De Zaanse rapper, woordkunstenaar en stadsdichter Reinier Fosch is overleden. Fosch, als rapper bekend als RFx en Reintje aan de Praat, was al meer dan een kwart eeuw actief in de hiphop. Sinds 2022 was hij samen met Lisa van Tongeren stadsdichter van Zaanstad.
Fosch was een Zaankanter in hart en nieren. Hij werd geboren aan de Bergblauwstraat in Zaandam en groeide op in ’t Kalf. Na een periode in Amsterdam keerde hij terug naar zijn geboortestad.
Muziek speelde al vroeg een grote rol in zijn leven. Rond zijn veertiende begon Fosch met rappen, geïnspireerd door onder meer Yo! MTV Raps en het VPRO-radioprogramma Villa 65. Hij ontwikkelde zich tijdens freestyle-avonden en optredens in onder meer De Kade en het Prinsenhof.
Een belangrijk moment volgde in 1999. Samen met Denvyl Hoever, alias Epic Skillz, vormde hij het Zaanse rapduo AvalanchE. Fosch trad op onder de naam RFX. Het duo won dat jaar in Paradiso de Grote Prijs van Nederland in de categorie r&b en hiphop.
Zelf koos Fosch ervoor zijn muziek altijd te combineren met een ander vak. ‘Van huis uit heb ik altijd meegekregen dat je een vak moet leren zodat je basis goed is’, vertelde hij daar later over. Naast zijn werk als rapper en woordkunstenaar bouwde hij een carrière op in de IT.
Eis Vrijheid
In 2006 schreef hij als RFx Eis Vrijheid voor het project Vrijheid is Frikti. Het nummer had voor Fosch ook een persoonlijke betekenis. Zijn grootvader Reinier Rolador, naar wie hij was vernoemd, kwam in 1942 om het leven toen zijn schip tijdens de Tweede Wereldoorlog werd getorpedeerd. Samen met zijn moeder Martha werkte Fosch mee aan een project om dergelijke oorlogsverhalen door te geven aan een jongere generatie.
De muziek liet hij nooit los. Onder de namen RFx en Reintje aan de Praat bleef hij schrijven, rappen en optreden. In 2017 verscheen zijn album Reintje Aan De Praat. In 2024 was hij als RFx te horen op Tot in de Vezels van Lucas de Gier, een ode aan de Zaanse papierindustrie en papiermolen De Schoolmeester.
Stadsdichter
In 2021 kreeg Fosch een tip van kunstenaar en vriend Brian Elstak. Die had van een cultuurambtenaar van Zaanstad gehoord dat de gemeente op zoek was naar een nieuwe stadsdichter. Fosch meldde zich.
Dat leverde een bijzondere uitkomst op. Ook woordkunstenaar Lisa van Tongeren had gesolliciteerd. De twee kenden elkaar niet, maar de benoemingscommissie wilde geen van beiden laten lopen. In januari 2022 werden ze daarom samen benoemd tot stadsdichters van Zaanstad.
De commissie omschreef Fosch als een ‘verbinder’. Hij zette zich in voor rap als kunstvorm en voor het ontwikkelen van taal- en creatief talent bij jonge Zaankanters. Met zijn achtergrond, netwerk en kunstvorm kon hij mensen bereiken die niet vanzelfsprekend bij een poëzieavond zouden aanschuiven.
Dat verbinden werd een belangrijk onderdeel van zijn stadsdichterschap.
Bij zijn eerste optreden in de gemeenteraad liet Fosch meteen horen wat hij met die rol van plan was:
‘Zaanstad, wil je iets zeggen? Laat mij het voor je opschrijven. Laat me namens jou praten. Als het kan, doe ik het rijmend.’
Samen waren Fosch en Van Tongeren de afgelopen jaren op tal van plekken in Zaanstad te vinden. Ze schreven, traden op, verzorgden workshops en werkten met scholen, culturele instellingen en inwoners.
Een podium voor anderen
Voor Fosch was woordkunst meer dan optreden alleen. Hij wilde zijn podium ook gebruiken voor mensen en verhalen die volgens hem onvoldoende werden gehoord.
Hij was actief in de Surinaamse klankbordgroep en bij African Diaspora Unity NL en zette zich in voor bewustwording rond het slavernijverleden. Dat onderwerp kreeg ook binnen zijn stadsdichterschap een belangrijke plaats. Kort na zijn benoeming zei hij:
‘Ik wil de problemen van mensen zichtbaar maken zodat ze zich gehoord voelen.’
Fosch was dan ook nauw betrokken bij Keti Koti in de Zaanstreek. In 2022 was hij als stadsdichter aanwezig bij de eerste herdenking en viering bij de Anton de Kombrug in Zaandam. Ook daarna bleef hij bij de jaarlijkse herdenkingen betrokken.
Nog op 30 juni 2026 stond Fosch bij het monument Three Graces in Zaandam. Tijdens de Zaanse herdenking van het slavernijverleden droeg hij daar voor.
Het was een van zijn laatste publieke optredens als Zaanse stadsdichter. En daar deed hij precies wat hij zich bij zijn benoeming had voorgenomen: zijn woorden gebruiken om andere verhalen te laten horen.
Reinier is 48 jaar geworden.
Door: Merel Kan met informatie uit het Orkaan-archief, van Zaanse Verhalen, De Brug en de website van Reinier. Voor het plaatsen van dit IM is overleg met de familie geweest. De foto boven maakten we in Wormerveer toen hij in 2022 net stadsdichter was, de foto beneden maakten we 22 mei 2023 tijdens de Versjeskade.