Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat
meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep
redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een
handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
„Alles is vervelend en naar, nog erger dan het vorige jaar”, zeggen de lemmingen in de film De kleine ijsbeer. Terwijl ze richting de afgrond marcheren, de eerste lemmingen zijn al over de rand gekukeld, verschijnt er een pinguïn die ze tegenhoudt en beargumenteert: „Niet wanhopen! Je kan altijd beter hopen dan wanhopen.” Hoe het jaar 2025 af te sluiten en 2026 in te gaan? Als lemming of als pinguïn?
Op de Noordpool zijn geen pinguïns maar De kleine ijsbeer is een kinderboek en dan is elke blije tegenstem welkom. In de werkelijke wereld mag de ozonlaag dan verder gedicht zijn, de ambitie om de opwarming van de aarde niet verder te laten oplopen dan anderhalve graad is losgelaten. Fossiele brandstoffen blijven gebruikt worden omdat in sommige landen politici niet weten hoe ze hun toekomstvisie kunnen verkopen aan de kiezer of omdat landen kozen voor een leider die klimaatverandering ziet als een hoax.
De politiek blonk in 2025 uit in polarisatie. Nederland nam afscheid van het wankele kabinet dat een loopje nam met de rechtsstaat en mocht naar de stembus. Iedereen kon zich laten horen, en werd ook gehoord. Niet elk geluid werd echter ingewilligd, al was het maar omdat er soms wetten in de weg staan of praktische bezwaren, met als gevolg dat steeds vaker mensen door dwang en bedreiging onze volksvertegenwoordigers op andere gedachten wilden brengen. Veel raadsleden (maar zij niet alleen) werden daarvan de dupe. Het is een kostbaar goed dat iemand zich wil inzetten voor de lokale gemeenschap, maar met de toegenomen polarisatie en bedreiging blijven op den duur alleen politici met een dikke huid en weinig empathie over.
Het onderwijs werd door de bezuinigingen van het kabinet-Schoof een stevige klap toegebracht. Ook gaat het al tijden niet goed met de prestaties van scholieren op het gebied van taal en rekenen. Desondanks werken mensen elke dag met veel passie aan de ontwikkeling van jonge mensen, onder wie een soms heftig maar levendig debat gaande is over actualiteiten die ons allemaal bezighouden. Hier is veerkracht en eensgezindheid bij het nadenken over oplossingen in economisch en psychologisch moeilijke tijden. Saamhorigheid moet niet alleen belangrijk worden gevonden, maar ook worden opgezocht, stelde het kerstcommentaar afgelopen woensdag.
„Vanuit fascistisch perspectief was het echt een geweldig jaar”, zei talkshowhost Jimmy Kimmel in zijn kerstrede voor de Britse zender Channel 4
In Gaza is volgens de VN officieel geen hongersnood meer, maar nog steeds hebben zo’n 1,6 miljoen mensen te maken met een „hoog niveau” van voedselonzekerheid, voor zo’n honderdduizend Gazanen is dat zelfs nog steeds een „catastrofaal niveau”. Er werden meer dan 67.000 Gazanen gedood en volgens Save the Children gaan komend jaar vier op de vijf kinderen daar het nieuwe jaar in met ernstige honger. De wereld trok haar handen verder af van Soedan, waar niet alleen een genocide op niet-Arabische Soedanezen wordt voltrokken, maar waar de sporen van die genocide ook worden gewist, bleek uit onderzoek van Yale University.
Oekraïne mag nog standhouden en Europa daarmee overeind houden, dankzij het gebrek aan loyaliteit uit Washington kon Poetin zijn oorlog ongebreideld voortzetten. De oorlog op het Europese continent leidt ook tot een nieuwe, noodzakelijke nadruk op defensie. De personele uitbreiding van de krijgsmacht en de mogelijke reactivering van de dienstplicht brengen voor het eerst in decennia gesprekken op gang aan Nederlandse keukentafels over ‘je inzetten voor iets groters’. Op dit moment is dat nog een keuze voor een carrièrepad, maar uiteindelijk is het een tergend vraagstuk over leven en dood, over opoffering en de vraag of de kinderen van nu daar uiteindelijk zelf iets in te kiezen zullen hebben.
2025 was voor de Oekraïne-oorlog het jaar van de drone, waar die zich ontwikkelde tot moordwapen. Voor de wereld was 2025 het jaar van AI. Deze kan ingezet worden om de samenleving verder te brengen, en maakt zaken gemakkelijker en toegankelijker, maar maakt de mens op vlakken ook overbodiger en luier. Bedrijven nemen jongeren niet meer aan omdat AI het werk wel kan doen, ervaring opdoen verdwijnt. Politici misbruiken AI om hun valse beloften kracht bij te zetten, of om een bedrieglijk beeld van de werkelijkheid te schetsen. En ondertussen vreet AI energie.
„Vanuit fascistisch perspectief was het echt een geweldig jaar”, zei de dit jaar geplaagde talkshowhost Jimmy Kimmel in zijn kerstrede voor de Britse zender Channel 4. Van duistere krachten die de vrijheid van meningsuiting willen indammen had niet alleen Kimmel last. Aanvallen op de vrijheid van meningsuiting vonden overal plaats. Het aantal journalisten dat werd gedood bereikte in 2025 een record, mediakanalen werden het zwijgen opgelegd, kregen miljardenclaims aan hun broek of pasten zich alvast aan uit vrees ‘woke’ gevonden te worden. David Remnick, hoofdredacteur van The New Yorker, stelde terecht in de film New Yorker at 100: „Mensen willen meer lezen dan alleen belachelijke tweets. Ze willen weten wat er speelt, en ze willen eerlijkheid, factchecking en een zekere mate van fatsoen”. Ondanks de druk van leiders die een loopje nemen met eerlijkheid, geen fatsoen kennen en (wetenschappelijke) feiten aan de laars lappen is het voor media van levensbelang om vol te houden, ook wanneer wantrouwen, polarisatie en aanvallen op de media de druk vergroten.
„Ik kan geen pessimist zijn, want ik leef”, zei James Baldwin ooit. Hieraan koppelde hij het idee dat hij gedwongen werd optimistisch te zijn: „Ik ben gedwongen te geloven dat we kunnen overleven, wat we ook moeten overleven.”
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC