Met 2026 is een jaar van goud en kanjers aangebroken. Terwijl in Wenen bij het Nieuwjaarsconcert werd ingezoomd op de gouden ornamenten stonden in de MediArena in Amsterdam Duivendrecht mensen met gouden koffertjes op een trap. Een vrouw moest een getal zeggen en dan ging zo’n koffer open: 50.000 euro stond er bijvoorbeeld op zo’n cheque. „Oh, gelukkig, dat is prima dat we die kwijt zijn”, kirde presentatrice Linda de Mol. Zelf had ik het programma Postcode Loterij Miljoenenjacht nog nooit gezien, maar het bleek dat elke koffer waar minder dan een miljoen euro in zat weinig voorstelde. En geld is emotie, dat bleek ook. Wie een auto had laten schieten en dus ‘maar’ een paar duizend euro won, keek beteuterd, en in Tiel huilden mensen vreugdetranen omdat ze tussen de 1,8 miljoen en 5,5 miljoen kregen uitgedeeld toen er een soort Coca-Colavrachtwagen kwam aanrijden.

Emotie was er ook in Wenen waar bij het Nieuwjaarsconcert de Canadese dirigent Yannick Nézet-Séguin op de bok stond. Bij de ‘Olijftakwals’ van Josef Strauss kwamen „alle emoties over oorlog en vrede naar buiten”, vertelde Margriet Vroomans die voor de NOS verslag deed van het concert dat weer geheel in het teken stond van good old escapisme. Er werd de kijker een revolutionair programma beloofd omdat er dit jaar maar liefst twee composities van vrouwen werden uitgevoerd. De werken van Josephine Weinlich en Florence Price mochten dan voor het Weense publiek spectaculair zijn, ze klonken net zo traditioneel als de andere walsen en polka’s die vertrouwd voorbij kwamen, maar eerlijk is eerlijk: vrouw is vrouw.

Revolutionairder was het Nieuwjaarsconcert van het Nederlands Blazers Ensemble (NBE), dat dit jaar voor het laatst werd uitgezonden door de NPO. Een gevolg van de bezuinigingen van het cultuurhatende kabinet dat afgelopen jaar aan de knoppen draaide. Dat concert was een stuk revolutionairder dan dat in Wenen: er werden stukken gespeeld van heel erg jonge componisten (eentje was er elf), er was een hoopvol gebed, ‘Abboen’,  van Fant de Kanter, er waren dance battles en arrangementen van composities van Vivaldi, Wagner, Louis Andriessen tot en met Najib Hankash. Maar conservatisme is nu eenmaal in en ‘revolutie’ is uit de mode, dus dit concert verdwijnt van de tv.

Radetzkymars

Maar op het Nieuwjaarsconcert wordt gelukkig de komende jaren niet bezuinigd door de NPO. De Weense walsen, ballet en Europa op z’n truttigst worden voorafgegaan door de Europa-hymne van de Franse componist Charpentier. „Muziek brengt eenheid”, had Nézet-Séguin gezegd voorafgaand aan het concert, „en dat was hard nodig.” Omdat hij de strijkers van het orkest bij sommige walsen liet meezingen en zelf met een conducteursfluitje in de weer ging bij een andere wals terwijl achterin orkestleden een conducteurshoedje op hadden gezet en treingeluiden maakten, was je niet direct geneigd om hem te geloven.

Het is dan ook niet helemaal waar: niet muziek brengt eenheid, maar het Weense Nieuwjaarsconcert toont de eenheid van Europa. Iedereen weet dat het concert met een militaire mars – de Radetzkymars – wordt afgesloten, maar de mensen in de zaal klapten en hupsten mee alsof er geen oorlog op het Europese continent plaatsvindt. Het Nieuwjaarsconcert is onze jaarlijkse broodnodige portie escapisme in goud, marmer en bloemig roze.

„Met vriendelijkheid komt vrede”, gaf Nézet-Séguin het publiek mee als nieuwjaarswens. De kans dat Linda de Mol zich die wens ter harte neemt is klein. Als een sadistische presentatrice dreef ze een wig tussen de finaliste die koffertjes moest openen en haar man die zat toe te kijken. Ze werkte in de thuiszorg en hoopte met het spel genoeg geld te kunnen verdienen voor een bungalow waar zij en haar man in konden wonen mochten ze niet meer goed ter been zijn. Op een gegeven moment stond ze voor de keuze: doorspelen en kans op 5 miljoen euro maken of blij zijn met een gegarandeerde 335.000 euro. Het is jullie beslissing samen, zei De Mol, maar toen de man aangaf dat hij blij was met dit bedrag, ging De Mol stoken. „Het is jouw beslissing hè, jij staat hier. Is jullie relatie goed?” Mochten er barstjes in die relatie gezeten hebben, dan was er die avond door Linda een flinke crisis aan toegevoegd. De finaliste koos voor zekerheid en zei blij te zijn met de ruim drie ton.

„Wat was er gebeurd als je had doorgespeeld?” vroeg De Mol. De finaliste moest zeggen welke koffers ze daarna zou hebben geopend. Het bedrag dat ze had kunnen verdienen was hoger geweest. „O wat erg!” snoof De Mol. „Nou ja, we moeten dit echt even laten zien, zodat de kijker ziet dat het kan hè, die 5 miljoen voor mensen die dapper zijn en doorspelen.” De finaliste keek per seconde verdrietiger met haar 3,3 ton. „Je hebt gezegd dat je er blij mee was, maar een bungalow kan je er niet voor kopen”, stelde De Mol die kennelijk niet helemaal op de hoogte is van de bungalowmarkt.

De Postcode Loterij Miljoenenjacht toont in een notendop wat er mis is met Nederland, maar de kans dat het programma wordt wegbezuinigd is nihil. Ik zie maar één oplossing: het NBE gaat volgend jaar koffertjes openen en op zoek naar die 5 miljoen. Genoeg geld voor de NPO om dat programma weer uit te zenden, en de SBS heeft er wat cultuur bij. Dan begint 2027 met een win-win.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC