Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat
meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep
redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een
handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.

Het voelt bijna als opzet. Nog geen drie dagen na een onder invloed van rechtsextremisten gewelddadig verlopen betoging in Den Haag komt er een rapport uit over de normalisering van extreemrechts. De dinsdag gepubliceerde analyse van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) was uiteraard al eerder klaar. Maar de demonstratie is een perfecte illustratie van wat AIVD en NCTV al langer zien: dat rechtsradicalen steeds minder moeite doen – en door gebrek aan tegenspraak ook hóeven te doen – om hun bedoelingen te verbergen.

De NCTV typeerde terminologie als ‘remigratie’ en ‘omvolking’ al eerder als „onversneden racisme”, en zaterdag was hier geen gebrek aan. De titel van het rapport is Achter de façade maar het racisme vindt er steeds vaker vóór plaats. De maskers zijn af. Minder radicale deelnemers aan zulke betogingen rechtvaardigen zichzelf met hun zorgen over migratie, vrouwenrechten of woningnood. Dat mag ook, maar als er neonazi’s en racisten meelopen en leuzen uit de vorige eeuw roepen, zouden er bij elke goedbedoelende burger alarmbellen moeten afgaan. In een goed functionerende, gezonde democratie moet ontzettend veel kunnen, maar kan niet alles worden rechtgepraat.

Wat de AIVD en NCTV constateren is niet nieuw, maar het is belangrijk om ervoor te blijven waarschuwen. De normalisering van rechts-extremistische ideeën is als een sluipmoordenaar: het gebeurt haast ongemerkt. Door partijen die praten over het behoud van cultuur en identiteit, zaken die niet per se onwenselijk hoeven te zijn, maar waarmee zij eigenlijk ijveren voor een etnisch zuivere staat. Hoewel er in het rapport geen namen worden genoemd, is het duidelijk dat Forum voor Democratie (FVD) voorop loopt bij dit proces van gewenning. Maar ook partijen PVV en JA21 schuwen een woord als ‘remigratie’ niet, en dragen daarmee actief bij aan de normalisering. 

Politicologe Léonie de Jonge ziet duidelijke overeenkomsten met wat er in Duitsland gebeurt, waar de uiterst rechtse politici van de AfD zich niet langer schamen voor het Duitse verleden en dat verleden zelfs inzetten om het gewenningsproces een handje te helpen . „Door voortdurend te provoceren en hun stigma te omarmen, moeten mensen sneller aan extreme uitspraken wennen”, zegt De Jonge deze week in een interview met NRC. Gezien de recente uitslagen in deelstaatverkiezingen lijkt dit ook te werken.

Het is pijnlijk maar ook veelzeggend voor de huidige politieke cultuur dat de AIVD en de NCTV nu gaan uitleggen wat er gedaan moet worden om de democratie op koers te houden

In een gezonde democratie mogen meningsverschillen worden uitvergroot, maar het debat moet plaatsvinden met respect voor elkaar,  voor de rechtsstaat én voor minderheden – of het nou om asielzoekers, joden, moslims of homoseksuelen gaat. Als er één groep voor de bus wordt gegooid, zet dit een dynamiek in gang waarin niemand meer veilig is. De geschiedenis staat bol van de voorbeelden, maar je hoeft er momenteel alleen maar voor naar de andere kant van de Atlantische Oceaan te kijken. Daar keert Trumps MAGA-revolutie, vooral gericht tegen migranten en transgenders, zich steeds meer tegen de bevolking in brede zin.

Behalve van medemenselijkheid is de bestrijding van rechts-extremistisch gedachtegoed ook een kwestie van nationale veiligheid. In een politiek klimaat waarin het minderwaardig maken van anderen normaal wordt gemaakt en gevonden, kunnen mensen met gewelddadige gedachten zich „gelegitimeerd voelen om daadwerkelijk in actie te komen”, zo verklaart dinsdag Marc Kuipers, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Het is pijnlijk maar ook veelzeggend voor de huidige politieke cultuur in Nederland dat een inlichtingendienst en overheidsorganisatie nu gaan uitleggen wat er gedaan moet worden om de democratie op koers te houden. Als politieke partijen extreemrechtse concepten onvoldoende bestrijden of zelfs omarmen, versterkt dit de indruk dat alles is geoorloofd.

Maak NRC jouw voorkeursbron op Google

Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.
Meer informatie

Kies NRC als voorkeursbron

Melding voorkeursbron sluiten

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie