GettyBij freestyle schaken staan de stukken in een willekeurige startpositie
NOS Sport•vandaag, 16:49
Freestyle Chess mag van wereldschaakbond FIDE toch een wereldtitel freestyle schaken uitreiken. Een jaar geleden leverde dat nog een flinke rel op. Maar nu hebben FIDE en de organisatie van freestyle schaaktoernooien, en daarmee topschaker Magnus Carlsen, de vrede getekend.
Het WK Freestyle Chess, een variant van schaken waarin de stukken in een willekeurige beginopstelling staan, zal plaatsvinden van 13 tot en met 15 februari in het Duitse Weissenhaus. Volgens de reglementen van de FIDE, iets dat vorig jaar nog tot conflict leidde.
In februari 2025 botste de organisatie van Freestyle Chess – een door Carlsen en de Duitse tech-ondernemer Jan Henric Buettner gestart project – hard met de FIDE. Freestyle Chess wilde een toernooi organiseren en een wereldtitel uitreiken. De FIDE zei: alleen de officiële wereldschaakbond mag een wereldtitel uitreiken.
Ruzie
Onderhandelingen eindigden in ruzie en liepen zo uit de hand dat Carlsen riep om het vertrek van FIDE-baas Arkadi Dvorkovitsj. Tot een rechtszaak, waarmee werd gedreigd, kwam het niet. En tot een gesuggereerde definitieve breuk van Carlsen met de FIDE kwam het ook niet.
Freestyle Chess organiseerde vervolgens op eigen initiatief meerdere toernooien in onder meer Parijs, Kaapstad en Las Vegas.
Een jaar later vindt een opmerkelijke ommekeer plaats: de vete is bijgelegd en de FIDE kondigde woensdag plots aan dat er tóch een wereldtitelstrijd komt onder de noemer Freestyle Chess, onder reglementen van de wereldschaakbond.
Erfenis van Bobby Fischer: Chess960 en Fischer Random
Helemaal nieuw is freestyle schaken niet. De spelvariant is ook al langer bekend als Chess960 of Fischer Random. In 1996 bedacht schaaklegende Bobby Fischer de variant, hopend op creatiever spel en minder nadruk op openingsvoorbereiding.
Aanvankelijk heette het Fischer Random, naar de Amerikaanse oud-wereldkampioen zelf. In andere evenementen gebruikte men de naam Chess960, naar de 960 mogelijke startopstellingen.
Vlak voor elke partij wordt willekeurig de beginopstelling bepaald. Paar vaste regels: de acht pionnen vormen nog altijd de voorste rij, de koning staat ergens tussen de twee torens in en de twee lopers beginnen op een wit en zwart vlak.
Het is de eerste keer dat er een wereldtitelevenement van de FIDE met een private organisatie wordt georganiseerd.
“Het is belangrijk dat topcompetitie in dit schaakformat gereguleerd wordt door internationale standaarden van de FIDE”, zegt Dvorkovitsj. “Ons doel is om een serieuze competitie op te zetten, geen losse evenementen”, zegt Freestyle Chess-initiatiefnemer Buettner. “Na een heel seizoen met losse evenementen is een wereldkampioenschap in samenwerking met de FIDE een logische stap.”
Zeven van de acht deelnemers zijn bekend. Magnus Carlsen, Levon Aronian, Fabiano Caruana, Vincent Keymer, Arjun Erigaisi en Javokhir Sindarov kwalificeerden zich afgelopen jaar op basis van enkele evenementen.
Hans Niemann is gekozen als deelnemer door Freestyle Chess. Begin januari vindt online een kwalificatietoernooi plaats voor de overgebleven plek.
Een demonstratiewedstrijd voor vrouwen zal in dat WK-weekend ook plaatsvinden in Weissenhaus. Een officiële strijd om de wereldtitel voor vrouwen staat gepland later in 2026.