De KNVB kiest vanaf dit seizoen voor een compleet andere aanpak binnen de jeugdopleiding: Oranje Onder 15 speelt geen interlands meer, maar wordt ondergebracht in een grote groep die over langere tijd wordt gevolgd. Zo wil de bond minder snel bepalen wie de ‘beste spelers’ zijn en beter zicht krijgen op hun potentieel. Maar valt op vijftienjarige leeftijd überhaupt al te voorspellen wie de top haalt? VoetbalPrimeur bespreekt het met talentonderzoeker Sebastiaan Platvoet. Hij ziet de nieuwe aanpak als een goede eerste stap, maar plaatst ook een kanttekening. 

Platvoet is als docent en onderzoeker verbonden aan HAN Sport en Bewegen, met ‘Talent’ als expertise. Hij is gespecialiseerd in de sportieve ontwikkeling van kinderen en jongeren.

PSVPSV

20:00vr 09-10-2026

SC HeerenveenHEEGeen Oranje O15 meer 

Even terug naar het begin. De verandering maakt deel uit van een nieuwe aanpak van de KNVB omtrent talentherkenning. Vanaf het seizoen 2026/27 wordt geen regulier nationaal elftal voor jongens O15 meer samengesteld. De interlands verdwijnen en maken plaats voor een programma waarin grotere groepen spelers samenkomen voor trainingsmomenten.  

De KNVB laat niet exact weten hoe groot die groep zal worden, maar het idee wordt wel duidelijk. “Op deze leeftijd kan ontwikkeling grillig verlopen”, vertelt Alexander Palland, technisch manager van de nationale teams, bij de introductie van de aanpak op de KNVB-kanalen. “Daarom willen we grotere groepen spelers langer in beeld houden, voordat we de stap zetten naar een selectieomgeving waarin wedstrijden winnen centraal staat.”

Bastiaan Riemersma, coördinator talentherkenning bij de KNVB, maakt de gedachte achter de nieuwe aanpak concreter. “We willen niet alleen kijken naar wie vandaag het verst is, maar vooral naar wat een speler kan worden”, vertelt hij bij de introductie. Juist in die gedachte schuilt volgens onderzoeker Platvoet een ingewikkeld probleem, laat hij weten aan VoetbalPrimeur.

Wie is eigenlijk een talent?

Het begrip ’talent’ blijkt namelijk lastig af te bakenen. “Als je naar de wetenschappelijke literatuur kijkt, is de definitie die veel wordt gebruikt: een speler of sporter die beter presteert dan leeftijdsgenootjes en de potentie heeft om dat ook in de toekomst te gaan doen”, vertelt Platvoet. “Maar nog lastiger is: kun je potentie vaststellen, en wat is potentie eigenlijk? We weten dat we daar uitermate slecht toe in staat zijn.”

Ondersteunend beeld bij het artikel

Een uitzondering: Xavi Simons in de O15 tegen Feyenoord (2018)

De beste van nu is niet direct de beste van later

De grootste misvatting rond talentherkenning is volgens Platvoet dan ook dat het eindstation van een jonge speler te voorspellen valt. “We koppelen het heel vaak aan: hij kan de top honderd van de tenniswereld halen, hij kan betaald voetbal halen. Of PSV zegt bijvoorbeeld: ‘We zoeken iemand die de Champions League kan halen.’ Maar het eindniveau is niet te voorspellen.”

Er zijn spelers die al heel jong boven de rest uitsteken en uiteindelijk de absolute top bereiken. Platvoet noemt Lamine Yamal en Lionel Messi als voorbeelden. Daartegenover staan veel spelers bij wie dat anders loopt. “Het lijkt erop dat we gewoon heel veel spelers missen en dat de spelers die wél worden gevonden overlevers zijn van het systeem dat we gecreëerd hebben.”

De KNVB wijst bij de toelichting op de nieuwe aanpak, in het Algemeen Dagblad, op spelers als Virgil van Dijk, Frenkie de Jong en Micky van de Ven. Zij speelden nauwelijks jeugdinterlands, maar bereikten wel de internationale top.

Volgens Platvoet wordt voorspellen betrouwbaarder wanneer spelers de groeispurt voorbij zijn. “We weten dat de snelheid en kracht van spelers na de groeispurt heel anders kan zijn dan vóór de groeispurt. Dan kan iemand bijvoorbeeld in één keer tot de snelste van de selectie behoren. Je krijgt veel gelijkwaardigere omstandigheden om te zien wat iemand wel of niet kan.”

Het ‘probleem’ van scouting

Platvoet werkte mee aan Rubrics on the Pitch, een onderzoek waarin scouts jonge spelers beoordeelden op hun huidige prestaties en hun potentieel. Waar bij het beoordelen van het huidige niveau nog enige overeenstemming bestaat, lopen de beoordelingen van toekomstig potentieel veel verder uiteen. “Stel: je kijkt een wedstrijd en een jongen schiet er vijf ballen in. De andere speelt ook een helft en scoort geen één keer. Dan ga je niet zeggen: de andere is beter. Kijk daar maar eens doorheen”, legt Platvoet uit.

Als extra voorbeeld gebruikt hij keepers. Een vroeg ontwikkelde keeper kan op jonge leeftijd al langer en fysiek verder zijn. Een laatrijpe leeftijdsgenoot komt misschien nog niet eens bij de lat, terwijl hij uiteindelijk richting 1,90 meter kan groeien. “Die ballen vliegen er wel in, maar misschien heeft hij hele goede andere skills. Op vijftienjarige leeftijd is hij nog heel klein, dus dan ga je wel wedstrijden verliezen. Wie stel je dan op?”

Dat geldt ook voor veldspelers. Een fysiek minder ontwikkelde speler kan volgens Platvoet tactisch de juiste keuze maken en een situatie goed lezen, maar vervolgens alsnog een duel verliezen van een grotere tegenstander. “Dan is de vraag: waar kijk je naar? De goede keus, of kijk je naar het eindresultaat dat hij nog steeds het duel verliest? Die duelkracht kan je nog ontwikkelen bij de latere groei.” 

Ondersteunend beeld bij het artikel

Ajax O15 – PSV O15 (2018)

Meer spelers volgen is ‘een goede stap’

Door geen vaste O15-selectie samen te stellen, kunnen meer spelers worden bekeken en hoeft een momentopname minder zwaar te wegen. Platvoet is positief over die gedachte. “Laat ik vooropstellen: het is in ieder geval een goede stap die ze zetten, eentje in de goede richting.” Maar, zo zegt de onderzoeker, een grotere groep lost niet automatisch alle problemen rond talentherkenning op. Voor Platvoet is vooral belangrijk wie uiteindelijk toegang krijgt tot het programma en met welke blik die spelers worden beoordeeld.

“Ik zou vooral aan de KNVB willen vragen: wie ga je nou selecteren, en op basis van welke criteria? Een grote groep kan altijd, maar wie zijn dat dan? Ga je nog meer spelers van Ajax, PSV of AZ selecteren, of ga je bij andere clubs kijken waar laatbloeiers zitten? En kijk je met een andere bril naar spelers?” Dat laatste is volgens hem noodzakelijk om iets te veranderen. Ook binnen een grotere groep blijven spelers namelijk verschillen in ontwikkeling en niveau.

Selecteren en deselecteren 

Een vroege selectie kan invloed hebben op de ontwikkeling van een speler. Bij grote BVO’s, zoals Ajax, PSV of Feyenoord, worden spelers al op heel jonge leeftijd geselecteerd. Wie eenmaal binnen is, krijgt faciliteiten en ontwikkelmogelijkheden die een speler buiten zo’n opleiding niet automatisch krijgt. Een oproep voor Oranje kan dat effect verder versterken. “De jongens die worden geselecteerd voor de O15 krijgen al gauw het stempel: dat zijn talenten, goede spelers. Maar we weten dat die zekerheid op die leeftijd niet zo heel groot is.”

Ondersteunend beeld bij het artikel

Ajax Onder 17-’talenten’ (2018)

Zo’n status kan vervolgens invloed hebben op de manier waarop een club naar een speler kijkt. “Ze worden binnen die club weer belangrijk gemaakt, want ze worden gezien als een toekomstige speler voor het eerste. Of bij clubs gaat het om geld: is het een speler die we straks voor veel geld kunnen transfereren?” Daar schuilt volgens de onderzoeker gevaar in. “Je gaat als coach toch weer met een bepaalde bril naar een jongetje kijken. Die bril bepaalt ook weer wat je van een kind vraagt en welke kansen je hem gaat geven.”

Andersom kan het uitblijven van een selectie ook iets met een jonge speler doen. “Ga je dan nadenken over: ik moet een stapje extra zetten. Of juist: ik word toch niet gezien als groot talent, dus het zal wel.”

Nieuwe aanpak vraagt ook iets van trainers

Ondanks de ‘goede stap’, brengt een grotere groep ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Platvoet wijst vooral op de begeleiding. “Een uitdaging blijft de kwaliteit van trainers. Grotere groepen betekent meer trainers. Heb je een goed opgeleid kader dat in staat is om een grote groep de juiste prikkels te geven?”

Binnen één leeftijdscategorie kunnen de fysieke verschillen alsnog groot zijn. Alleen meer spelers bij elkaar brengen, is volgens Platvoet daarom niet voldoende. “Sommigen zijn fysiek al zeventien of achttien, anderen dertien of veertien. Als je die tegen elkaar laat voetballen, is dat niet eerlijk. Daar heeft niemand wat aan.” 

Volgens Platvoet vraagt talentontwikkeling daarom om een individuelere benadering. “Er wordt heel weinig gekeken naar het individu, terwijl het talent een individu is. Je moet kijken: wat heeft een speler, in de context van het spel, nodig? Je moet erkennen dat talent iets unieks is, iets individueels.”

Ondersteunend beeld bij het artikel

Oranje Onder 17 (2018) – Achter: Mees Bakker, Ramon Hendriks, Liam van Gelderen, Wouter Burger, Jurriën Timber, Daishawn Redan. Voor: Christopher Mamengi, Bram Franken, Enric Llansana, Mohammed Ihattaren, Crysencio Summerville.

Vanaf O17 wordt selectie weer serieuzer 

Een ander vraagteken bij de aanpak zet Platvoet bij Oranje O17, waar weer nadrukkelijker wordt geselecteerd. “Ik vind het heel goed dat de KNVB dit besluit neemt, maar ik vraag me wel af: wat gaan ze bij de O17 doen? Willen ze Europees of wereldkampioen worden met dat team, of zeggen ze: nee, het blijft een ontwikkeltraject?”

Volgens Platvoet is een plek in Oranje O17, net als bij de O15, nog een slechte voorspeller van later voetbalsucces. “Heel veel jongens in de O17, die zelfs Europees kampioen zijn geworden, zijn nooit profvoetballer geworden”, benadrukt de onderzoeker. Waarom dan toch vanaf die leeftijd wél selecteren? Platvoet denkt dat bij die keuze ook het aanzien van de O17 een rol speelt. “Als zij een EK hebben, betekent het dat er wedstrijden worden uitgezonden, het is in het nieuws en er is media-aandacht voor.”

Volgens Platvoet wordt een plek in een nationaal jeugdteam vanaf de oudere lichtingen wél een betere voorspeller. “Je ziet die spelers ook doorstromen naar een nationale ploeg. Dat zijn echt wel de high potentials.” Hij wijst onder meer op Denzel Dumfries, die relatief laat bij Sparta Rotterdam binnenkwam maar wel voor Oranje O20 speelde, en Virgil van Dijk, die vanaf de O19 voor Nederland uitkwam.

Wanneer is de nieuwe aanpak geslaagd?

Succes hoeft volgens Platvoet niet uitsluitend te worden afgemeten aan hoeveel spelers uiteindelijk de top bereiken. Ook de ontwikkeling die zij tijdens het traject doormaken, telt mee. “Hebben ze het ervaren als een traject waarin ze zowel een beter mens als een betere voetballer zijn geworden? Dan is het een waardevol traject, los van dat het alleen om de kwaliteit van het voetballen gaat.”

Over een aantal jaar zou Platvoet niet alleen kijken naar de spelers die de KNVB nu al als grootste talenten beschouwt. Juist de spelers die momenteel lager worden ingeschat, kunnen iets vertellen over het succes van de nieuwe werkwijze. 

“Ik zou het heel mooi vinden als ze inzichtelijk maken dat spelers die ze nu echt niet in de top tien of top twintig zouden plaatsen bij de O15, zich toch laten zien. Dat iemand die op nummer zeventig of tachtig op de lijst staat, straks bij de beste tien staat.”