Saskia HouttuinScheepswrak op Sambo Row

NOS Nieuws•vandaag, 20:00•Aangepast vandaag, 20:03

  • Saskia Houttuin

    correspondent Afrika

  • Saskia Houttuin

    correspondent Afrika

Met massadeportaties, aangescherpte grensbewaking en onderscheppingen op zee wil Mauritanië migratie terugdringen. Dat lijkt effect te hebben: voor het eerst in jaren is het aantal West-Afrikaanse migranten dat naar de Canarische Eilanden reist afgenomen. Eind september bereikten bijna 13.000 migranten vanuit Mauritanië de Spaanse eilandengroep, ruim de helft minder dan in 2024.

Mauritanië krijgt hiervoor geld van de Europese Unie. “Mauritanië heeft deze regels omdat het migratie wil reguleren”, zegt Sahid Moluh, directeur van een school voor migrantenkinderen in de kustplaats Nouadhibou. Dit jaar zijn de schoolbankjes er een stuk leger dan voorheen: volgens de Mauritaanse autoriteiten zijn in de eerste helft van dit jaar meer dan 18.000 migranten uitgezet. “Veel families zijn getroffen door de uitzettingen,” verklaart Moluh. “Ze hebben het land verlaten.”

In een blauw geschilderd klaslokaal lopen scholieren een voor een naar het krijtbord. Om de beurt lezen ze de dagen van de week voor: lundi, mardi, mercredi. “Ze krijgen les in het Frans”, knikt leerkracht Blance To. “Want de kinderen hebben verschillende achtergronden: ze komen uit Guinee, Senegal, Mali, Niger. Veel verschillende culturen.”

Saskia HouttuinDe school voor migrantenkinderen

Mensenrechtenorganisaties hebben kritiek op Mauritaniës harde migratiebeleid. Zo documenteerde Human Rights Watch in een rapport dat tussen 2020 en halverwege 2025 de Mauritaanse politie tienduizenden mensen het land uit heeft gezet. Vaak gebeurt dat zonder enige vorm van procedure.

“De massadeportaties vinden op grote schaal plaats”, zegt Sabrina Brandt, directeur van Human Rights Watch Nederland. “Daarnaast zien we ook in ons onderzoek dat vormen van geweld, zoals elektroshocks en zware verwondingen, structureel voorkomen.”

In 2024 sloot de Europese Unie een deal met Mauritanië om het migratiebeleid aan te scherpen. Het West-Afrikaanse land kreeg ruim 210 miljoen euro toegezegd, onder meer voor grensbewaking en het bestrijden van mensensmokkel.

Volgens Brandt zou de EU, zeker in het licht van mensenrechtenschendingen in het land, de voorwaarden voor deze hulp moeten aanscherpen. “Ze kunnen de hulp opschorten, dat zien we op dit moment nog helemaal niet gebeuren. Europa stelt geen duidelijke criteria wat wel en niet door de beugel kan.”

Levensgevaarlijke route

In reactie op het rapport van Human Rights Watch stelt de Europese Commissie dat ze zich inzet “voor een breed, menswaardig en duurzaam beheer van migratie”. De Mauritaanse overheid reageert dat er juist wordt gewerkt aan het verbeteren van de bescherming van migranten.

Deskundigen waarschuwen dat een strengere migratieaanpak er vaak toe leidt dat routes langer en gevaarlijker worden. Ook nemen risico’s op geweld en uitbuiting toe. “Smokkelnetwerken laten zien dat zij zich goed aanpassen aan strengere controles”, schrijven onderzoekers van het Mixed Migration Centre in hun laatste kwartaalrapport. “Om ontdekking te vermijden, vertrekken boten verder vanuit het zuiden, vanuit Gambia, Guinee-Bissau en Guinee.”

NOS

Dat gaat geregeld mis: de overtocht van West-Afrika naar de Canarische Eilanden staat bekend als een van de gevaarlijkste migratieroutes ter wereld. De Atlantische Oceaan is onstuimig, de houten vissersboten die migranten gebruiken zijn vaak overvol. Volgens schattingen van Caminando Fronteras, een Spaanse organisatie die zich baseert op nieuws- en ooggetuigenverslagen, zijn vorig jaar meer dan 10.000 mensen op deze ‘Atlantische route’ omgekomen.

In augustus kapseisde een migrantenboot voor de kust van Mheijrat, een Mauritaans vissersdorp een uurtje ten noorden van de hoofdstad. Van de 160 passagiers overleed het merendeel. Op het strand ligt de bontgekleurde sloep er nog altijd, wijst Samba Sow. “Meer dan honderd lichamen lagen hier”, zegt hij. “Het is verdrietig, elk leven is er een te veel.”

“Mijn wens voor de toekomst is dat de overheid probeert de situatie van buitenlanders te veranderen”, zegt schooldirecteur Moluh. “In plaats van ze uit te zetten, zouden ze een oplossing moeten vinden. Er zijn veel ouders die hier legaal willen werken, maar de voorwaarden zijn gewoon te ingewikkeld.”