Politieke druk op Australische regering neemt week na aanslag Bondi Beach toe

De Australische premier Anthony Albanese is een week na de aanslag op een chanoekaviering op het strand van Sydney druk bezig zijn positie te verdedigen. Maandag bood hij de Joodse gemeenschap zijn excuses aan. „Veel mensen zijn gekwetst en boos. Een deel van die woede is op mij gericht, en dat begrijp ik”, zei de premier tijdens een persconferentie. „Als premier voel ik het gewicht van de verantwoordelijkheid voor de tragedie die onder mijn leiderschap heeft plaatsgevonden. Het spijt me dat de Joodse gemeenschap en heel het land dit mee heeft moeten maken.”

Zondagavond werd om 18.47 uur lokale tijd, het exacte tijdstip waarop een week eerder het eerste schot werd gelost, een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers. Ook werd de laatste kaars van het joodse lichtjesfeest Chanoeka aangestoken. Ruim tienduizend mensen waren bij de herdenking. Bij aankomst in Bondi werd premier Albanese door mensen in het publiek uitgejouwd. Toen even later zijn naam viel, was er onder meer gefluit en boegeroep te horen.

De felle kritiek op de premier en zijn regering is de afgelopen week steeds verder aangezwollen. Vooral in de Joodse gemeenschap leeft de overtuiging dat de regering de afgelopen jaren te weinig heeft gedaan tegen antisemitisme. Uit een recente peiling in opdracht van de krant Sydney Morning Herald blijkt dat 46 procent van de bevolking de reactie van de regering op de terreuraanslag ‘zwak’ vindt, tegenover 29 procent die vindt dat de regering ‘sterk’ heeft gereageerd. Een grote meerderheid, 72 procent, ziet meer racisme en intolerantie in Australië vergeleken met twee jaar geleden.

De regering van Albanese heeft sinds de aanval een groot aantal maatregelen aangekondigd. Zo is nieuwe wetgeving in de maak waarmee mensen die haatzaaiende taal gebruiken en oproepen tot geweld gemakkelijker vervolgd kunnen worden. Ook wil de regering de landelijke wapenwetten aanscherpen en vuurwapens op grote schaal opkopen. De minister van Binnenlandse Zaken krijgt mogelijk meer macht om visa te weigeren of in te trekken, als iemand verdacht wordt van antisemitisme.

Daarnaast wordt gekeken naar het inperken van het demonstratierecht. In de deelstaat New South Wales, waar Sydney ligt, is de lokale regering van plan om grote demonstraties voorlopig te verbieden. Daar is veel kritiek op, onder meer vanuit de pro-Palestijnse beweging. Die stelt dat deze demonstraties niets te maken hebben met de aanval op Bondi Beach.  

Penny Wong heeft geen enkele begrafenis bijgewoond. Ik heb haar geen enkele traan zien laten

Susan Ley
Conservatief oppositieleider

Toch zijn deze vergaande maatregelen volgens de oppositiepartijen niet genoeg. Al snel na de aanslag klonk snoeiharde kritiek. Oppositieleider Susan Ley van de conservatieve partij heeft geen goed woord over voor de premier. „Hij heeft geen verantwoordelijkheid genomen”, zei ze tegen de Australische publieke omroep ABC. Ook Penny Wong, de minister van Buitenlandse Zaken, moest het ontgelden. „Penny Wong heeft geen enkele begrafenis bijgewoond. Ik heb haar geen enkele traan zien laten”, zei een woedende Ley.

Mensen wonen zondag de herdenkingsdienst bij voor de slachtoffers van een schietpartij op Bondi Beach in Sydney.

Foto David Gray / AFP

Zoom in

Een week na de dodelijke aanslag is ruimte voor nuance ver te zoeken. Mark Kenny, voormalig journalist en hoogleraar van de Australian National University, maakt zich zorgen over de politisering van het debat. „De oppositie heeft met veel politieke vooringenomenheid gereageerd. De opmerkingen over Penny Wong zijn een nieuw dieptepunt in de Australische politiek, met de beschuldiging dat een vrouw niet genoeg emotie toont”, zei hij tegen de Australische publieke omroep ABC.

Wapenwetten

De aanslag op Bondi Beach, waarbij vijftien mensen gedood werden en ruim veertig gewond raakten, wordt gezien als de ergste aanslag in Australië sinds de jaren negentig. In 1996 werd in het Tasmaanse stadje Port Arthur een massamoord gepleegd waarbij 35 mensen werden gedood. Het was de aanleiding voor nieuwe wapenwetgeving en een grootschalig terugkoopprogramma, maatregelen die de regering van premier Albanese nu ook voorstelt.

Maar de politieke samenwerking die toentertijd te zien was, ontbreekt nu, zegt Kenny. „Er is meteen misbruik gemaakt van de situatie, en er heerst een cultuur van beschuldigingen.” Die beschuldigingen komen onder meer van oud-premier John Howard, die aan de macht was tijdens de massamoord in Port Arthur. Albanese „heeft de afgelopen tweeënhalf jaar gefaald om voldoende te doen, zowel in woord als in daad, om zijn afkeer van antisemitisme te tonen”, zei Howard over de huidige premier tijdens een bezoek aan de herdenkingsplek bij Bondi Beach. 

Neonazi’s

Sinds de aanslag is de politieke strijd over immigratie opnieuw opgelaaid. De populistische politica Pauline Hanson (One Nation) riep bij de herdenkingsplek op om immigratie aan banden te leggen. „Ik wil het Australië terug waar ik ben opgegroeid. Kijk naar de mensen die we naar dit land halen. Mensen uit bepaalde landen zouden hier niet moeten mogen komen”, zei ze.

Veel kritiek is gericht op de regering en de pro-Palestijnse beweging, die sinds de oorlog in Gaza wekelijkse demonstraties organiseert. Opvallend is dat er weinig wordt gezegd over recente demonstraties tegen ‘massa-immigratie’, waar honderden in het zwart geklede leden van neonazigroepen bij betrokken waren. Ook Hanson was bij die demonstratie aanwezig. Tijdens een toespraak in Melbourne riep ze op om migranten te deporteren als ze niet hun „onverdeelde loyaliteit” tonen aan Australië.

Terwijl de „helden” van Bondi Beach juist immigranten zijn. Ahmed al-Ahmed, die een van de schutters wist te overmeesteren, is van Syrische afkomst. Een andere vluchteling uit het Midden-Oosten riskeerde zijn leven om mensen te redden door een geweer bij een van de schutters weg te trappen. De man, die niet bij naam genoemd wil worden, kan volgens zijn advocaat elk moment het land uitgezet worden.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC