Tussen Kerst en 1 januari veranderde de Noordweg in Kampen (Overijssel) ’s avonds van een gewone straat met rijtjeshuizen in een oorlogszone. Precies om zeven uur begonnen de knallen. Doffe dreunen die de grond deden trillen.

Op de kruising met de Eenvoudstraat in de wijk Bruneppe staan de carbidschutters die, op stevige laarzen en met ingetapete vingers, vijf avonden op een rij melkbusschieten. In de gemeente Kampen is dat een oude traditie „die met trots in ere wordt gehouden”, schrijft de gemeente op de site. Het trekt veel bekijks. Kijk, daar komen vrienden, buren en bekenden aan. Biertje in de hand, gele of oranje oorkappen op de oren.

Frib van der Wetering (45) laat zien hoe je een melkbus moet laden. Klein beetje water erin, op gevoel. Stukken carbid erbij. Met het water vormt dat zeer brandbaar acetyleengas. Deksel dichttikken met een houten hamer. Natte spijkerbroek aan het deksel zodat die niet te ver weg schiet. Melkbus nonchalant naar het midden van de straat dragen, op z’n kant leggen en erop gaan zitten. Laarzen stevig op de klinkers. Aansteker bij het kleine gaatje in de bodem van de bus. En POOOOOEM!

Tevreden knikt Frib naar de toeschouwers. Dit is leuk. Fribs tweelingbroer Dirk van der Wetering vertelt over „de kick van de knal” en de adrenaline.

Frib: „De gezelligheid. Met z’n allen. Biertje erbij.”

Op veel plaatsen in vooral Oost- en Noord-Nederland wordt het oude jaar uitgeluid met melkbusschieten, meestal op boerenerven en in weilanden. De traditie staat sinds 2014 op de lijst voor immaterieel erfgoed.

Kampen is carbidhoofdstad van Nederland, vinden ze in Kampen. Daar wordt al 100 jaar geschoten, ook binnen de bebouwde kom. De vader van Frib en Dirk vertelde hen over veldslagen met de ME in de jaren zeventig, toen er in de volkswijk Bruneppe op elke straathoek werd geschoten. De melkbussen verstopten ze in de dakgoot. Bijna kwam er een totaalverbod.

Uiteindelijk gingen de schutters en de gemeente met elkaar in gesprek. In 2018 werd het Kamper Schuttersgilde opgericht, dat zich ging inzetten voor de veiligheid. Er werden locaties aangewezen waar op 31 december de hele dag tot ’s nachts twee uur geschoten mocht worden. En op de Noordweg dus al eerder. Het gilde wijst per locatie een veiligheidscoördinator aan.

Tanya Datema (24) is een van de weinige vrouwelijke schutters. Zij gaat wijdbeens op de weg staan en klemt de melkbus onder haar arm. Ze  zet zich schrap voor de terugslag en schiet vanaf de heup. PAAAF! Ze kijkt het vliegende deksel na en lacht. Haar vriend schiet ook, zegt ze. Hij komt uit Meppel en ze heeft hem erin opgeleid.

Het carbidschieten ziet er misschien rauw uit, het is veiliger dan vuurwerk, zeggen Frib en Dirk. En creatiever. Je kan er zoveel mee doen. Wat dan? Een aantal melkbussen naast elkaar leggen, het afsteken coördineren en ze zo vlak na elkaar knallen: bam! Bam! Baaaaam! Of juist allemaal tegelijk: BAAAAAAAAAAAAAM!

Zoom in

Frib neemt, zittend op de melkbus, soms zijn dochter Jinte (6) op schoot. Jinte heeft kleine, gele oorkappen. Zo went zij vast aan de traditie. Zijn zoon Damian (9) heeft al een eigen melkbusje, van twintig liter.

En dan de verslaggever. Die moet het ook eens proberen, vindt Dirk. Nee hoor, ik kijk liever. Als je ergens over schrijft, moet je het ook zelf meemaken, vindt hij. Daar heeft hij een punt. Dirk laadt een grote melkbus. „Ga maar zitten”. Vuurtje erbij. BAAAAAAF! De dreun weerkaatst in de straat en trilt door het lichaam. Snap je nu hoe mooi dit is aan het eind van het jaar? Ik snap het. Jullie ook allemaal een heel gelukkig nieuwjaar gewenst!

Sheila Kamerman doet wekelijks ergens vanuit Nederland verslag

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC