”, laat het bedrijf weten.

“ASML heeft de afgelopen jaren diverse ongegronde geruchten over het niet naleven van exportcontroles met betrekking tot China weerlegd. Deze geruchten waren onjuist en schadelijk voor onze reputatie”, vervolgt het bedrijf.

Onzin

Beursanalist en ASML-volger Jos Versteeg van InsingerGilissen noemt het ‘grote onzin’ dat er een EUV-machine in China zou kunnen staan. “Ze zouden wel gek zijn bij ASML. As je tegen Amerikaanse sancties ingaat ga je zelf de cel in.”

Als zo’n machine – pak hem beet ter grootte van een bus – in China zou staan, wordt het onmogelijk geacht dat ASML daar niet vanaf zou weten. Het in elkaar zetten, onderhouden en gebruiken van de machines vereist zeer specialistische ondersteuning van het bedrijf.

Over de gesprekken met de Amerikaanse overheid, wil het bedrijf verder geen uitspraken doen. Ook wil ASML niet speculeren over de reden achter de beschuldigingen.

Grote bek

Voor Versteeg is het ook gissen wat de drijfveer voor de beschuldigingen is. Er zou verwarring kunnen zijn ontstaan over materiaal voor oudere machines die wel in China staan en ook al erg krachtig zijn, maar dat blijft gissen. Van het EUV-verhaal, gelooft hij in ieder geval niks.

In dat licht is het ‘wel bijzonder dat de Amerikanen zo’n grote bek hebben’, zegt Versteeg. Want de VS en zijn techgiganten hebben ASML keihard nodig. Als de ruzie ooit zo hoog op zou lopen dat ASML geen machines meer naar de VS exporteert, bijvoorbeeld naar Intel of TSMC in Arizona, dan heeft de hele AI-industrie een levensgroot probleem.