Flávio Bolsonaro, presidentskandidaat voor de radicaal-rechtse Liberale Partij (PL) en zoon van ex-president Jair Bolsonaro, kreeg zondag de meeste stemmen tijdens de Braziliaanse verkiezingen. Het haalde niet de vereiste meerderheid (50 procent van de stemmen plus 1) om het presidentschap in deze ronde binnen te slepen. In een tweede ronde over drie weken zal de strijd gaan tussen hem en de zittende, linkse president Lula da Silva.
De oudste zoon van tot 27 jaar gevangenisstraf veroordeelde ex-president Jair Bolsonaro kreeg iets meer dan 47 procent van de stemmen. De 80-jarige Lula kwam twee procentpunt lager uit op 45 procent van de stemmen. De uitslag toont dat het bolsonarismo als belangrijkste radicaal-rechtse, conservatieve stroming veel electorale aantrekkingskracht houdt.
Naast Flávio scoorden andere leden van de familie Bolsonaro goed bij deze verkiezingen, zowel in het federale Congres als op deelstaatniveau. Twee broers van Flávio werden in deelstaten gekozen en een broer van de ex-president in de deelstaat São Paulo veroverde als gedeputeerde een plek. Jair Bolsonaro’s echtgenote, Michelle Bolsonaro, is voor de PL gekozen in de Senaat. De partij van Bolsonaro won ook veel zetels in het Congres en gouverneursposten.
Spannende uitslagenavond
Lange tijd leek het er tijdens de uitslagenavond op dat Flávio Bolsonaro al in de eerste ronde het presidentschap zou binnenslepen. Maar toen de resultaten van het Lula-gezinde noordoosten van Brazilië binnenkwamen, werd het verschil tussen beide kandidaten kleiner.
Brazilianen volgen de uitslagen van de presidentsverkiezingen op een groot scherm in Rio de Janeiro.
Foto Mauro Pimentel / AFP
Zoom in
Na de uitslagen sprak een glunderende Flávio Bolsonaro bij zijn huis een menigte toe. „Ik ben heel blij dat Brazilië heeft laten zien dat er een verandering moet komen in ons land”, zei de presidentskandidaat.
De kans dat hij de tweede ronde wint is groot, want de resterende presidentskandidaten in de eerste ronde waren allemaal rechts. Het ligt voor de hand dat zij hun achterban adviseren op Bolsonaro te stemmen in de tweede ronde.
Een groep aanhangers van Bolsonaro vierde na de uitslag feest bij een bar aan het strand van Copacabana. „Nog even en we zijn echt vrij van de Arbeiderspartij”, zei Victoria Soares (30) vrolijk. Ze voerde de afgelopen weken campagne voor de PL. „Het is tijd voor een nieuwe generatie en Flávio Bolsonaro is daar het gezicht van”, zei ze.
Anti-establishment
De veroordeling van ex-president Jair Bolsonaro voor een poging tot een staatsgreep na zijn verlies in de verkiezingen in 2022, en de bestorming van overheidsgebouwen en democratische instituten zoals het Hooggerechtshof door zijn aanhangers, hebben er niet toe geleid dat zijn partij aan populariteit heeft ingeboet. In aanloop naar de verkiezingen werd al duidelijk dat veel Brazilianen radicale verandering willen en in Bolsonaro een anti-establishmentstem zien.
Lees ook
Arm en zwart Brazilië trekt richting de radicaal-rechtse Bolsonaro’s. ‘Zelfs al was hij een racist, dan nog zou ik op hem stemmen’
De impopulariteit van Lula nam toe tijdens zijn huidige termijn. Vooral op het gebied van de belangrijke verkiezingsthema’s economie en veiligheid lijken veel Brazilianen een ruk naar rechts te maken. Ook een groot corruptieschandaal rondom beleggingsbank Banco Master speelde een grote rol in de campagne. Daarbij waren zowel Flávio Bolsonaro als hooggeplaatsten binnen de partij van Lula betrokken, evenals leden van de rechterlijke macht. Lula zelf was dat overigens niet.
Rechtse golf in Latijns-Amerika
De groei van rechts in Brazilië maakt deel uit van een trend die de laatste jaren in heel Latijns-Amerika te zien is. In vrijwel alle landen waar de afgelopen jaren verkiezingen waren – zoals Peru, Chili, Ecuador, Bolivia en Colombia – zijn rechtse regeringen aan de macht gekomen. De Amerikaanse president Donald Trump steunt onderhoudt innige banden met deze regeringen. Een Bolsonaro aan de macht in Brazilië zal door Trump worden toegejuicht.
Vorig jaar strafte Trump Brazilië met hoge importtarieven, omdat het strafproces tegen ex-president Bolsonaro niet werd stilgelegd zoals hij eiste. Voorafgaand aan deze verkiezingen waarschuwde Lula voor pogingen van de VS tot inmenging. Volgens de minister van Justitie, die op verkiezingsdag een persconferentie hield, bleek uit onderzoek van de federale politie geen mogelijke interventie of beïnvloeding vanuit de VS.
Lula: spel nog niet gespeeld
President Lula da Silva benadrukte in zijn toespraak na de eerste ronde dat de democratie in Brazilië gerespecteerd zal worden, maar ook dat „het spel nog niet is gespeeld. „De tweede fase gaat nu beginnen, zei Lula. „We hebben extra tijd. We zullen het Braziliaanse volk voor ons winnen.”
De Braziliaanse presidentskandidaat Lula da Silva spreekt zijn aanhang toe na de uitslag van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.
Foto Sebastiao Moreira / EPA
Zoom in
Op het São Salvador-plein in Rio, waar veel aanhangers van Lula samenkwamen, reageerde rechtenstudent Teo Sousa teleurgesteld op de uitslag. „Ik had echt verwacht dat Lula bij deze eerste ronde als winnaar uit de bus zou komen. Maar het is nog niet beslist, we moeten de moed niet opgeven. Als extreemrechts echt terugkeert in het machtscentrum vrees ik voor onze democratie.”
Lula zei te blijven strijden voor een gelijkwaardiger Brazilië. Daarbij moeten volgens hem de grondstoffen van Brazilië, zoals de oliereserves en zeldzame aardmetalen waar het land rijk aan is, ten goede komen aan het land en niet in buitenlandse handen vallen.
Volgens Lula bestaat dat risico wel als Bolsonaro wint, omdat hij voornamelijk de belangen van Trump zal dienen. Op 25 oktober is de tweede en beslissende ronde van de verkiezingen.
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.
Meer informatie
Kies NRC als voorkeursbron
Melding voorkeursbron sluiten
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie