Wat drijft de Saoedische kroonprins? Eerder deze maand was ik  tien dagen in Saoedi-Arabië met een groep toeristen (die de nieuwe olie moeten worden) en we kwamen overal  zelfverklaarde ‘grootstes’, ‘langstes’ en ‘interessantstes’ ter wereld tegen. Allemaal voortvloeiend uit Saoedi Visie 2030, het spectaculaire beleidsprogramma van prins Mohammed bin Salman.  Ik noem maar de splinternieuwe metro van Riad, die met een totale lengte van 176 kilometer het Guinness Book of Records heeft gehaald als langste zelfrijdende metronetwerk. 

Of  het Koning Salmanpark, eveneens in de hoofdstad,  dat met 17,2 vierkante kilometer en een miljoen of zo bomen het grootste stadspark ter wereld wordt. ‘Riads groene oase’ is nog lang niet af, maar ik zag van buitenaf een bouwdrukte van belang. Het Koninklijk Kunst Complex gaat er ‘cultuur en kunst in al hun vormen’ huisvesten – als toeristen de olie worden, wordt kunst de nieuwe islam. Komt Leonardo da Vinci’s Salvator Mundi er misschien te hangen, dat in 2017 voor 450 miljoen dollar door MbS werd gekocht maar sindsdien onzichtbaar is?  

Met het ‘nieuwe concept van wonen’, een streep van een stad van 500 meter hoog, 200 diep en 170 kilometer lang in Neom in het noorden, gaat het minder goed. Lees ‘End of the Line’ in The Financial Times  van 6 november over hoe ambitie het gezond verstand verdreef.

Ambitie drijft de kroonprins. Denk aan de Aziatische Winterspelen in Trojena, eveneens  in Neom, in 2029 – áls ze doorgaan, er wordt gefluisterd over tegenvallers.  Denk aan de World Expo in 2030, met als thema ‘Foresight for Tomorrow’ – die vooruitziende blik slaat natuurlijk op de kroonprins zelf – en het WK voetbal  in 2034 (en denk aan legers uitgebuite arbeidsmigranten).  Er zou ook belangstelling zijn voor de Olympische Spelen van 2036. Waarom niet? Hier zouden stormen van protest opsteken wegens de kosten en de hinder maar de Saoediërs weten dat elk zuchtje kritiek naar de cel leidt.

Maar hoe ambitieuzer hoe kwetsbaarder. Saoedi-Arabië ligt in een gevaarlijke omgeving. Overbuur Iran, met vier keer zoveel inwoners (90 miljoen) en een regime dat  is gebaseerd op de export van de islamitische revolutie, is geen België. Toen Iraanse raketten in 2019 de Saoedische olieproductie bijna tot staan brachten en de Amerikaanse beschermheer níét te hulp kwam, ervoer MbS hoe kwetsbaar.

Er zou ook belangstelling zijn voor de Olympische Spelen van 2036. Waarom niet?

Naast ambitie is het ángst die de kroonprins drijft. Angst voor Iran, angst dat onrust in de regio – oorlog in Jemen, oorlog in Soedan, Israëls oorlog tegen de Palestijnen, een omwenteling in Syrië – buitenlandse investeerders wegdrijft en zijn gigaprojecten bedreigt, angst dat net als in 2019 Amerika wegkijkt in tijd van nood.  Ook angst voor agressief Israël, zie de aanval op Hamasleiders in Qatar.

Vandaar de normalisering van de betrekkingen met Iran in 2023 en de toenadering tot de door Teheran gesteunde Houthi-rebellen in Jemen die in 2015 nog de oorlog verklaarde. De angst verklaart de omarming van de nieuwe Syrische leider Ahmed al-Sharaa, die toch nog kort geleden een topterrorist was. Het beroep op de bekende vredestichter Donald Trump om een eind te maken aan  de gruwelijke oorlog in Soedan komt daar ook uit voort.

Met de toezegging van 1 biljoen dollar aan Saoedische investeringen kocht MbS tijdens zijn recente bezoek aan Trump de belofte van Amerikaanse steun en veel Amerikaanse wapens. Voor het geval Trump toch weer in gebreke blijft, is er een nieuw defensieakkoord met kernmacht Pakistan.  

Maar wat te doen  met de vroegere Emiraatse vrienden, die het conflict in Soedan met hun wapens op gang houden en in Jemen zojuist de oorlog nieuw leven hebben ingeblazen met steun aan zuidelijke  separatisten?  Een ambitieuze leider heeft ook nooit rust.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC