De positie van de Venezolaanse autoritaire leider Nicolás Maduro oogt door de oplopende spanningen met de Verenigde Staten steeds wankeler. Naast de Amerikaanse aanvallen op vermeende drugsbootjes, met al meer dan negentig doden als gevolg, heeft Trump vorige week „een totale en volledige blokkade” bevolen van gesanctioneerde olietankers die in Venezolaanse wateren varen. Ondertussen bereidt de Venezolaanse oppositie onder leiding van Nobelprijswinnares María Corina Machado, die vorige week Venezuela ontvluchtte, zich al voor op de transitie naar democratie.
Of Maduro spoedig van het toneel verdwijnt, blijft afwachten. Maar of het nu zou gebeuren via een mogelijke liquidatie, arrestatie, door de VS afgedwongen ballingschap of anderzins: zijn val hoeft niet te betekenen dat het regime verdwijnt. Het autoritaire chavistische bewind heeft een harde kern van meerdere machtige personen. Voor zeker vijf figuren met veel invloed en geld staat er minstens zo veel op het spel als voor Maduro. Wie zijn zij?
Cilia Flores (69)Havikachtige presidentsvrouw
Nicolás Maduro met zijn echtgenote Cilia Flores in januari dit jaar.
foto HANDOUT EFE/ Miraflores Palace/EPA/ANP
Zoom in
De zeer invloedrijke echtgenote van Maduro wordt gezien als een hardliner binnen het ‘chavismo’, de linkse ideologie uit de koker van oud-president Hugo Chávez die in 2013 overleed. Cilia Flores is voormalig voorzitter van de Nationale Assemblee en opgeleid als advocaat. Ze verdedigde Chávez nadat die in 1992 als militair een mislukte staatgreep pleegde.
Volgens de Venezolaanse politicoloog Miguel Ángel Martínez Meucci heeft Flores veel macht en invloed achter de schermen. „Ze is de laatste tijd minder op de voorgrond, en treedt vooral discreet op, maar ze is de machtige vrouw naast Maduro. Ze wordt beschuldigd van nepotisme en corruptie, en beheerst de grote geldstromen binnen het regime”, zegt hij per videoverbinding vanuit Madrid.
Tegen Flores en een aantal familieleden zijn sancties uitgevaardigd door de VS. Twee neven zijn veroordeeld voor drugshandel. Deze narcosobrinos (drugsneefjes) werden in 2015 opgepakt in Haïti tijdens een undercoveractie van de Amerikaanse DEA, en in de VS veroordeeld tot achttien jaar celstraf. Toenmalig president Joe Biden verleende ze gratie in het kader van een gevangenenruil, onlangs plaatste zijn opvolger Trump de neven weer op een sanctielijst.
Diosdado Cabello Rondón (62)Radicale minister
Minister van Binnenlandse Zaken Diosdado Cabello Rondon.
Foto MIGUEL GUTIERREZ/EPA/ANP
Zoom in
De minister van Binnenlandse Zaken geldt als de nummer twee van het regime en is een van de meest radicale ‘chavista’s van het eerste uur’. „Diosdado Cabello wordt verantwoordelijk gehouden voor de repressie van het regime, die sinds de verkiezingen van vorig jaar en de daaropvolgende protesten alsmaar toeneemt”, zegt politicoloog Martinez Meucci.
Cabello heeft volgens hem als minister van Binnenlandse Zaken, waaronder ook de portefeuille ‘justitie en vrede’ valt, grote macht. „Hij heeft praktisch vrij spel om opdracht te geven mensen te laten arresteren”, zegt de politicoloog. Cabello dankt zijn macht onder meer aan het feit dat hij tot diens dood dicht bij Hugo Chávez stond. Door zijn aanhangers wordt Chávez nog steeds op handen gedragen als legendarische grondlegger van de zogeheten Bolivariaanse revolutie, vernoemd naar Simón Bolívar, de grote bevrijder van Zuid-Amerika uit de negentiende eeuw.
Cabello was erbij toen Chávez voor het laatst in het openbaar verscheen. „Dat was eind 2012 toen hij naar Cuba ging voor de behandeling tegen kanker. Diosdado zat toen samen met Maduro naast Chávez, dat geeft hem nu nog steeds veel aanzien.” Ook tegen Cabello zijn sancties uitgevaardigd; de regering-Trump heeft een bedrag van 25 miljoen dollar uitgeloofd voor de gouden tip die tot zijn arrestatie leidt.
Vladimir Padrino López (62)Machtige commandant
Minister van Defensie Vladimir Padrino Lopez op een persconferentie in 2022.
Foto EPA/RAYNER PENA R./EPA/ANP
Zoom in
Vladimir Padrino López is minister van Defensie sinds 2014. „Maduro heeft in tegenstelling tot Chávez geen legerachtergrond, terwijl het leger noodzakelijk is voor het regime om aan de macht te blijven. Maduro was buschauffeur en klom op via de vakbond. De macht over het leger droeg hij dus over aan Padrino López”, zegt Martínez Meucci. De minister is tevens commandant van de strijdkrachten, de president is de opperbevelhebber.
Al jaren wordt door de VS en dissidenten gehoopt, tot nu toe tevergeefs, dat Maduro’s macht gebroken kan worden door het leger los te weken van de machthebbers, waarna militairen een coup kunnen plegen. Of de huidige druk zo’n interne escalatie kan veroorzaken, betwijfelt Martínez. „Het leger van Venezuela is niet heel duidelijk en transparant qua opbouw. Er is geen traditionele hiërarchie, we weten bijvoorbeeld niet hoeveel generaals er zijn, er zijn geheime onderdelen binnen het leger, en de Cubanen zijn erin geïnfiltreerd”, zegt hij.
Vooralsnog lijken het leger en Maduro een gesloten front te vormen; hun belangen in corruptie, drugshandel, mijnbouw, olie en de voedseldistributie zijn nauw verweven. „Stel dat het de VS lukt om iemand als Padrino los te weken van Maduro en met allerlei beloftes zoals amnestie, opheffing van sancties, geld en veiligheid, het land te laten ontvluchten, dan kan dat impact hebben op de stabiliteit en structuur van het regime.”
Delcy (56) en Jorge Rodríguez (60) Intellectuele strategen
De voorzitter van de Nationale Assemblee Jorge Rodríguez en zijn zus, vicepresident Delcy Rodríguez.
Foto Carlos Javier/EPA/ANP
Zoom in
Delcy Rodríguez is al zeven jaar Maduro’s officiële plaatsvervanger als vicepresident en diende eerder als minister van Economie. Haar oudere broer Jorge is voorzitter van de Nationale Assemblee, oud-vicepresident onder Chávez en voormalig hoofd van de Nationale Kiesraad (CNE). Hij heeft een belangrijke rol in de overheidspropaganda en -communicatie, en was Maduro’s campagneleider tijdens de verkiezingen van 2024, waarin de regering eenzijdig de overwinning opeiste. De oppositie kwam met resultaten waaruit bleek dat zij juist met grote meerderheid had gewonnen.
Broer en zus Rodríguez zijn het intellectuele brein van het regime en hebben nationaal en internationaal sterke contacten. Politicoloog Martínez: „Zij worden gezien als sleutelfiguren en zijn goed in onderhandelen en zaken doen. Ook nu aanvallen op zee plaatsvinden, en het regime nooit eerder zo onder druk heeft gestaan, wordt er hoogstwaarschijnlijk flink onderhandeld en zijn broer en zus Rodríguez daarbij op het hoogste niveau bij betrokken.”
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC