Het was een opvallend ‘kerstcadeau’ aan de Nigeriaanse regering: de luchtaanvallen die de VS uitvoerden op strijders van Islamitische Staat (IS) in Sokoto, een staat in het noordwesten van Nigeria. ging het om „een krachtige en dodelijke” aanval; of en hoeveel doden er vielen is niet bekend. De aanval werd uitgevoerd met instemming van de Nigeriaanse overheid in het kader van een „veiligheidssamenwerking” met de VS, die tot doel had om burgers tegen „terroristisch geweld in welke vorm dan ook” te beschermen.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Nigeria schreef in een verklaring: „Terroristisch geweld, in welke vorm dan ook en ongeacht of het is gericht tegen christenen, moslims of andere gemeenschappen, blijft een belediging van de waarden van Nigeria en van de internationale vrede en veiligheid.”
„Deze actie zat eraan te komen en zou niemand moeten verbazen”, vertelt Confidence MacHarry, veiligheidsanalist in Lagos van SBM Intelligence, door de telefoon. „Sinds november voeren de Amerikanen al verkenningsvluchten uit boven Nigeria, vanuit Ghana. Iedereen die de Amerikaanse Oorlogsminister hoort en de Amerikaanse president, had zich moeten realiseren: Trump en Hegseth menen het.” Dit was volgens hem geen „unilaterale beslissing van de Amerikanen, maar een gezamenlijke beslissing”.
‘Witte genocide’
Al enige tijd claimt Trump dat „onschuldige christenen op brute wijze” worden gedood, op een schaal die „al vele jaren en zelfs eeuwen” niet meer is gezien. „Als wij aanvallen, zal het snel en meedogenloos zijn, precies zoals die terroristische schurken onze gekoesterde christenen aanvallen”, aldus Trump. Hij sprak zelfs van een genocide op christenen in Nigeria. Desondanks werd een toegezegd bedrag van een miljard dollar aan hulp, waarvan 10 procent aan veiligheid zou worden besteed, nooit aan de Nigeriaanse regering overgemaakt.
Trump heeft het vaker over genocide als het om witte christenen gaat. Zo sprak hij ook van „witte genocide” in Zuid-Afrika waar „boeren worden vermoord, die toevallig wit zijn”, terwijl slechts een fractie van de 26.000 slachtoffers van moord in dat land in 2024 witte boeren betrof. Christelijke Republikeinen, onder wie senator Ted Cruz, spraken zich al vaker uit over het geweld tegen christenen in Nigeria. Experts wijzen erop dat het geweld zich niet langs puur religieuze lijnen afspeelt; ook criminaliteit, conflicten om water en land en armoede spelen een rol.
De Nigeriaanse regering heeft evenwel het geld noch de middelen om aanvallen op militante groepen uit te voeren. En dus greep de regering de door Trump beleden bekommernis om de christenen aan om de voortdurende aanvallen en ontvoeringen door jihadistische groeperingen als Boko Haram, Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) en Islamic State West Africa Province (Iswap) aan te pakken. Sinds 2009 zijn tienduizenden mensen omgekomen door het jihadistisch geweld, maar anders dan Trump beweert, gaat het daarbij niet specifiek om christenen.
Lees ook
Zijn de ontvoeringen in Nigeria van religieuze aard? En drie andere vragen
In het noorden van Nigeria wonen vooral moslims (53 procent van de bevolking), die dan ook vaker het slachtoffer van terreur zijn dan christenen (43 procent van de bevolking). ACLED, een organisatie die conflictdata bijhoudt, registreerde in de afgelopen vijf jaar meer aanvallen tegen moslims dan tegen christenen en registreerde alleen voor 2025 al 12.000 doden door aanvallen. SBM Intelligence berekende in een rapport dat tussen juli 2024 en juni 2025 de vele ontvoeringen terreurgroepen ongeveer 1,66 miljoen dollar hebben opgebracht.
Bescherming lijkt bijzaak
Dat gekozen is voor het noordwesten, heeft volgens MacHarry politieke redenen. „Het Nigeriaanse leger heeft eerder luchtaanvallen uitgevoerd op het noordoosten en in centralere delen van het land, maar bleef altijd terughoudend in het noordwesten. Dat poreuze grensgebied met Niger ligt namelijk politiek gevoelig. Sinds de coup in Niger is er veel verwarring over of en hoe militaire informatie tussen Nigeria en Niger wordt gedeeld. Nigeria wilde geen problemen met het buurland riskeren met luchtaanvallen in dat gebied. Die leemte hebben de Amerikanen nu gevuld.”
De Amerikaanse aanvallen werden uitgevoerd op Eerste Kerstdag.
Foto Amerikaans ministerie van Oorlog/via REUTERS
Zoom in
Hoewel Trump in zijn campagne voor het presidentschap beloofde geen oorlog over de grens meer te zullen voeren, blijken de VS inmiddels allerminst wars van militaire acties overzee. Er gaat weliswaar minder Amerikaans geld naar Oekraïne, maar de VS voeren wel aanvallen uit op vermeende ‘drugsboten’ voor de kust van Venezuela en vorige week vond een ‘vergeldingsactie’ plaats in Syrië, nadat daar op 13 december bij Palmyra twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse burger waren omgekomen.
De symboliek van aanvallen op Eerste Kerstdag spreekt tot de verbeelding van Trumps conservatief-religieuze achterban, maar het is de vraag of christenen voor Trump centraal staan bij de acties. Uit de Nationale Veiligheidsstrategie die begin december werd gepresenteerd, bleek dat de regering-Trump het Afrikaanse continent vooral ziet als bron van kritieke grondstoffen waar de VS toegang toe moeten krijgen. Afrika werd in het document beschreven als een regio met „overvloedige natuurlijke hulpbronnen en ongebruikt economisch potentieel”.
Het vredesakkoord dat Rwanda en Congo afgelopen zomer sloten werd bijvoorbeeld gestimuleerd door Washington, dat China wil aftroeven in de race om kritieke grondstoffen. In Nigeria stelt men zich dan ook de vraag of de Amerikanen aanvielen om christenen te beschermen, of dat het ze ook ging om het verkrijgen van invloed bij de regering van een mineraalrijk land.
Veiligheidsanalist MacHarry maakt dat allemaal niet veel uit. „Vergeet framing”, antwoordt hij op de vraag of het beschermen van christenen wel of niet het voornaamste doel was. „Wat van belang is, is of de actie militair effectief is of niet. Alle Nigerianen worden bedreigd door geweld van extremisten en bandieten. In de bestrijding daarvan kan het land alle hulp die wordt aangeboden goed gebruiken.”
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC