Het zou zomaar kunnen dat je jeuk krijgt tijdens het lezen van dit stuk. Waarschijnlijk is er niks aan de hand, en houden je hersenen je voor de gek. Maar wie weet zijn het wel hoofdluizen. Want de scholen zijn weer open, dus kunnen de kriebelbeestjes zich makkelijker verspreiden. Van kind naar kind, maar ook van kind naar ouder, opa of oma…
Hoe doen die luizen dat? Maar vooral: hoe kom je ervanaf? Ursula Schipper, oprichter van De Luizenkliniek, vertelt hoe je ze moet uitschakelen.
Luizen springen niet, ze klimmen
Hoofdluizen hebben drie dingen nodig, zegt Schipper: voeding, warmte en luchtvochtigheid (die laatste is vooral belangrijk voor hun eitjes, de zogeheten neten). Op ons hoofd drinken ze zo’n vijf keer per dag bloed, en met de warmte zit het ook wel snor. De vochtigheid komt van verdampt zweet. Kortom: ons haar is een ideale plek om te wonen.
Helemaal omdat ze niet van hoofd naar hoofd kunnen springen, zoals veel mensen denken. Ze kunnen alleen klimmen en klauteren. Aan onze haren kunnen ze zich hierbij goed vasthouden.
Omdat ze niet kunnen springen maar moeten klauteren, zijn juist scholen een ideale verspreidingsplek. Kinderen zitten vaak dicht op elkaar, tegen elkaar en aan elkaar. En aan de kapstok hangen jassen, mutsen en sjaals ook gezellig tegen elkaar aan. Alle gelegenheid om van het ene kind naar het andere te trekken. En als een kind de beestjes mee naar huis neemt, zijn de rest van het gezin en opa en oma ook snel de pineut.
Als de neten behandelen, die luizen
Als ze eenmaal het huishouden zijn binnengedrongen, is het vaak verdraaid moeilijk om ervanaf te komen. Hoofdluizen planten zich namelijk voort als konijnen. Daarom is het zaak zo snel mogelijk in te grijpen en niet alleen de luizen aan te pakken, maar ook de neten weg te halen. Hier komen anders in no time weer nieuwe luizen van.
Het verwijderen van neten is lastig, maar niet onmogelijk. Wel moet je gedurende een langere periode regelmatig wassen met antiluizenshampoo en twee weken lang elke dag borstelen met een netenkam. In die herhaalde behandeling schuilt het geheim van een succesvolle aanpak, weet Schipper: ‘Besef dat neten niet weggaan na één shampoobehandeling, ook al staat er vaak op zo’n fles ‘Doodt ook neten in één behandeling’.’
In werkelijkheid doodt niet één shampoo alle neten in een keer. Maar doordat mensen denken van wel, stoppen ze na die ene keer met hun luizenjacht. ‘Vervolgens geven ze vele andere mensen ook luizen’, aldus Schipper.
Duizenden luizen en honderdduizenden neten
Wat in elk geval niet hoeft, vertelt de luizenkenner, is je beddengoed in de wasmachine gooien. ‘Het wassen van het beddengoed stamt uit de tijd dat er minder bekend was over luizen.’ Maar beestjes die je op bijvoorbeeld je kussen vindt, zijn door bijvoorbeeld ouderdom zodanig verzwakt dat ze zich niet meer aan je haar kunnen vastklampen. Ook neten overleven het niet buiten je hoofd.
Een luizenleven, van dag tot dag
Dag 1: ei (neet) plakt aan haarschacht.
Dag 7-10: embryo komt uit ei: de nimf.
Dag 9-20: na twee dagen vervelt de nimf voor het eerst, na vijf dagen voor de tweede keer en na tien dagen voor de derde keer. Daarna is de nimf een volwassen luis. De vrouwtjes zijn net iets groter dan de mannetjes en gaan zich voortplanten.
Dag 19-22: één tot twee dagen later legt het vrouwtje haar eerste eitje.
Dag 26-32: een vrouwtje legt vier tot acht eitjes per dag.
Dag 30-35: een mannetje sterft gemiddeld na dertig dagen, een vrouwtje circa vijf dagen later.
Kortom, neemt je (klein)kind luizen mee naar huis? Dan is minstens twee weken haren kammen en wassen het devies. Geen leuk klusje, maar doe het toch maar. Want, zegt Schipper: ‘Laat je de luizen gewoon hun gang gaan, dan kun je in een volle haardos honderden tot duizenden luizen en honderdduizenden neten krijgen.’
En, jeukt het inmiddels al?