Zuid-Korea en Japan vragen zich af of ze nog wel op Amerikaanse bescherming kunnen rekenen

Zuid-Korea is een ‘modelbondgenoot’, zei de Amerikaanse staatssecretaris van Defensie Elbridge Colby in januari bij een bezoek aan de hoofdstad Seoul. Maar dat voorkwam niet dat president Donald Trump de jaarlijkse gezamenlijke militaire oefening van beide landen met één bericht op zijn platform Truth Social ondergroef.

Enkele uren voordat Ulchi Freedom Shield van start zou gaan, noemde Trump de oefening niet alleen te duur, maar bovendien „vijandig” en „ongepast” jegens Noord-Korea, waarvan hij leider Kim Jong-un graag wil ontmoeten. Bovendien, schreef de president geërgerd, had Zuid-Korea geweigerd hem te helpen bij de „denuclearisering” van Iran. Het Pentagon bracht de oefening terug van elf tot vijf dagen. Maandag werd bekend dat een gezamenlijke marineoefening in september helemaal niet doorgaat.

De ongeveer 28.500 Amerikaanse militairen in Zuid-Korea beschermen het land tegen Noord-Korea, de autocratische staat met een actief kernwapenprogramma waarmee het zuiden formeel in oorlog is, omdat de Korea-oorlog (1950-1953) slechts eindigde in een wapenstilstand. Dit jaar zou vooral geoefend worden op de verdediging tegen nieuwe gevechtstactieken en militaire technologie die Noord-Korea heeft verworven dankzij zijn steun aan de Russische oorlog tegen Oekraïne.

Eigen kernwapens

De Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung, die niet vooraf was geraadpleegd of ingelicht, reageerde voorzichtig op Trumps plotselinge besluit. Hij hoopt „dat de vriendelijke betrekkingen tussen de Noord-Koreaanse en Amerikaanse leiders betekenisvolle gesprekken zullen inluiden gericht op vrede en stabiliteit”, liet hij weten. Ook Lee zelf zoekt naar manieren om de spanningen met Noord-Korea te verminderen en de weg te openen naar toenadering.

Maar ondertussen riep Lee ook op om Zuid-Korea militair zelfstandiger te maken. Hij wil dat Zuid-Korea het bevel over zijn strijdkrachten nog tijdens zijn termijn – die in 2030 afloopt – volledig overneemt van de Verenigde Staten. Volgens de huidige afspraken heeft een Amerikaanse generaal in geval van oorlog de leiding over de Zuid-Koreaanse militairen. Seoul en Washington bespraken in 2014 onder welke voorwaarden Zuid-Korea zelf het commando kan krijgen, en de gezamenlijke oefeningen zijn een belangrijk meetmoment om vast te stellen of daaraan wordt voldaan. Ook wil Lee meer haast maken met de bouw van eigen kernonderzeeërs.

De plotselinge afschaling van de oefeningen geeft nieuwe zuurstof aan het debat over een eigen Zuid-Koreaans kernwapenprogramma

Maar daarnaast geeft de plotselinge afschaling van de oefeningen nieuwe zuurstof aan het debat over een eigen Zuid-Koreaans kernwapenprogramma. „We moeten ons voorbereiden op de mogelijkheid dat de VS Noord-Korea’s kernwapens wil reguleren in plaats van ontmantelen”, zei een conservatief oppositielid in een reactie. „Dat zal de nucleaire disbalans verankeren en de veiligheidssituatie destabiliseren. We moeten de discussie over nucleaire bewapening gaan voeren.”

Zorgen in Japan

Ook in Japan, net als Zuid-Korea sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog een militair steunpunt van de VS, voedde de actie van Trump zorgen over de betrouwbaarheid van de VS als veiligheidspartner. De Japanse minister van Defensie, Shinjiro Koizumi, haastte zich om het belang te onderstrepen van de defensiesamenwerking met Zuid-Korea en de VS. Op een persconferentie in de Australische hoofdstad Canberra noemde hij die „cruciaal voor vrede en stabiliteit in de regio”, zeker nu Japan zich bevindt in „de ernstigste en ingewikkeldste veiligheidssituatie sinds de Tweede Wereldoorlog”.

Koizumi ontmoette in Canberra zijn Australische ambtgenoot Richard Marles om over defensiesamenwerking te praten. Australië gaat Japanse fregatten kopen, en Japan mag gebruikmaken van Australische testfaciliteiten voor langeafstandsraketten. Daarna reisde Koizumi door naar India, waar hij eveneens militaire samenwerking besprak.

Japan maakt zich grote zorgen over de steeds sterkere banden tussen zijn directe buren China, Noord-Korea en Rusland, schreef het ministerie van Defensie in juli in een beleidsdocument. Noord-Korea vuurde afgelopen week tien raketten richting de Japanse Zee als reactie op de afgeslankte oefeningen in Zuid-Korea. Rusland oefende met raketten vanaf een onderzeeër bij de Koerilen, een eilandengroep onder Russisch bestuur waar ook door Japan aanspraak op maakt. En met China heeft het een zeer gespannen relatie sinds premier Sanae Takaichi vorig jaar zei dat Japans ‘zelfverdedigingsmacht’ – zoals het leger officieel heet – zou kunnen ingrijpen als China Taiwan aanvalt.

Trump zou na een telefoongesprek met de Chinese leider Xi Jinping aan Takaichi hebben gevraagd haar toon te matigen om zijn eigen handelsbesprekingen met China niet in gevaar te brengen, schreef The Wall Street Journal. Tokio ontkende het bericht, maar het zou passen in het beeld van de Amerikaanse president die zijn contacten met autocratische leiders laat prevaleren boven de relatie met bondgenoten.

Gebrek aan munitie

En er zijn meer overeenkomsten: net als in Zuid-Korea is in Japan een grote Amerikaanse troepenmacht gelegerd, en heeft Trump zich vaak kritisch uitgelaten over de kosten daarvan. Daarover vinden binnenkort nieuwe onderhandelingen plaats, en in oktober staat een gezamenlijke oefening gepland. Functionarissen in Tokio zijn ongerust dat Trump die zou kunnen gebruiken als drukmiddel om een flinke verhoging van Japans financiële bijdrage af te dwingen, schreef persbureau Reuters maandag op basis van anonieme bronnen.

Bovendien heeft Japan net als Zuid-Korea afhoudend gereageerd op Amerikaanse verzoeken om bij te dragen aan de oorlog in de Perzische Golf, bijvoorbeeld door zich aan te sluiten bij een internationale missie om de Straat van Hormuz te beveiligen. Dat Seoul dat verzoek niet inwilligde, was voor Trump extra reden om de oefeningen in Zuid-Korea in te perken.

Die oorlog zorgt bovendien niet alleen voor twijfel over de bereidheid, maar ook over het Amerikaanse vermogen om Aziatische bondgenoten te beschermen. De oorlog met Iran heeft voor snel slinkende militaire voorraden gezorgd, zoals een tekort aan Patriot-raketten. Japan zag een bestelling van honderden Amerikaanse Tomahawks daarom voor onbepaalde tijd uitgesteld worden. De VS trokken onderdelen van het luchtafweersysteem THAAD uit Zuid-Korea terug omdat die in de Golf nodig waren. En het laatste Amerikaanse vliegdekschip in de Pacifische regio, de USS George Washington, is naar de Arabische Zee gestuurd om daar de uitgeputte bemanning van de USS Abraham Lincoln af te lossen.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie