Echo van Suez
De spanningen doen denken aan de Suezcrisis van 1956, toen Groot-Brittannië en Frankrijk, beide NAVO-leden, Egypte binnenvielen na de nationalisatie van het Suezkanaal. De Verenigde Staten zetten hun bondgenoten toen onder zware diplomatieke druk om zich terug te trekken. ‘Dat werd gezien als een enorme vernedering voor Londen en Parijs,’ zegt Laurien Crump. ‘Het was het moment waarop Amerika echt zijn status als supermacht liet gelden en binnen de NAVO de onbetwiste leider werd.’
Destijds presenteerde de VS zich nog als hoeder van het internationaal recht, herinnert ze. President Eisenhower verklaarde dat geweld nooit een geschikt middel is om internationale conflicten op te lossen. ‘Dat idee – dat vrede meer is dan de afwezigheid van oorlog en draait om recht en soevereiniteit – is nu volledig verdwenen,’ constateert Crump. ‘We zien een Amerikaanse president die openlijk zegt dat internationaal recht hem niet interesseert.’
‘Amerika is in één jaar net zo autoritair geworden als landen als Rusland en Hongarije in tien jaar’
Als deskundige van het Warschaupact ziet Laurien Crump zelfs een parallel tussen de Sovjetunie en de rol van het huidige Amerika in de buitenlandpolitiek. In 1956 besloot de Sovjetunie tot een inval van bondgenoot Hongarije. Toch vindt ze de huidige situatie nog zorgwekkender. ‘Sovjetleiders probeerden hun optreden destijds nog te legitimeren in termen van bondgenootschappelijke stabiliteit en internationaal recht. Trump doet dat niet eens meer. Hij zegt simpelweg: het interesseert me niet.’
Volgens haar vindt er bovendien ook binnen de Verenigde Staten een politieke kanteling plaats. ‘Volgens sommige studies is Amerika in één jaar net zo autoritair geworden als landen als Rusland en Hongarije in tien jaar.’ Europa moet daarom oppassen, waarschuwt ze: ‘Dat we niet langzaam satellietstaten van de VS worden, uit angst.’