Ook als het aan demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen van Openbaar Vervoer ligt, komt er ondanks de ‘extreme sneeuwval’ van afgelopen week niet meer geld bij om het spoor bestand te maken tegen winters weer. “Dit gebeurt eens in de vijf jaar. Dan moeten we tweeënhalf keer zoveel geld uitgeven aan openbaar vervoer voor eens in de vijf jaar een paar dagen sneeuw.”

“Dan moet je vijf miljard extra structureel uitgeven, ieder jaar weer. We moeten ook netjes omgaan met belastinggeld”, zegt Aartsen. Toen RTL Nieuws later bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om de onderbouwing vroeg, stelde Aartsen dit bedrag bij naar 3,75 miljard euro per jaar.

Spooronderzoeker Niels van Oort van de TU Delft kwam eerder deze week tot een heel ander bedrag. “Investeren om treinen altijd te laten rijden onder deze omstandigheden kost tientallen miljoenen, misschien gaat dat zelfs wel richting een miljard.” 

Grotere problemen 

Volgens ProRail verdient andere problematiek voorrang. Hiermee doelt de spoorbeheerder ook op ander malheur dat door het weer wordt veroorzaakt. “Denk aan uitgedroogde spoordijken als gevolg van extreme hitte. Of ondergelopen spoor als gevolg van extreme regenval.” Dit leidt bijvoorbeeld tot verminderde baanstabiliteit en spoorverzakkingen. 

“Tegelijkertijd zien we dagelijks, dus los van extreme weersomstandigheden, dat er eerder geldgebrek dan geldoverschot is voor onderhoud en investeringen in spoorinfrastructuur”, vult een woordvoerder van Arriva aan. Deze vervoerder maakt ook gebruik van het spoor van ProRail. “Continu kritisch kijken naar de uitgaven ligt voor de hand.”

Staatssecretaris Thierry Aartsen over de rampweek op het Nederlandse spoor. Let op, de tekst gaat verder onder de video. 

Toch klinkt het misschien raar. ProRail schakelt sinds vorig jaar de helft van de wisselverwarminginstallaties uit of verwijdert ze zelfs. Zo bespaart ProRail naar eigen zeggen ‘fors’ op aanleg, onderhoud en energieverbruik. Het gaat om een besparing van naar schatting 100 miljoen euro tot 2030. 

Aangezien er afgelopen week ook een aanzienlijk aantal wisselstoringen te noteren viel, kan er misschien voorzichtig geconcludeerd worden dat deze bezuiniging uiteindelijk juist meer geld kost. De afgelopen dagen is er immers (maatschappelijke en financiële) schade geleden doordat er veel minder treinen reden. En dan is het nog lang geen 2030.

Verwarming niet helemaal uitgezet 

Dit is wat te kort door de bocht, vindt ProRail. “Erg belangrijk om erbij te vermelden dat we alle vitale wissels voor het rijden van de winterdienstregeling gewoon verwarmen. De wisselverwarming is alleen uitgezet bij wissels die daar niet voor gebruikt hoeven te worden”, legt de woordvoerder uit.

Ook zonder het verwijderen en uitschakelen van sommige wisselverwarmingsinstallaties, waren er volgens hem nog veel storingen geweest. ProRail ziet wel dat bij personeel van vervoerders een verkeerd beeld is ontstaan. “Er wordt wel eens gedacht dat alle wissels niet meer verwarmd worden. Dat is niet waar.”

Meer belasting of duurder kaartje

De woordvoerders van Arriva en NS, twee van de (reizigers)vervoerders op het Nederlandse spoor, nemen ProRail weinig kwalijk. “Van ProRail verwachten we dat ze zich maximaal inzetten om het spoor bereikbaar te houden. Het weer van de afgelopen dagen is uitzonderlijk”, zegt de woordvoerder van Arriva. 

NS wijst net zoals ProRail naar de politiek. “Uiteindelijk is het een politieke keuze. Of er moet meer belastinggeld naar het spoor, of het treinkaartje wordt duurder.” Maar Aartsen was dus duidelijk. Volgens hem werkt het ook niet mee dat Nederland een druk en compact spoornetwerk heeft. “We zijn een heel klein land en we hebben een soort metro-plus-systeem waar we heel snel en heel vaak willen rijden.”

Hij heeft complimenten ‘voor de mensen van de NS en Prorail hoe hard ze hun best hebben gedaan om het allemaal goed te laten lopen’, vervolgt Aartsen. Hij noemt het vervelend voor de reizigers die met de overlast te maken hadden. “Maar soms is het ook wat het is.” 

Hier sluit de woordvoerder van Prorail zich bij aan. “We hebben dit soort uitzonderlijk weer niet vaak. Het is natuurlijk wel heel erg vervelend als je trein niet rijdt door winters weer. Maar helaas is dit wel wat het  is. Daar willen we heel graag gewoon eerlijk over zijn.” 

In de spiegel kijken

Nemen de organisaties zichzelf dan helemaal niets kwalijk? Jawel, zegt Arriva. “We zagen met name dat de reisinformatie lastig doorkwam door grote belasting van systemen. Zo werkten reisplanners niet naar behoren en deed onze website het korte tijd niet. Daarvoor hebben we al maatregelen getroffen, maar dit moet de volgende keer uiteraard gelijk goed.” Arriva zegt voor een grondige evaluatie te gaan. 

NS noemt het ‘ongelukkig’ dat er afgelopen week er ook nog eens een IT-storing bovenop kwam, waardoor het treinverkeer gehinderd werd. Prorail zegt de evaluatie af te wachten. “Dit vraagt, net als alle andere bijzondere omstandigheden, om een goede evaluatie. Dat zullen we conform beleid ook doen. We werken nu aan het leveren van een zo goed mogelijk spoor.” 

Hier worden de problemen op het spoor opgelost: