In elke onderhandeling zijn er verschillende belangen en verschillen van inzicht. Zo ook maandag in Brussel. Maar de handelsgesprekken tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie maken een veel groter en dieper gapend gat zichtbaar. Zelfs in hun manier van politiek bedrijven en onderhandelen, liggen politici aan beide zijden inmiddels mijlenver uit elkaar.
Zo is het voor Howard Lutnick, handelsminister in de Trump-regering, doodgewoon om oude afspraken opnieuw ter discussie te stellen en nieuwe eisen aan zijn wensenlijstje toe te voegen. De Europese Unie, zegt hij maandag tijdens een bezoek aan Brussel, moet haar digitale regels eerst maar eens versoepelen als ze wil praten over een verlichting van de hoge invoerheffingen die het Witte Huis sinds dit voorjaar hanteert voor Europese staalproducten.
Dat de VS en de EU deze zomer afspraken maakten waarbij de staalheffingen door de Europese onderhandelaars met tegenzin geaccepteerd werden, waarna de Amerikanen pardoes honderden extra producten als ‘staalafgeleide goederen’ classificeerden, is voor Lutnick niet van belang. De Amerikaanse regering heeft nu eenmaal een sterke onderhandelingspositie én wil af van de Europese techregels, die vooral grote (en dus Amerikaanse) techbedrijven raken.
Lees ook
Trump is weer vriendjes met de EU-landen, vindt hijzelf
Wie de macht heeft, hoeft zich niet neer te leggen bij de oude spelregels. En dus blijft Lutnick aandringen, geheel in lijn met de transactionele onderhandelingsmethode van zijn president. Hij doet het niet alleen binnenskamers, tijdens een lunchsessie met ministers uit de 27 EU-landen en de eurocommissaris. Hij herhaalt zijn harde eisen, zonder blad voor de mond, voor de pers.
„Ik hoop (…) dat de Europeanen regelgeving optuigen waar wij ons comfortabel bij voelen”, vertelt Lutnick daar. „En dan kunnen we daarna gaan praten over staal en aluminium en met een lijst en een model komen dat goed, hartstikke goed werkt voor de Europese Unie.”
Regelboek
Tegenover deze machtspolitiek staat de klassieke Europese handelwijze: zoeken naar een gezamenlijk standpunt, naar een compromis, met het regelboek in de hand. Als Maros Sefcovic, met zijn zestien jaar ervaring als Eurocommissaris bepaald geen onervaren politicus, na afloop de pers toespreekt, leest hij zijn woorden van een papiertje. Hij wil geen woord verkeerd zeggen.
Voor aanvang van het overleg had Sefcovic op dezelfde plek al opgesomd hoeveel Amerikaanse goederen Europese regeringen op dit moment al inkopen: 200 miljard euro aan Amerikaans vloeibaar gas, 40 miljard aan Amerikaanse chips – en er zullen nog meer investeringen volgen, belooft hij. In de deal van deze zomer beloofde de EU in totaal voor 750 miljard aan energie uit de VS aan te schaffen, al beschouwen analisten dat bedrag als praktisch onhaalbaar.
Lutnick heeft geen papieren nodig om zijn verhaal te doen. „De overeenkomst van deze zomer is fundamenteel”, vertelt hij grijnzend. „Het is het begin van een bouwwerk. Een levende, ademende deal tussen twee grote, grootse economieën, dé grote economieën op aarde. Dus laten we de klus afmaken, laten we het fundament solide maken en aan de slag gaan.”
De overeenkomst van deze zomer is fundamenteel
Howard Lutnick
Amerikaanse minister van Handel
Deze wereld van verschil is tekenend voor de kloof die gaapt tussen de EU en de VS. De deal die de Amerikaanse president Trump en Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen deze zomer op Trumps golfbaan in Schotland sloten, was geen gebruikelijke handelsovereenkomst, maar een document vol losse eindjes.
Later die zomer volgde nog een gezamenlijke verklaring, die enige opluchting bracht, maar ook nieuwe vragen opwierp. Zo kampen Europese bedrijven met onverwachte extra kosten en administratieve rompslomp door het geschuif van het Witte Huis met producten die ineens onder de staalcategorie worden geschaard, zoals bestek en ingeblikte voedselproducten.
Lees ook
Amerikaanse heffingen zijn een administratieve nachtmerrie. ‘De douane lijkt op dit moment niet echt ter zake kundig’
De Amerikanen blijven ondertussen met nieuwe heffingen komen: zo hangen Italiaanse pastamerken sinds kort importtarieven boven het hoofd van meer dan 100 procent. En producenten van sterke drank, wijn, keramiek en tal van andere producten hopen nog altijd op een uitzondering.
Gezamenlijk front
De lunchbijeenkomst in Brussel met de twee hoogste Amerikaanse handelsvertegenwoordigers, Lutnick en handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer, werd om die reden gezien als een essentieel moment om de spanningen weg te nemen. Voor de meeste bewindspersonen was het de eerste keer dat ze zelf oog in oog stonden met hun Amerikaanse collega’s.
Om een gezamenlijk front te vormen hadden de Europeanen hun strategie vooraf afgestemd. Samen hadden ze een lijst opgesteld van sectoren en producten die prioriteit moesten krijgen in het zoeken naar uitzonderingen en afspraken. Sefcovic presenteerde die lijst namens het hele blok.
Lutnick en Greer gaven geen krimp. Ze willen eerst dat de EU zijn techregels versoepelt, voordat er verder kan worden gepraat over lagere tarieven voor de Europeanen, herhaalden ze.
Het snoeien in digitale regelgeving was niet de enige eis die het Amerikaanse duo stelde, vertelde minister van Buitenlandse Handel Aukje de Vries (VVD) na afloop. Het tweetal had ook opnieuw aangedrongen op het afzwakken van de zogeheten Europese antiwegkijkwet en de antiboskapwet. „Ze hebben alle zaken op regelgevingsgebied benoemd”, aldus De Vries.
„Ze verbinden alles aan elkaar”, verzucht een diplomaat uit een ander EU-land. De afgelopen maanden kiest het Witte Huis steeds vaker scherpe bewoordingen om Europa onder druk te zetten om klimaatbeleid, techregels en andere onwelgevallige EU-regelgeving te herzien.
Het afgelopen jaar is de EU al begonnen aan op klimaat- en techgebied, onder druk van de eigen regeringen en het Europese bedrijfsleven. Die ingrepen worden nu gepresenteerd aan de VS als stappen in de goede richting. Lutnick en Greer wekten echter de indruk dat die stappen hun nog niet ver genoeg gaan.
Lees ook
Europees verbod op de benzineauto wankelt onder Duitse druk
In een interview met Fox News voegde Lutnick daar nog een eis aan toe: ook het Europese verbod op de benzineauto, dat in 2035 moet ingaan maar hevig onder vuur ligt, moet er van Lutnick aan geloven. Dat zou niet alleen goed zijn voor Amerikaanse autobouwers, maar ook voor de Europeanen zelf. „Ze moeten beter nadenken hoe ze voor zichzelf kunnen zorgen”, aldus Lutnick. „En wij doen ons best om ze dat te laten begrijpen.”
Toen, serieus: „Ik denk dat de beste manier waarop we allemaal kunnen meebetalen is door samen te bouwen aan betere samenwerking.”
Naast hem knepen de pretoogjes van Howard Lutnick zich al samen bij het horen van Rasmussens grapje. Hij gooide zijn hoofd in zijn nek en bulderde van het lachen.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.