Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat
meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep
redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een
handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Er werd een dag en een nacht over vergaderd, maar uiteindelijk durfden de Europese leiders het niet aan: de bevroren tegoeden van de Russische centrale bank en van aan Poetin gelieerde oligarchen zullen voorlopig niet gebruikt worden om Oekraïne te helpen. In plaats daarvan leent Europa de benodigde 90 miljard euro op de kapitaalmarkt, en zo hoort het ook.
Het was de vurige wens van bondskanselier Friedrich Merz, EU-president António Costa en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om na de grootschalige inval de Russische tegoeden aan te spreken om de steun aan Kyiv op dit cruciale moment niet te laten stilvallen. Maar vooral de Belgische premier Bart De Wever hield op de EU-top, net voor de Kerst, zijn poot stijf, niet zozeer uit ideologie als wel uit pragmatisme.
In zijn land, bij effectenbewaarhuis Euroclear, ligt het leeuwendeel van het bevroren Russische geld vast: 192 miljard euro. Hij vreesde dat de toorn van Moskou vooral op België gericht zou zijn – en niet alleen in juridische zin. De Wever kreeg uiteindelijk steun van belangrijke lidstaten als Frankrijk en Italië. Ook zij bleken sceptisch over de plannen om het Russische geld af te pakken.
Het is goed nieuws dat de Europese leiders er uiteindelijk toch uitkwamen. In de eerste plaats voor Oekraïne. Dat krijgt, in de vorm van een rentevrije lening, de komende twee jaar alsnog het geld dat het nodig heeft om de Russische agressie te keren. Zolang er geen doorbraken zijn bij vredesonderhandelingen, zoals eerder deze week onder leiding van de Amerikaanse president Trump op Mar-a-Lago, blijft dat urgent. Oekraïne zou begin 2026 platzak zijn, liet president Zelensky eerder weten.
De nu toegezegde 90 miljard euro zal worden opgebracht door de EU-lidstaten zelf. Via ‘eurobonds’, die om politiek-ideologische redenen niet zo genoemd worden, leent de Europese Commissie tegen gunstige rentes op de kapitaalmarkt. De reserves op de eigen, door de lidstaten gevulde begroting dienen als onderpand. Permanente dwarsliggers Hongarije, Tsjechië en Slowakije doen niet mee. Het feit dat zij een minderheidsstandpunt in kunnen nemen zonder de grote deal te blokkeren, mag ook als positief worden genoteerd.
In deze onstuimige geopolitieke tijden, waarbij de dreiging zowel uit het Oosten als het Westen komt, heeft de Unie laten zien dat ze het uiteindelijke doel niet uit het oog is verloren
In deze onstuimige geopolitieke tijden, waarbij de dreiging voor Europa inmiddels zowel uit het Oosten als het Westen komt, heeft de Unie laten zien dat ze het uiteindelijke doel – hulp aan Oekraïne – niet uit het oog is verloren. Een nieuwe, verdergaande stap op de weg van de euro-obligaties leidt niet alleen tot meer Europese integratie, maar vergroot ook de economische en politieke rol die Europa wil behouden als wereldspeler. Waren de leiders er niet uitgekomen, dan was in één klap duidelijk geweest dat streven naar meer Europese ‘strategische autonomie’ slechts met de mond wordt beleden en niet met daden beantwoord.
Europa kan zichzelf daarbij ook rechtsstatelijk in de spiegel blijven aankijken. Nu al wordt de rente van de bevroren Russische tegoeden gebruikt om Oekraïne te helpen, het in Europa gestalde geld zélf aanwenden zou een nieuwe stap zijn geweest. Een stap (onteigening) met negatieve gevolgen voor de betrouwbaarheid van het Europese financiële stelsel als geheel.
Uitzonderlijke tijden vragen om uitzonderlijke oplossingen en onteigening van Russische tegoeden kan op termijn een passende maatregel zijn. Maar voorlopig zijn er alternatieve routes die Europa kan bewandelen en die en passant de juridische en financiële betrouwbaarheid van Brussel verstevigen ten opzichte van de VS. Laat Europa een lichtend voorbeeld blijven in een wereld waarin principes steeds vaker wijken voor eigenbelang.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC