NieuwsuurEr gaat veel geld van erfenissen naar de Dierenbescherming

  • Yvonne Roerdink

    verslaggever

  • Mark Schrader

    verslaggever Nieuwsuur

  • Yvonne Roerdink

    verslaggever

  • Mark Schrader

    verslaggever Nieuwsuur

Met je erfenis een goed doel steunen is populair: in 2024 is er bijna vijfhonderd miljoen euro nagelaten aan erkende goede doelen. Dat is een stijging van ruim veertig procent ten opzichte van vijf jaar eerder.

De goede doelen in de categorieën gezondheid, internationale hulp, mensenrechten en welzijn ontvangen het meeste geld uit erfenissen. Het afgelopen jaar waren nalatenschappen goed voor dertig procent van het totaal van particuliere giften.

Het gaat dan specifiek om goede doelen met een CBF keurmerk, de kwaliteitsstandaard voor goede doelen in Nederland. Alleen goede doelen die aan strenge kwaliteitseisen voldoen krijgen dat keurmerk.

Vlinderkind

Kankerbestrijdingsfonds KWF staat al jaren boevenaan in de top van nagelaten geld. Internationale hulp en mensenrechten staan op twee, op nummer drie staat welzijn. Helemaal onderaan staan onderwijs en wetenschap. Al is het nagelaten bedrag aan dat doel het afgelopen jaar verzesvoudigd.

Niet elk goede doel profiteert overigens. Stichting Vlinderkind heeft geld nodig voor wetenschappelijk onderzoek naar de vlinderziekte, een ongeneeslijke huidaandoening waarbij kinderen bij de minste aanraking grote blaren krijgen. Maar de stichting heeft onvoldoende budget voor dure reclames. Wendy Bons van Teeffelen heeft een dochter met de ziekte:

Het gaat soms om een vast bedrag, een legaat, maar mensen laten ook hun gehele erfenis na aan een goed doel. In dat geval kan het goede doel ook executeur zijn. Dat betekent dat de organisatie de afwikkeling van de nalatenschap uitvoert. Jana van Muijden, is adviseur bijzondere giften bij de Dierenbescherming en werkt daar als executeur. Ze onderhoudt de contacten met donateurs die (een deel van) hun erfenis willen afstaan. “We staan er zelf ook altijd weer van te kijken dat mensen hun hele hebben en houden, of een deel daarvan, gunnen aan de Dierenbescherming. Heel bijzonder.”

De decennialange relaties werpen hun vruchten af: de inkomsten uit nalatenschappen zijn bij de Dierenbescherming de afgelopen tien jaar verdubbeld van tien naar twintig miljoen euro per jaar.

Zelf knokken

Niet alleen de persoonlijke contacten, ook reclame is van invloed. Een van de bekendste reclames die mensen wijst op de mogelijkheid geld na te laten, is die van het Concertgebouw Fonds, dat erg afhankelijk is van giften. “Het prachtige gebouw, het geweldige orkest, dat kost ongelooflijk veel geld”, zegt de directeur van het Concertgebouw Simon Reinink. De nalatenschappen die hij ontvangt variëren “van duizend euro tot een heel huis”.

Hoogleraar erfrecht Bernard Schols ziet ook dat goede doelen steeds vaker hun weg vinden naar testamenten. Vooral van kinderloze stellen en welvarenden. Bij de meeste notarissen ligt zelfs een boek met alle goede doelen waaruit mensen kunnen kiezen. “Ik zie rijke ouders die willen dat hun kinderen in het leven ook zelf nog een beetje moeten knokken.”

Menselijke maat

De beslissing om geld na te laten aan een goed doel verloopt overigens niet altijd zonder slag of stoot. Zo is er ook een stijgend aantal rechtszaken over erfenissen. Een van de meer bekendere is een zaak tegen de CliniClowns. Een erfgename was het niet eens met de hoogte van het bedrag dat overbleef na haar vaders schenking aan CliniClowns.

Schols: “Voor nabestaanden is het soms een onaangename verrassing dat alles naar een goed doel gaat en zij alleen nog recht hebben op hun kindsdeel of legitieme portie (het wettelijk minimumdeel waarop kinderen recht hebben, red). Maar het goede doel kan niet anders: de wil van de overledene is wet.” Wel houden goede doelen volgens Schols tegenwoordig vaker de menselijke maat in het oog. “Spullen met sentimentele waarde gaan dan alsnog naar de nabestaanden.”

Uit het rapport Geven in Nederland 2024 blijkt dat 54 procent van de 55-plussers een testament heeft opgemaakt. Acht procent heeft daarin goede doelen opgenomen. Volgens de onderzoekers kan dat het jaarlijkse bedrag in 2048 zijn gestegen tot ten minste 2,1 miljard euro. In het meest gunstige geval zelfs 6,7 miljard euro.

Top-10 in 2024

Nalatenschappen in euro’s:

1. KWF Kankerbestrijding – 79.842.000
2. Artsen zonder Grenzen – 22.052.000
3. Leger des Heils – 21.700.000
4. Hartstichting – 19.656.857
5. Dierenbescherming – 19.470.000
6. Rode Kruis – 16.484.000
7. Liliane Fonds – 15.886.574
8. Natuurmonumenten – 14.867.000
9. het Cultuurfonds – 13.127.255
10. UNICEF Nederland – 11.883.000

(Bron: CBF, toezichthouder goede doelen)