Vandaag werd bekend dat een 73-jarige Nederlandse man, tientallen seksuele deepfakes – bestaand beeldmateriaal waarop iemand anders gezicht wordt gezet – van BN’ers zou hebben gemaakt voor de website MrDeepFakes. En volgens Amerikaans onderzoek wordt op Grok, de AI-bot van X, zo’n 7.000 seksuele deepfakes per uur gegenereerd.

Regels tegen beelden

Als je het zo op een rijtje zet, lijkt het misschien bijna alsof er weinig regels zijn tegen het maken van de naaktbeelden, maar dat is niet helemaal waar vertelt AI- en marketingjurist Charlotte Meindersma. Toch is het lastig om tegen te houden.

“In principe zijn de regels er al, want het is verboden om afbeeldingen te maken van mensen en deze te verspreiden”, begint de jurist. “Ook deepfake valt daaronder. In principe gaat het er om dat het afbeeldingen zijn van personen. En of die nou bewerkt zijn met AI, gegenereerd zijn of dat het gewoon een foto is, maakt niet uit.”

Voorkomen vooraf?

Dat het illegaal is houdt sommige mensen misschien tegen om de beelden te genereren, maar dat is niet bij iedereen het geval, denkt Meindersma.

“Uiteindelijk werken regels altijd pas achteraf goed om mensen alsnog te pakken te krijgen die dit gedaan hebben.” Handhaving vooraf is dus erg lastig en ook achteraf is het niet altijd te doen. “Dat heeft vooral te maken met de capaciteit bij de politie.”

Niet allemaal bestaand

“We pakken ook niet iedereen die door rood rijdt”, vertelt de jurist. “Het is nou eenmaal zo dat er veel strafbare feiten gepleegd worden die niet allemaal gepakt worden. Ze moeten eerst op een moment ontdekt worden en dan is ook altijd de vraag: wil je daar dan die capaciteit op inzetten?”

Daarin wordt bijvoorbeeld ook de afweging gemaakt op de deepfake van een bestaand persoon is of niet. “Het kan ook zijn dat die 7.000 beelden die via Grok gegenereerd worden natuurlijk niet allemaal van 7.000 bestaande personen zijn”, legt ze uit.

Regels voor platformen

Dan is er nog de optie om platformen meer regels op te leggen. Volgens Meindersma zou dat best kunnen helpen, maar ook dat is niet waterdicht.

“Je zou zo’n platform kunnen verplichten om te herkennen wat voor opdracht ze krijgen, bijvoorbeeld naaktbeelden van bestaande mensen. Ze kunnen bepaalde filters instellen die daarbij helpen. Maar ze kunnen het dan niet 100 procent tegenhouden.” Zo kunnen op een andere manier mensen de opdracht geven waardoor het ineens niet meer wordt herkend.

Te streng

Een ander probleem dat daarbij om de hoek komt kijken, is het feit dat de regels andere rechten in de weg kunnen zitten, zoals het auteursrecht.

“Je moet er ook voor zorgen dat zo’n filter niet zo streng wordt waardoor je misschien andere soorten beelden niet meer zou kunnen maken”, legt ze uit. “Of dat je er bijvoorbeeld geen parodieën meer mee zou kunnen maken die niet op echte personen slaan.”

Wat kan je zelf doen?

Het in totaal verminderen van deepfake-beelden is dus erg lastig. En ook zelf kan je er weinig aan doen om te voorkomen dat je beelden gebruikt worden, vertelt Meindersma.

“Je zou zo min mogelijk foto’s van jezelf online kunnen hebben, maar dat betekent dus ook al dat je eigenlijk niet eens profielfoto van jezelf op LinkedIn zou moeten plaatsen. Want ook dat kan al genoeg zijn om dit soort afbeeldingen te maken.” En als het eenmaal online staat, komt het er ook niet meer af, voegt ze daaraan toe.

‘Niet 100 procent te voorkomen’

“Eigenlijk ben je nu dus al te laat”, geeft ze aan. Bij je kinderen of kleinkinderen zou je daar wel op kunnen letten. Maar ook dat is lastig, weet Meindersma.

“Dan moet je het bijvoorbeeld: zelf niet doen, aan vrienden en familie goed uitleggen dat je dat niet wil en je moet dat met scholen en sportverenigingen organiseren zodat zij niks online plaatsen”, somt ze op. “Dat is je enige optie. Dus eigenlijk kun je het niet 100 procent voorkomen.”

Snelste methode

Kom je een deepfake van jezelf tegen op social media? Dan zijn de stappen die je moet nemen duidelijk, volgens de jurist. “Als je het bijvoorbeeld op een bepaald social mediaplatform tegenkomt, zoals Facebook of YouTube, dan kun je het rapporteren en er een formulier voor invullen. Dat is eigenlijk de snelste methode om het offline te krijgen.”

Meindersma adviseert om dan wel van tevoren schermopnames te bewaren of foto’s van de beelden te downloaden. “Zodat je aangifte kunt doen bij de politie en zij nog alle informatie hebben. En dan kunnen ze kijken of het haalbaar is om het straf rechtelijk te vervolgen.”