Het frustrerende kantoorleven, in de kantoorkubus en tijdens hopeloze vergaderingen met stupide chefs, dat wist de Amerikaanse tekenaar Scott Adams genadeloos belachelijk te maken in zijn strips over Dilbert, een nerd van de ict-afdeling van een groot bedrijf. De avonturen van de bebrilde, sociaal onhandige kantoor-antiheld met broccoli-haar (en zonder mond) waren zo herkenbaar, dat Adams’ Dilbert vanaf de jaren negentig uitgroeide tot een van Amerika’s populairste strips. Die werd op zijn hoogtepunt gepubliceerd in duizenden kranten in de VS en daarbuiten, van The New York Times tot De Telegraaf.
Maar Adams begon na twee decennia steeds meer extreme politieke commentaren te geven, onder meer in zijn podcast. In 2023 weigerden kranten zijn strip vanwege racistische uitlatingen nog langer af te drukken. Online bleef hij Dilbert-strips maken tot in 2025, toen hij vanwege uitgezaaide prostaatkanker moest stoppen.
Dinsdag overleed Dilberts schepper op 68-jarige leeftijd in Pleasanton, Californië.
Tekenen tijdens vergaderingen
Scott Adams was behalve striptekenaar ook afgestudeerd bedrijfskundige. Als jonge liefhebber van de strips van Charlie Brown van Charles M. Schulz wilde hij graag tekenaar worden. Maar de kunstopleiding waar hij aan begon, gaf hem zulke slechte cijfers dat hij er de brui aan gaf, aldus de online comiclopedia Lambiek.
In plaats daarvan ging hij in New York economie studeren. Daarna belandde hij eind jaren zeventig bij een bank in San Francisco, en vervolgens bij telecombedrijf Pacific Bell. Tijdens saaie vergaderingen tekende hij cartoons van collega’s en bazen, om bevriende collega’s te vermaken.
Hoewel Adams een goed betaalde baan had in het middelmanagement van Pacific Bell, was hij ontevreden over zijn promotiekansen en chefs die hem, vond hij, nooit serieus namen. Die frustratie begon hij in stripjes om te zetten, die hij na lang aarzelen naar een uitgever stuurde. Zo werden in 1989, eerst mondjesmaat, de eerste Dilbert-strips gepubliceerd.
Internetpionier
Adams was door zijn werk bij een techbedrijf, waar hij tot 1995 bleef, doordrongen van de kansen die internet bood – dat in 1992 begon. Hij zette als een van de eersten zijn krantenstrips ook online, wat zijn bekendheid verhoogde. En hij was de eerste tekenaar die zijn e-mailadres bij zijn strips zette.
Door het contact met lezers kreeg hij al gauw door dat zijn strips over het kantoorleven het populairst waren. Vandaar dat Adams van Dilbert, aanvankelijk laboratoriummedewerker, een ict’er op een absurd en kafkaësk kantoor maakte. Zo kregen Dilberts huisdieren – hond Dogbert en kat Catbert, die ook op zijn kantoor verschenen – wel promotie en Dilbert niet. Zijn grootste tegenstander is zijn (naamloze) chef ‘met de puntige haardos’.
Adams’ strips waren gebundeld in boekvorm ook een succes. Ze hadden titels als The Dilbert Principle, dat luidt: „de meest ineffectieve werknemers worden systematisch naar een plek bevorderd waar ze de minste schade kunnen aanrichten: het management”.
Ontslag na Dilbert
In echte kantoren werden Dilbert-strips vaak opgehangen. Een werknemer van een casino in Iowa had in 2007 een strip op het mededelingenbord geprikt nadat sluiting van het bedrijf was aangekondigd. Dilbert zegt in die strip: „Waarom lijkt het toch dat de beslissingen op mijn werk genomen worden door dronken lemuren.” (Lemuren zijn halfapen) De casinobazen waren zo boos over deze strip-actie dat ze probeerden de man zijn ontslaguitkering te ontnemen. De rechter stak daar een stokje voor. Volgens persbureau AP hielp Adams de man een nieuwe baan vinden.
Trumpfan
„Het gaat me allereerst om de humor, en dan pas om de tekenkunst”, zei Adams ooit in The Washington Post over zijn simpel getekende strip. Maar die humor werd, net als Adams zelf, steeds bitterder. Hij begon na 2010 af te geven op feministen – „net kinderen die om een snoepje jengelen” – en voelde zich als witte man gediscrimineerd, noemde zwarte Amerikanen een „haatgroep”. Hij werd als voormalig Obama-stemmer groot fan van Trump. Op zijn socialmediakanaal Truth Social schreef de Amerikaanse president naar aanleiding van Adams overlijden: „Hij was een geweldige kerel, die mij aardig vond en respecteerde toen het nog geen mode was. Hij heeft dapper een lange strijd gevochten tegen een verschrikkelijke ziekte.”
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC