Een besluit over extra geld voor Oekraïne moet vooruitgeschoven worden, liefst naar de Voorjaarsbegroting begin 2026. „Dan is er mogelijk een nieuw kabinet”, zei demissionair premier Dick Schoof donderdagavond in een Kamerdebat. Schoof botste daarbij met oppositiepartijen, die onder aanvoering van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver een motie over aanvullende steun bespraken.

Met GroenLinks-PvdA, D66, CDA, SGP, CU, PvdD, 50+ en Volt is er een nipte Kamermeerderheid voor 2 miljard extra om Oekraïne te steunen tegen de Russische agressie. De Kamermotie van deze partijen zal volgende week donderdag in stemming worden gebracht.

Tandeloze kabinet

Maar premier Schoof verklaarde de motie aan het einde van het debat ‘ontijdig’: zijn demissionaire kabinet van VVD en BBB wil geen 2 miljard extra uittrekken voor Oekraïne, in ieder geval niet nu en niet zonder afspraken met andere landen over financiële en militaire steun.

Het tandeloze kabinet met nog maar 26 zetels maakt zich daarmee behoorlijk groot, en staat lijnrecht tegenover een Kamermeerderheid, inclusief de twee partijen die nu aan het formeren zijn: D66 en CDA.

Het leidde tot botsingen tijdens het Oekraïne-debat, dat extra beladen was wegens de huidige vredesonderhandelingen op initiatief van Rusland en de VS. Schoof reageerde geïrriteerd toen CDA-Kamerlid Derk Boswijk het kabinet „boekhouders” noemde. „Ik vind de term ‘boekhouder’ in dit debat over dit kabinet echt totaal ongepast”, zei de premier. Nederland en dus zijn kabinet lopen volgens hem voorop met steun. „We doen al veel. Dat wou ik even kwijt”, besloot Schoof.

Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA noemde het ook „zeer terecht” dat Nederland in Europa voorop heeft gelopen in de steun aan Oekraïne. „Het is van het grootste belang dat het budget op peil blijft”, zei hij.

Eind september nam een Kamermeerderheid, inclusief regeringspartij VVD, al een CDA-motie aan om „ongewenste gaten” in de militaire steun aan Oekraïne te dichten. Aanleiding was de versnelde steun die Nederland dit jaar heeft gegeven aan Oekraïne. Van 3,5 miljard euro die het kabinet eerder heeft toegezegd aan Oekraïne voor vólgend jaar, is 2 miljard euro dit jaar al uitgetrokken. Dit was noodzakelijk, omdat Oekraïne zwaar onder druk staat en wapens- en materieel nodig heeft.

NRC

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
Probeer de pagina opnieuw te laden

of probeer het later nog eens.

Dick Schoof tijdens het debat op 27 november.

tweede kamer

Ongewenst gat

Omdat er zo een „ongewenst gat” van 2 miljard euro in de begroting voor Oekraïne ontstaat is in het eerste kwartaal van 2026 al extra geld nodig, betoogde Klaver van GroenLinks-PvdA donderdag in het debat. CDA’er Boswijk benadrukte hetzelfde. Het frustreert hem dat andere landen „klaplopers” zijn als het gaat om steun aan Oekraïne, zei hij, maar „dat ontslaat ons niet van onze eigen verantwoordelijkheid”.

De VVD, die de motie uit september van Boswijk wel steunde, sprak zich donderdag nog niet helder uit over het voorstel voor extra steun. Eric van der Burg (VVD) gaf „complimenten aan de heer Klaver voor het aanvragen van dit debat”. Als het om Oekraïne gaat, is het geen kwestie van oppositie en coalitie, zei hij. Daarna verlegde hij de aandacht naar het geopolitieke toneel en de huidige vredesonderhandelingen.

Oekraïne zelf, en ook Europa, stonden aan de zijlijn toen de Amerikaanse president Trump vorige week zijn 28-puntenplan presenteerde. „Eigenlijk willen we de heren uit vak K hierover bevragen”, stelde Van der Burg verwijzend naar ministers Ruben Brekelmans (VVD, Defensie), David van Weel (VVD, Justitie en Veiligheid) en premier Dick Schoof. „We weten niks over die onderhandelingen, maar volgens mij deze heren ook niet”, concludeerde Van der Burg alleen.

Goede voorbeeld

Schoof sprak voor het Kamerdebat nog met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, vertelde hij. De Nederlandse premier heeft hem verzekerd dat het kabinet zich „niet aflatend zal inzetten met alle energie en steun die Oekraïne verdient”. Het overtuigen van andere landen om mee te doen, is daar een belangrijk onderdeel van. „We geven het goede voorbeeld, we maken ons als Nederland groot”, zei Schoof. Hij vindt „de basisstroom van 3,5 miljard” op dit moment alleen voldoende en wees vooral naar de inzet en verantwoordelijkheid van andere landen.

Oekraïne heeft eigenlijk oneindig steun nodig, volgens Schoof, en daar kan Nederland niet alleen aan voldoen. „Ik weet dat het niet ordentelijk is om over budgetprocedures en begrotingseisen te spreken in zo’n situatie”, zei Schoof tijdens het debat. Maar hij deed het toch, met een verwijzing naar de Voorjaarsnota: „Dan is er mogelijk een nieuw kabinet dat kan kijken naar de behoefte van Oekraïne op dat moment”.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.

Waarom je NRC kan vertrouwen