Een spiegel op een racefiets is in het wielrennen zoiets als sokken in sandalen. Het mag technisch, maar je hoort het niet te doen. Ik dacht er precies zo over, tot ik uitrekende wat omkijken me eigenlijk kost: een halve seconde blind, en een stuur dat meedraait met mijn hoofd. Hieronder waarom ik van mening ben veranderd.
>>> Wil je op de hoogte blijven van het belangrijkste fietsnieuws? Schrijf je dan hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief met maandagochtend om 09.00 de top 5 artikelen.
Omkijken is duurder dan je denkt
Je stuurt van nature de kant op waar je kijkt, en je hoofd neemt je schouders en dus je stuur mee. Op een leeg fietspad is die uitwijker slordig, op een smalle weg met verkeer achter je is hij gevaarlijk. Ik heb dat mechanisme uitgebreider uitgewerkt in mijn stuk over de wielerbril met achteruitkijkspiegel, inclusief de reden dat je gehoor als hulpmiddel steeds minder waard wordt nu elektrische auto’s vrijwel geruisloos naderen.
Bij een testrit met een stuureindspiegel viel de tester van fiets.nl precies dat op: het grootste voordeel was niet dat hij méér zag, maar dat hij die zwenkbeweging niet meer maakte. Dat is hetzelfde patroon dat je op elk fietspad ziet bij gewone fietsers die na een belletje eerst omkijken en dan een meter naar links schuiven.
Wat zo’n spiegeltje wel doet, en wat niet
Verwacht geen automobilistenspiegel. Je krijgt een postzegel met daarin verrassend veel weg. Uit die test kwamen ook de beperkingen: met de handen boven op de bocht zit je eigen onderarm in het beeld, terwijl het zicht op de kappen en in de beugels prima is. En één spiegel dekt één kant. Wie rechts naast je rijdt, blijft onzichtbaar.
Belangrijker: een spiegel vervangt de schouderblik niet. Voor het echte moment, het uitwijken, het afslaan, het naar buiten komen om een geparkeerde auto heen, blijf je een keer omkijken. Dat is namelijk ook communicatie. Een automobilist die jou je hoofd ziet draaien, weet dat je iets van plan bent. Wat de spiegel wegneemt, is dat permanente vragen. Zit er iets achter me. Nog steeds. En nu.
© Getty ImagesStuurspiegel of spiegelbril
Dit is het interessante verschil, en het pleit voor het lompe stuureindmodel. Een spiegel in je bril beweegt mee met je hoofd, dus hij heeft geen vaste positie en je moet je hoofd steeds precies goed houden. Dat viel de Fietsersbond ook op bij de test die ik voor dat brilartikel bekeek. Een spiegel in je stuureind zit vast aan de fiets. Het beeld staat er altijd hetzelfde in, dus je hersenen hoeven maar één keer te leren waar ze moeten kijken.
Daar staat tegenover dat de bril meegaat naar elke fiets en dat niemand hem ziet. Precies dat laatste is voor veel wielrenners het echte verkoopargument, en dat zegt meer over ons imago dan over veiligheid.
De wet vindt het volwassen, jij nog niet
Op de gewone fiets en op de e-bike is een spiegel niet verplicht. Op de speedpedelec wel. Die staat in Nederland geregistreerd als bromfiets en moet volgens de permanente eisen in de Regeling Voertuigen een linker buitenspiegel hebben, plus een ambergele reflector aan iedere zijkant.
Zodra we harder gaan, vindt de wetgever een spiegel dus wel degelijk logisch. Het enige verschil tussen die speedpedelec en jouw racefiets op een provinciale weg is dat de een een kenteken heeft en de ander een imago.
Spiegel of radar, of allebei
Eerder schreef ik al waarom ik nooit meer zonder fietsradar rijd. Die twee doen iets anders. De radar zegt: er komt iets, en het komt snel. De spiegel zegt: het is een bestelbus, hij zit al half op de andere weghelft, laat maar gaan. Alarm en beeld. Wil je weten wat er op de markt is, dan lees je ons overzicht van de beste radarverlichting. Een spiegel kost een fractie daarvan, wat de sociale weerstand des te opmerkelijker maakt.
Wat betekent dit voor jou
- Monteer hem links, in het stuureind. Dat is de kant waar het verkeer je inhaalt.
- Rijd de eerste ritten op rustige wegen en kijk er bewust in. Na een paar keer doe je het automatisch.
- Blijf de schouderblik gebruiken voor beslissingen. De spiegel is voor overzicht, niet voor de laatste check.
- Wil je hem niet zien, kijk dan naar een brilvariant. Wil je een vast beeld, dan is het stuureind beter.
- En de ijdelheid: die is een keuze. Alleen ligt de rekening voor die keuze niet bij je stijl, maar bij je reactietijd.