Zodra de top 10 van het jaar bekend gemaakt werd gonsde het: alweer alleen maar witte mannen. Dat is zo, niet alleen in de top 10, ook in de top 100 en eigenlijk gewoon in de hele lijst. Het is een hardnekkig probleem, dat zich laat verklaren met de stroperigheid van de lijst, het format en de dj’s van Radio 2, en natuurlijk de keuzelijst. Mensen stemmen voor de Top 2000 niet per se op kwaliteit, niet op wat ze nu goed vinden, maar op herinnering, op nostalgie. En die herinneringen kun je tweeledig zien: het zijn de liedjes die je vroeger in de auto draaide op weg naar vakantie in Italië, het liedje dat je doet denken aan je oma of aan je middelbare school. Je persoonlijke herinneringen. Maar ook: de herinnering aan de Top 2000 zelf. Waar stemde je vorig jaar ook alweer op? Aan welke nummers denk jij als je aan de Top 2000 denkt?
Daarmee leunt de lijst super sterk op een canon die al lang geleden is bepaald. Het fundament werd gelegd in de rockjaren, pakweg tussen 1965 en 1985. Jazeker, er werd in die jaren ook soul gemaakt, en reggae, en disco, en nog veel meer, maar in de Top 100 Aller Tijden, de voorloper van de Top 2000, werd de canon van ‘beste muziek ooit’ al sterk gebaseerd op de rocktraditie, en dan vooral met lange, epische nummers. Hoewel het stemgedrag met de jaren gelijkmatiger verdeeld werd over de decennia, zijn het vooral nummers in die rocktraditie die structureel aanhaken, van Pearl Jam tot Nothing But Thieves.
Zeker de laatste jaren zien we enorm veel vrouwelijke popsterren, en sommigen van hen belanden ook in de Top 2000, maar ze beklijven op de een of andere manier niet. Adele bijvoorbeeld behoorde in 2018 nog tot ‘de nieuwe elite’, maar is inmiddels weggezakt. De liedjes van Taylor Swift zijn dit jaar allemaal met honderden plaatsen naar beneden geduikeld. Grote popsterren als Beyoncé en Rihanna halen de bovenste duizend niet eens. Om over rappers als Kendrick Lamar of Drake nog maar te zwijgen.
Vrouwelijke artiesten krijgen zelden meerdere ankerpunten in de lijst (zoals Queen meer dan dertig keer in de lijst staat…), en zwarte artiesten als Otis Redding, Marvin Gaye of Aretha Franklin krijgen een knikje van herkenning, maar geen rituele status. Dat is in het Nederlandse radiolandschap altijd zo geweest, en het is vrijwel onbegonnen werk voor Radio 2 om dat te veranderen. De Top 2000 herstelt de scheve verhoudingen niet, maar bevriest die. Maar goed, niets staat Radio 2 natuurlijk in de weg om Eefje de Visser nou eindelijk eens op de keuzelijst te zetten.
Elk jaar zijn er weer mensen die met stokjes proberen te prikken in die irritant bewegingloze reus, om te kijken of ie reageert. Dit jaar de nerds van Tweakers die vergeefs probeerden een liedje over hun wifi de lijst in te stemmen. Zou Radio 2 hem geblokt hebben? Misschien, geef ze eens ongelijk. Een paar van die lollige infiltranten zijn best leuk. ‘Pokemon Theme’? Lachen toch. Maar verder houden de luisteraars van de Top 2000 precies om deze reden van de lijst: omdat ie zo traag voortbeweegt.