EPADemissionair minister van Asiel en Migratie David van Weel (VVD)

Als de Tweede Kamer niet instemt met zijn aanpassing van de asielwetten “hebben we een groot probleem”. Dat zegt demissionair minister van Asiel en Migratie David van Weel (VVD) tegen Nieuwsuur. “Dan ben ik niet erg hoopvol dat een volgend kabinet wel wat aan migratie gaat doen.”

De VVD en de BBB hebben haast met het doorvoeren van de asielwetten van voormalig asielminister Marjolein Faber van de PVV. De twee overgebleven partijen van het kabinet-Schoof willen de belofte van een streng asielbeleid inlossen. Van Weel vertrouwt erop dat dit nog voor de kerst gaat lukken. “Wij hebben geluisterd en daarmee denk ik dat het wetsvoorstel voldoende steun zou moeten krijgen.”

Maar uit gesprekken die Nieuwsuur voerde met verschillende partijen, blijkt dat die meerderheid allerminst zeker is. D66 heeft bezwaar omdat de wet onuitvoerbaar zou zijn en ook het CDA heeft nog veel vragen, zeggen woordvoerders van die partijen.

En ook de PVV, de grootste aanjager van een streng asielbeleid, twijfelt. Die partij is juist bang dat met de aanpassing van Van Weel hun wet “om zeep wordt geholpen”, aldus PVV-Kamerlid Marina Vondeling onlangs tijdens een debat.

Illegaliteit strafbaar

De discussie draait om twee asielwetten waar de Tweede Kamer afgelopen zomer al over heeft gestemd. Vlak voor die stemming kwam de PVV met een aanscherping waardoor illegaliteit strafbaar zou worden. Dit zorgde voor veel onrust in de Kamer, want deze aanpassing betekende ook dat het bieden van hulp aan personen zonder verblijfspapieren strafbaar zou worden.

Voor het CDA, NSC en SGP – partijen die aanvankelijk vóór de wet wilden stemmen – was dit onacceptabel. Het CDA trok de steun in, NSC en SGP wilden dat de Raad van State (RvS) zich zou uitspreken over de vraag of het metaforische “kopje soep” aan een ongedocumenteerde verboden zou worden.

De RvS antwoordde dat dit inderdaad kon worden gezien als een vorm van medeplichtigheid, waarop Van Weel besloot de wet aan te passen en die strafbaarstelling van hulp er weer uit te halen. Het wetsvoorstel is al in behandeling bij de Eerste Kamer, maar over deze aanpassing van Van Weel, een zogenoemde novelle, moet de Tweede Kamer wel nog stemmen.

Meerderheid onzeker

D66 is nog altijd niet te spreken over het amendement dat de PVV er afgelopen zomer “op het laatste moment in fietste”, aldus D66-Kamerlid Jan Paternotte. CDA’er Bart van den Brink zegt dat de wet “zeker is verbeterd” door de aanpassing van Van Weel omtrent hulp aan ongedocumenteerden, “maar dat betekent niet dat alle vragen zijn beantwoord. En dus wachten we op de antwoorden”.

Zonder de steun van CDA en PVV kan Van Weel niet op een meerderheid rekenen. De VVD’er toont weinig begrip voor de twijfel in de Kamer. “Partijen zeggen dat ze wat willen doen aan migratie, maar als er dan een wet voorligt, zouden ze toch weer tegenstemmen. En dan ook nog met een novelle waardoor de maatregelen in de wet worden verzacht.”

260 vragen

Als de Tweede Kamer wel voor stemt, kan ook de Eerste Kamer nog roet in het eten gooien. Ook daar zijn partijen die Van Weel nodig heeft terughoudend. “Er zitten best wat aspecten aan deze wet waar we goed naar moeten kijken”, zegt CDA-senator Madeleine van Toorenburg. “Ik denk dat het belangrijker is dat er heel secuur naar gekeken wordt, dan dat het snel gaat”, voegt D66-senator Paul van Meenen toe.

De Tweede Kamer heeft deze week nog 260 vragen ingediend aan Van Weel. Als die zijn beantwoord, hoopt de Kamer volgende week met de minister in debat te kunnen.

Politiek duider Arjan Noorlander:

“D66 gaat dit sowieso niet steunen. Voor de PVV is het lastig om vóór te stemmen, want daarmee zouden ze de VVD en BBB, de twee partijen waarbij ze boos zijn weggelopen, aan een politiek succes helpen. Dat vindt Wilders niet aantrekkelijk. Het CDA vindt dit op zich een aantrekkelijk plan, maar die partij zit aan de onderhandelingstafel met D66. het kan dus nog alle kanten op.

Tegelijkertijd weten de formerende partijen: als dit strenge asielbeleid wordt aangenomen, hoeven we daar niet meer over te onderhandelen in de formatie. Dat kan gesprekken met potentiële coalitiepartners makkelijker maken.”