Reuters / EPAViktor Orbán (links) en Peter Magyar

NOS Nieuws•vandaag, 07:05

  • Christiaan Paauwe

    correspondent Midden- en Oost-Europa

  • Christiaan Paauwe

    correspondent Midden- en Oost-Europa

Als er een lidstaat voor de EU de afgelopen zestien jaar een doorn in het oog is geweest, dan is dat Hongarije. Sinds Viktor Orbán met zijn partij Fidesz aan de macht kwam, lag Hongarije met het vetorecht steeds dwars als het ging om belangrijke thema’s, zoals Oekraïne. Verder werd de rechtsstaat gesloopt en bracht Orbán het leeuwendeel van het Hongaarse medialandschap onder bij vertrouwelingen.

Maar op 12 april kan het tijdperk-Orbán ten einde komen. Dan gaan Hongaren weer naar de stembus, zo werd gisteren bekendgemaakt. Volgens betrouwbare peilingen gaat de nieuwe partij van de oppositieleider Peter Magyar aan kop.

Orbán was bij alle verkiezingen sinds 2010 onoverwinnelijk, mede dankzij de greep op de media en aanpassingen in het kiesstelsel. Hongarije is al jaren geen volwaardige democratie meer, concludeerde het Europees Parlement. Eerdere pogingen van de versnipperde oppositie om zich te verenigen tegen de almacht van de premier mislukten jammerlijk. Tot nu.

Doofpotaffaire

Magyar, die zelf uit de Orbán-contreien komt, was eerder diplomaat in Brussel en trad twee jaar geleden op de voorgrond met onthullingen over een doofpotaffaire rond misbruik in een opvangtehuis voor kinderen. Hij richtte een nieuwe partij op: het centrumrechtse ‘Tisza’ (Respect en Vrijheid). Binnen de kortste keren kreeg hij met een populistische anti-Orbán-boodschap duizenden mensen op de been in de aanloop naar de Europese verkiezingen.

Daarbij gaat Magyar (44) in op de onvrede in Hongarije over de economische situatie, zoals de hoge inflatie en structurele werkeloosheid, en over bijvoorbeeld de falende gezondheidszorg. Zijn conclusie: het leven onder premier Orbán is er niet beter op geworden en het land functioneert niet.

Zonder gebruik te maken van de traditionele zenders en kranten, krijgt Magyar zijn effectieve anti-Orbán-geluid via sociale media toch bij de kiezers. Magyar hamert onder meer op de zelfverrijking van de premier en diens vrienden. Daarnaast lukt het hem met een strak campagneschema zowel in de stad als op het platteland om Orbán-getrouwe regio’s te bereiken.

Ook zegt Magyar van Hongarije weer een betrouwbare EU- en NAVO-bondgenoot te maken. EU-miljarden die Brussel achterhoudt vanwege de ondermijning van de rechtsstaat, belooft hij te krijgen.

Orbán vernieuwt zijn team

Voor Orbán is duidelijk dat hij in de problemen zit. Bij het partijcongres afgelopen weekend, waar hij opnieuw zonder tegenstand als premierskandidaat werd verkozen, werd bekend dat een belangrijk deel van zijn kandidaten van de vorige verkiezingen wordt vervangen. Orbán hoopt betere kansen te hebben met een vers blik politici die handiger zijn met sociale media.

Orbán herhaalde in zijn toespraak zijn bekende belofte om de EU, migranten en genderpolitiek buiten de deur te houden. De verkiezingen zouden een keuze zijn tussen oorlog en vrede in Europa. Orbán is in tegenstelling tot zijn meeste EU- en NAVO-bondgenoten tegen steun voor buurland Oekraïne. Hij onderhoudt nog altijd warme banden met de Russische president Poetin.

Tegelijkertijd opende Fidesz volop de aanval op Magyar. De oppositieleider werd weggezet als iemand die alleen maar belangen van de EU en Oekraïne zou dienen, en die een gevaar zou vormen voor een stabiele toekomst. De campagneslogan voor Fidesz is dan ook dat het “de veilige keuze” is voor Hongarije.

ChatGPT

Magyar greep het moment aan om een truc uit te halen die toch wel typisch is voor zijn manier van campagnevoeren. Direct toen de slogan bekend werd, kocht zijn team alle domeinnamen met deze woorden. Daarop werden anti-Orbán-teksten verkondigd: de premier zou hoofdzakelijk een veilige keuze zijn voor de oligarchen, een slechte gezondheidszorg en hogere schulden.

In verschillende peilingen staat Magyar met zijn partij stevig voor, met zo’n 50 procent van de stemmen. Orbán komt met Fidesz niet boven de 40 procent uit. De komende maanden moet blijken wat Orbáns regering verder nog zal proberen om de opmars van Magyar te stoppen, al mag hij als EU-lid ook niet te ver gaan.

Onlangs deelde een pro-Orbán-site een zogenaamd verkiezingsprogramma van de oppositieleider waarin stond dat hij de belastingen op allerlei vlakken wil verhogen. Het was nep en geschreven met ChatGPT.

Een ding staat vast: de verkiezingen kunnen niet alleen voor Hongarije maar voor heel Europa vergaande gevolgen hebben. Ook in Brussel zal nauwgezet worden volgen of de dwarsligger van de EU wordt weggestemd.

Opvallend daarbij is recent onderzoek waaruit blijkt dat binnen Hongarije het vertrouwen in de EU juist is toegenomen. De tegendraadse opvattingen van Orbán zullen hem deze keer mogelijk niet meer de overwinning bezorgen.