Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat
meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep
redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een
handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.

Er is ruim een kwart eeuw over onderhandeld, nu lijkt het er dan toch te komen: het handelsverdrag tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay, Bolivia). De timing van de ondertekening, deze week in de Paraguayaanse hoofdstad Asunción, is saillant. Juist afgelopen week zette president Trump zijn visie van een door de VS gedomineerd Latijns-Amerika kracht bij, door de Venezolaanse president Maduro te ontvoeren en richting andere leiders in de regio te dreigen met militair geweld. Het nieuwe handelsverdrag met Europa, in Trumps ogen een continent op weg naar de uitgang, botst met het alleenrecht dat hij met zijn ‘Donroe-doctrine‘ claimt op het westelijk halfrond.

Het is niet uitgesloten dat Trump met zijn schokkende acties en stuitende arrogantie het laatste zetje heeft gegeven aan de totstandkoming van dit verdrag. In december werd een verwacht akkoord op de valreep uitgesteld na boerenprotesten in Brussel. Ook de laatste weken moesten nog (Franse en Italiaanse) obstakels worden overwonnen. Het Zuid-Amerikaanse geduld met Europese gevoeligheden en zorgen begon op te raken. Nu de wereldorde kraakt en Trump voor niemand respect lijkt te hebben, zelfs niet voor oude bondgenoten, wordt de EU echter gedwongen om acuut op zoek te gaan naar nieuwe vrienden. Opeens gaat Mercosur niet alleen meer over handel, maar ook over houvast in een onstuimige wereld.

Toch is het om die handel begonnen. De toegenomen kritiek op vrijhandelsakkoorden is begrijpelijk. Prijzen van producten gingen voor consumenten misschien omlaag, maar daar stond tegenover dat diezelfde consumenten in sommige Europese landen hun baan kwijt raakten en hele economische sectoren onder druk zijn komen te staan. Soms ook sectoren die als strategisch aangemerkt zouden kunnen worden, zoals de staalindustrie. Het tijdelijk stilvallen van handelslijnen tijdens de pandemie maakte zichtbaar hoe afhankelijk rijke landen voor hun maakindustrie zijn geworden van lagelonenlanden in vooral Azië. De klimaatschade die het heen en weer slepen van goederen met zich meebrengt is groot. Evengoed is het begrijpelijk dat boeren in Zuid-Europese landen zich sterk maken voor hun op kleinschaligheid, kwaliteit en natuurbeheer gestoelde agrarische model. De landbouw in Brazilië en Argentinië kent een industriële schaal en benadering.

Opeens gaat Mercosur niet alleen meer over handel, maar ook over houvast in een onstuimige wereld

Frankrijk stemde tegen, maar dat lijkt meer ingegeven door intern-politieke overwegingen dan door wat er uiteindelijk daadwerkelijk in de tekst is overeengekomen. Want je kunt veel zeggen over dit akkoord, maar niet dat het draait om ongebreidelde vrijhandel. Het is juist behoorlijk gebreideld. Zo zitten er in het verdrag limieten op de import van rund en kip. De beschermde status van Franse wijn of Italiaanse Parmezaanse kaas wordt erkend in het verdrag. Voor Franse wijnboeren betekent het verdrag een kans op compensatie voor het deels wegvallen van de door Trump met heffingen ontregelde Amerikaanse markt.

Als tegemoetkoming zegde de Europese Commissie ook nog eens 45 miljard euro extra landbouwsubsidies toe. Italië werd mede met concessies over de streep getrokken, maar Frankrijk nog steeds niet, en dat is wel erg kras. Niet in de laatste plaats ook omdat het juist de Franse president Macron was die de afgelopen jaren gloedvolle, inspirerende betogen hield over de noodzaak van strategische autonomie. Het Mercosur-verdrag is misschien niet perfect, de uitvoering ervan moet nauwgezet worden gevolgd, maar het hoort bij die visie van een sterker Europa. Het volproppen van Europese boeren met nog meer subsidies, zonder dat die wezenlijk bijdragen aan de innovatieve kracht van de EU, hoort daar niet bij. Met een sterkere band met Latijns-Amerika kan geopolitiek tegenwicht worden geboden aan Trumps machtshonger, en dat is keihard nodig.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC