Zijn middeleeuwse vakwerkhuis in het stadje Quedlinburg ademt historie. In vitrines staan oude avondmaalsbekers naast geweren. Buiten toont de predikant zijn zes oldtimers.
Liever dan over zijn hobby’s te vertellen, zet ds. Michaelis uiteen waarom hij actief is voor de AfD, de partij die zondag mogelijk de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt gaat winnen. Kerken trekken fel van leer tegen de vermeende rechts-extremistische partij. Ds. Michaelis gaat daar niet in mee.
Toen de predikant zich tijdens de pandemie keerde tegen coronamaatregelen, en de kerken verweet hun kerntaken te verzuimen, kreeg hij het publiekelijk aan de stok met de leiding van de EKM. „Zonder dat met mij het gesprek werd aangegaan, kreeg ik een preekverbod opgelegd en werd ik kaltgestellt.”
„Landelijk is de AfD de enige partij die opkomt voor de bescherming van het ongeboren leven”
Martin Michaelis, predikant Evangelische Kirche in Mitteldeutschland
Voor de gemeenteraadsverkiezingen benaderde de AfD hem. Toen hem verzekerd werd dat hij zijn geweten mocht volgen en zich niet naar de fractie hoefde te schikken, stelde hij zich als onafhankelijk kandidaat verkiesbaar. „Ik ben geen partijlid.”
Vanwege zijn kandidatuur startte de EKM een tuchtprocedure, die nog steeds loopt. Ook trok de kerk zijn predikantsbevoegdheden in.
Waarom onderwerpt u zich niet aan de kerkelijke leiding?
„Behalve predikant ben ik ook burger en de kerk mag mij niet autoritair voorschrijven wat ik politiek moet doen. De leiding stelt een politiek meningsverschil boven wat we belijden. Het conflict gaat niet over een theologisch verschil.”
Wat zegt u tegen geloofsgenoten die vinden dat een christen niet actief kan zijn voor de AfD?
„Ik heb ondervonden dat binnen de partij naar christelijke standpunten wordt geluisterd. De vereniging ”Christenen in de AfD” vraagt nadrukkelijk aandacht voor christelijke vraagstukken en wil die vertalen naar beleid.”
Denkt u nooit: misschien heb ík het wel mis?
„Jawel, maar ik ben tot de conclusie gekomen dat ik eigenlijk niets verkeerds doe. Ik zoek in de politiek het gesprek en probeer met een christelijk geluid invloed uit te oefenen op de besluitvorming.”
Wat spreekt u aan in de partij?
„Op gemeentelijk niveau dat onderwerpen openlijk worden besproken. Landelijk is de AfD de enige partij die opkomt voor het ongeboren leven en tegen abortus. De CDU heeft dit uit haar programma geschrapt en daarmee haar C verraden.”
„Ik vind het terecht dat de AfD opkomt voor de eigen bevolking en grenzen wil stellen aan nieuwkomers”
Martin Michaelis, predikant Evangelische Kirche in Mitteldeutschland
Wat betekent volgens u het christendom voor de AfD?
„De partij hecht grote waarde aan tradities die belangrijk zijn voor Duitsland, waaronder het christelijk geloof. Helaas vindt er geen gesprek plaats tussen de AfD en de kerken, maar het is de kerk die hierin zwaar faalt door te weigeren die dialoog aan te gaan.”
Een Bijbelse opdracht is om je naaste lief te hebben als jezelf. De AfD wekt de indruk weinig te moeten hebben van migranten en moslims.
„In een van zijn 95 stellingen zegt Maarten Luther dat we in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor ons eigen huis. Pas als er overschot is, deel je daarvan uit. Duitsland heeft te maken met ongereguleerde immigratie en ons socialezekerheidsstelsel piept en kraakt. Ik vind het daarom terecht dat de AfD opkomt voor de eigen bevolking, grenzen wil stellen aan nieuwkomers die niet bijdragen aan onze samenleving en mensen het land uit wil hebben die hier niet mogen blijven.
Voor vluchtelingen die asiel hebben gekregen omdat hun leven gevaar liep en die hier werken, is er plaats in Duitsland. Ook moet de politiek omstandigheden creëren waardoor mensen hun geboorteland niet hoeven te verlaten.”
AfD-leider in Saksen-Anhalt Ulrich Siegmund spreekt zich uit voor remigratie van niet-Duitsers. U ook?
„Ja, mensen van wie wettelijk is vastgesteld dat ze hier niet mogen blijven, moeten het land uit.”
Wat vindt u ervan dat de Duitse veiligheidsdienst Verfassungsschutz de AfD als bewezen rechts-extremistisch bestempelt?
„Irrelevant. De Verfassungsschutz is een overheidsinstantie en daarmee niet onafhankelijk. Voor de regering is het natuurlijk verleidelijk om de dienst in te zetten om de concurrentie te bestrijden en ik denk dat dit ook is gebeurd.”
De AfD wil subsidies aan de kerken stopzetten.
„Het was een tegenreactie op de strijd die kerken tegen de AfD voeren. Toen dit voorstel in het conceptprogramma kwam, ben ik de discussie aangegaan en heb ik gezegd dat dit kleine gemeenten zou treffen, en niet de kerkleiding. Dat heeft erin geresulteerd dat niet meer de subsidies ter discussie staan, maar de vraag is hoe die moeten worden verdeeld. Nu gaat het geld alleen naar de grootste kerkverbanden: de EKM en de Rooms-Katholieke Kerk. De bedoeling is dat straks ook vrije kerken subsidie krijgen.”
De AfD staat bekend als pro-Russisch. Verdient Oekraïne niet alle steun om zich tegen agressor Rusland te weren?
„Het is mensen eigen om gecompliceerde zaken te vereenvoudigen. Omdat het zo complex is, wil ik er niet te veel over zeggen. Wat mij heeft geholpen, is hoe de reformatoren aankeken tegen oorlog. Toen er oorlog dreigde, vroeg keurvorst Johan de Standvastige aan onder anderen Luther en Melanchton wanneer oorlog gerechtvaardigd was. Hun antwoord: als het leed van een oorlog groter is dan het leed dat een capitulatie zou veroorzaken, is oorlog voeren niet langer gerechtvaardigd. Als we kijken naar de huidige wapentechnologie, dan is naar mijn mening deze vraag snel beantwoord. We moeten diplomatie exporteren, geen wapens.”
Sinds ds. Michaelis van de EKM niet meer mag preken, belegt hij elke twee weken voor circa dertig mensen thuis een kerkdienst.
Wat is de belangrijkste boodschap die u ze meegeeft?
Dat Jezus Christus met Zijn dood aan het kruis alles heeft gedaan wat nodig is. Daarom hoeven we ons niet te laten dwingen menselijke voorschriften na te leven.”