Om het sportplezier bij kinderen een boost te geven, veranderde zwembond KNZB de regels voor het jeugdzwemmen en NRC maakte vorige week een reportage om naar de uitvoering van die regels te kijken.
Jonge zwemmers onder 10 jaar winnen geen medailles meer en bepaalde diskwalificatiecodes gelden niet langer voor kinderen tot 10 jaar. De KNZB heeft terecht al veel kritiek gekregen, maar wij zouden graag als ervaringsdeskundigen nog twee punten uitlichten. Want waar de KNZB aan voorbijgaat, is dat sport, op amateur- en topniveau, bij uitstek een veilige omgeving kan zijn waarin jonge kinderen op een laagdrempelige manier belangrijke levenslessen meekrijgen.
Lees ook
Hoe kweek je sportplezier bij kinderen? ‘Veel ouders denken dat hun kind de nieuwe Ranomi is’
Blanca de Louw is coördinerend jeugdsecretaris Openbaar Ministerie en heeft op hoog niveau gezwommen.
Isolde de Louw is beleidsmaker bij de gemeente Den Haag en heeft ook op hoog niveau gezwommen.
Verliezen hoort erbij
Les 1: soms verlies je, end of story.
Ik (Isolde) zwom in0,01 seconde te langzaam voor een bronzen medaille op de Gelderse kampioenschappen. Aan mijn toewijding had het niet gelegen: ik lag gemiddeld acht uur per week in het zwembad, meestal al voor schooltijd. Maar het is een les waar ik veel aan had en veel kinderen ook iets aan zullen hebben. Soms verlies je, ook als je hard gewerkt hebt. Afvallen in de laatste sollicitatieronde of een weloverwogen onderzoek uitvoeren zonder het gehoopte eindresultaat,het voelt allemaal als verliezen.
Met het schrappen van medailles en prijsuitreikingen houdt de KNZB kinderen voor dat prestaties niet belangrijk zijn. Helaas sluit deze houding niet aan bij de harde realiteit van de maatschappij. Er komt een moment waarop kinderen met twee benen in de grotemensenwereld staan, waarin ze wél worden afgerekend op cijfers, prestaties en meetbare resultaten.
Natuurlijk kun je aanvoeren dat de samenleving als geheel minder prestatiegericht zou moeten zijn. aan dat ons mentale welzijn lijdt onder prestatiedruk en dat succes niet gelijkstaat aan geluk. Maar zolang deze omslag in denken niet maatschappijbreed wordt gedragen, kunnen kinderen maar beter weerbaar de boze buitenwereld in gestuurd worden. Het was dan ook goed dat de koning in zijn laatste kersttoespraak zei dat je kinderen ,,niet altijd [kunt] blijven beschermen tegen pech en pijn”.
Regels overtreden
Les 2: regels zijn er niet om overtreden te worden.
Ik (Blanca) liep in 2009 een zilveren medaille op mis door een diskwalificatie voor onjuist aantikken bij de finish. Dat deed pijn. . Het schrappen van diskwalificatiecodes voor kinderen, zoals de KNZB nu ingesteld heeft, gaat voorbij aan het feit dat sport een veilige omgeving biedt om kinderen te leren dat er regels bestaan.
Wie afkijkt tijdens een schoolexamen krijgt een onvoldoende, wie bij de bank een ongebruikelijke transactie vergeet te melden, handelt in strijd met de wet en is strafbaar. Wie zich niet conformeert aan de afspraken, zet zichzelf buitenspel.
Bij sport zijn spelregels nodig voor een eerlijk verloop. Het niet diskwalificeren van jonge zwemmers die te vroeg van het startblok gaan, is net zo vreemd als op het voetbalveld een doelpunt goedkeuren dat met de hand gemaakt is. Natuurlijk moeten jonge sporters ruimte krijgen om fouten te maken. Maar de KNZB wekt met de nieuwe richtlijnen de suggestie dat fouten niet bestaan, de regels zijn immers geschrapt.
In het nieuwe KNZB-beleid lijken twee maatschappelijke ontwikkelingen door elkaar te lopen: de opkomst van overbezorgde ouders , die hun kinderen willen behoeden voor teleurstelling, én de aanhoudende aandacht voor grensoverschrijdend gedrag in de sport. Uiteraard zijn schreeuwen, schelden en andere vormen van agressie vanuit de coach of ouders totaal onacceptabel. Maar met de nieuwe richtlijnen lijkt de KNZB de vlucht naar voren te nemen: door de schijn op te houden dat zwemmen geen wedstrijd meer is, hopen zij ouders tevreden te stellen en te voorkomen dat coaches ongewenst gedrag vertonen. Onbedoeld worden de zwemmers kind van de rekening. Zij leren niet langer omgaan met verlies en regels. Bovendien gaat deze nieuwe mentaliteit van de sportbond eraan voorbij dat er kinderen zijn die wél gedijen in een klimaat waarin prestaties beloond worden.
Hoe zou het dan wel moeten? Roep meer (in plaats van minder) medailles in het leven, bijvoorbeeld voor jonge zwemmers die de grootste hap van hun persoonlijk record af halen. Zo zou ook een kind met een langzame tijd met een medaille kunnen eindigen. Ook kunnen er medailles op verschillende niveaus in het leven worden geroepen en wordt de prestatiedruk verminderd, maar blijft het wedstrijdelement behouden.
Richt beleid op het heropvoeden van coaches en ouders, zodat zij voldoende vaardigheden hebben om kinderen constructief feedback te geven bij fouten (diskwalificaties) en hun leren omgaan met verliezen. Kinderen leren op deze manier dat regels belangrijk zijn en dat het overtreden van regels gevolgen heeft, maar wél op een pedagogisch verantwoorde manier.
Tot slot: durf tegengas te geven als ouders denken dat hun kind de nieuwe Ranomi is. Zorg dat ranglijsten of uitslagen niet online staan. En stuur ouders weg als zij aan de rand van het zwembad onnodige druk op .
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC