De huidige strategie om Nederland te beveiligen tegen overstromingen, te voorzien van voldoende zoetwater, en klimaatbestendig in te richten, is niet langer houdbaar, en vergt een „andere aanpak en mentaliteit”. Dat stelt Deltacommissaris Co Verdaas in een vandaag gepresenteerd advies aan het kabinet.
Er moeten de komende tientallen jaren niet alleen kostbare technische maatregelen worden genomen, maar ook moet Nederland leren leven met de gevolgen van het veranderende klimaat, zoals langdurige droogte en hevige natte perioden, aldus het rapport.
De perioden van extreme droogte „hebben ons opnieuw met de neus op de feiten gedrukt”, stelt Verdaas in een verklaring bij de presentatie van het rapport aan minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD). „We gaan het met techniek alleen niet redden. We moeten de koers bijstellen en de manier waarop we in onze delta leven gaan aanpassen. We zijn niet klaar voor de toekomst; we moeten echt aan de bak.”
Het rapport behelst de zesjaarlijkse ‘herijking’ van het ‘nationaal deltaprogramma’ voor de komende decennia. De Deltacommissaris, de belangrijkste adviseur van het kabinet, bepleit in het rapport een groot aantal nieuwe maatregelen of aanpassingen daarvan, aangezien de klimaatuitdagingen „urgenter en complexer” zijn geworden met „drogere zomers, nattere winters, intensere buien en verdere zeespiegelstijging”.
IJmuiden en Afsluitdijk
Meest in het oog springen de voorstellen om Nederland blijvend van voldoende zoetwater te voorzien en verder te beveiligen tegen stijging van de zeespiegel. Zo zijn miljarden extra nodig voor grotere pompen bij IJmuiden en bij de Afsluitdijk om overtollig rivierwater ook bij een hogere zee weg te krijgen. Ook is nader onderzoek nodig naar het wijzigen van de open verbinding tussen zee en land bij de Nieuwe Waterweg; die kan bedreigend zijn bij veel water uit zee én de rivieren, maar ook tot verzilting leiden als rivieren juist erg weinig water aanvoeren.
Ter bestrijding van langdurige droogte wil Verdaas de capaciteit van het IJsselmeer en Markermeer vergroten door het waterpeil met dertig centimeter te laten stijgen, en wellicht later met vijftig centimeter; dat betekent dat in droge zomers het waterpeil dieper kan zakken, zoals dit jaar ook al enigszins gebeurde. Ook moet in tijden van droogte het water uit de rivieren beter worden verdeeld, onder meer door de ‘kraan van Nederland’, de stuw bij Driel, aan te passen, en door meer water vanuit het Pannerdens Kanaal in de richting van de IJssel te sturen. Ook moet in het zuidwesten het Volkerak-Zoommeer meer zoet water als buffer gaan opslaan, en zal de Maas meer water moeten gaan ‘vasthouden’.
Aanpassing landgebruik
Al deze maatregelen kunnen niet voorkomen dat Nederland zich aan het snel wijzigende klimaat moet aanpassen, en soms de negatieve gevolgen accepteren. Er moet, ook in een land met weinig ruimte, veel meer rekening worden gehouden met water en bodem bij de bouw van bijvoorbeeld woningen. Eerder zijn daarbij keuzes gemaakt „die nu niet of anders gemaakt zouden worden”, zoals wonen en werken op kwetsbare plaatsen; de aanleg van heel veel sloten om zo veel mogelijk water snel af te voeren; en het dempen van grachten en wateren in steden. Aanpassing van het landgebruik is „onafwendbaar” in de meest kwetsbare gebieden zoals de Bollenstreek die met verzilting kampt, de hoge zandgronden, de Noord-Hollandse kust en gebieden in Friesland en Groningen.
In steden zullen vitale gebouwen als ziekenhuizen en elektriciteitsvoorzieningen beter beschermd moeten worden tegen hoosbuien, onder meer door de aanleg van waterbergingen, maar zelfs dan zullen stedelingen meer dan nu te maken krijgen met „natte voeten en volgelopen kelders” of erger, zoals bewoners van de wijk Pathmos in Enschede, die na een hoosbui hun onbewoonbaar verklaarde huizen permanent moesten verlaten.
Gelukkig, stelt het rapport, zijn er voorbeelden van een andere omgang met water, zoals ondergrondse opslag van regenwater; experimenten met de teelt van zilte gewassen; grootschalige schuillocaties bij hevige wateroverlast; en de bouw van woonwijken met veel groen en ruimte voor water.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie