De noodzaak van opvang is groot. In de gemeente Groningen steeg het aantal daklozen van 938 in 2021 naar 1339 in 2024. En dat zijn alleen de mensen die officieel geregistreerd staan. Dakloosheid gaat namelijk verder dan mensen op straat. Ook wie tijdelijk bij familie of vrienden op de bank slaapt, in een vakantiewoning verblijft of in een auto, schuur of garage overnacht, is officieel dakloos. Door de woningnood is deze verborgen dakloosheid toegenomen.

Van signalering tot opvang
Om deze kwetsbare groep te bereiken, werken gemeente Groningen, WIJ-teams, GGD en maatschappelijke opvanginstellingen samen. ‘In de winterperiode van 1 november tot 1 mei zetten wij extra in op signalering en opvang. En bij temperaturen rond of onder de 5 graden wordt de winterkouregeling extra geactiveerd’, vertelt Jans.

‘Personen die al in beeld zijn bij hulpverlening of nieuw worden gesignaleerd, bijvoorbeeld door politie, handhaving of inwoners, worden dan actief in kaart gebracht’, laat Jans weten. Hulpverleners gaan dan de straat op, en langs bekende plekken waar daklozen verblijven om hen te koppelen aan passende hulp. ‘Wanneer de gevoelstemperatuur daalt tot -10 graden of lager, schakelt de stad een tandje bij om echt iedereen te bereiken.’

Meer mensen dan gebruikelijk in de opvang
De noodopvang is zich aan de Sontweg en wordt gerund door opvangorganisatie Wender. Het pand telt 70 bedden en biedt gemiddeld aan 30 tot 35 mensen per nacht onderdak. Momenteel verblijven er ongeveer 50 mensen, meer dan gebruikelijk. ‘Het is duidelijk drukker dan in andere periodes’, vertelt een medewerker van Wender. ‘De wintermaatregelen zorgen ervoor dat er meer mensen binnenkomen.’

Toch is er geen reden tot paniek. ‘Door de capaciteit van zeventig plekken is er nog ruimte. Anders dan in sommige andere Nederlandse steden, waar sporthallen en extra noodlocaties worden ingezet, is dat in Groningen vooralsnog niet nodig’, aldus Wender. ‘We laten niemand in de kou staan.’

Altijd een warme plek
De nachtopvang aan de Sontweg is geopend van 19.00 tot 09.00 uur. Bij voorkeur melden mensen zich tussen 19.00 en 22.30 uur, maar ook wie later komt wordt opgevangen. Om 10.00 uur, een uur na sluiting van de nachtopvang, gaat de dagopvang aan de Spilsluizen open. Daar kunnen mensen terecht tot 19.00 uur, precies op tijd om naar de nachtopvang te gaan. ‘De openingstijden sluiten op elkaar aan, zodat er in principe altijd een warme en veilige plek beschikbaar is’, benadrukt Jans.

Sinds dit jaar blijft de nachtopvang aan de Sontweg het hele jaar open, ook in de zomer voor mensen die nog geen gebruik maken van de reguliere 24/7-opvang.

Meer behoefte aan basisvoorzieningen
In de vrieskou blijken kleine dingen een groot verschil te maken. ‘We zien in de praktijk dat mensen meer behoefte hebben aan basisvoorzieningen’, vertelt Wender. ‘We delen op dit moment veel extra spullen uit. Denk aan handdoeken en droge sokken. Natte sokken zijn voor dakloze mensen normaal niet zo vervelend, maar in deze kou kan dat echt een groot probleem worden.’

Ook worden warme maaltijden verstrekt en jassen, vesten en andere warme kledingstukken uitgedeeld. ‘Gelukkig krijgen we veel donaties binnen vanuit verschillende hoeken, van particulieren en organisaties’, aldus Wender. ‘Daardoor kunnen we voorlopig voorzien in de extra vraag.’

Melden kan het verschil maken
De gemeente roept Groningers op alert te zijn, laat Jans weten: ‘Wie zich zorgen maakt over iemand in de buurt, kan contact opnemen met het Meldpunt Overlast en Zorg via 050 587 58 85 (maandag tot en met vrijdag tussen 10.00 en 17.00 uur) of online.’

Ook gewone voorbijgangers kunnen het verschil maken. ‘Wie iemand buiten ziet slapen, kan diegene aanspreken en wijzen op de winternoodopvang, mits dat veilig kan.’ Voor een directe slaapplaats kunnen mensen bellen met het aanmeldpunt van Wender via 088 066 3000.

‘We vragen iedereen om extra alert te zijn’, benadrukt Koen Jans van de gemeente Groningen. ‘Dan kan er snel worden gekeken of iemand hulp of opvang nodig heeft. We weten uit contactmomenten en signalen van partners dat de kou een grote impact heeft.’