1.Wat is het probleem? 

Gezinnen moeten het soms doen met honderden euro’s minder aan inkomsten als een gezinslid achttien jaar wordt. Vooral een alleenstaande ouder in de bijstand wiens jongste kind 18 wordt en studeert aan het hoger onderwijs (hbo of universiteit) gaat er flink op achteruit, blijkt uit de berekeningen van het Nibud. 

Zo’n huishouden verliest bijna 720 euro per maand aan inkomsten. De éénoudergezinnen verliezen de kinderbijslag, het kindgebonden budget én het extra bedrag dat bedoeld is voor alleenstaande ouders.

Studeert de 18-jarige aan het mbo, dan gaat de alleenstaande ouder in de bijstand er 309 euro per maand op achteruit. Een grote hap uit het budget, want de kosten voor levensonderhoud gaan niet naar beneden. Ouders blijven tot hun kind 21 is wettelijk verantwoordelijk voor de kosten van levensonderhoud en studie, hoewel thuiswonende kinderen vaak wel een financiële bijdrage leveren.

2.Hoe groot is het probleem? 

Best wel groot, zegt Pauline van Brakel, directeur van Geldfit. Er wordt volgens haar ‘doorlopend’ contact gezocht met de stichting over dit thema. Ze vertelt dat veel ouders zorgen en vragen hebben. “Er zijn ouders die verrast worden en bellen als het kind al achttien jaar is, maar ook ouders die daarvoor al hulp zoeken.”

“Voor sommige ouders gaat het om een extra bedrag dat gemist kan worden, maar in sommige gevallen is het geld hard nodig om rond te komen”, aldus Van Brakel. 

Ouders zien de problemen dus niet altijd op tijd aankomen. Dit komt volgens Van Brakel doordat veel verschillende inkomsten wegvallen. Kinderbijslag, kindgebonden Budget en bedragen voor sport en cultuur, somt ze als voorbeelden op. 

 

Het Nibud spreekt zelf van een financiële knip. “In het dagelijks leven verandert er vaak weinig: de jongere woont meestal nog thuis, eet mee en de vaste lasten van het huishouden blijven grotendeels gelijk. Tegelijkertijd veranderen en verschuiven inkomsten, uitgaven en verantwoordelijkheden in korte tijd.” 

De cijfers

In het eerste kwartaal van 2025 kregen bijna 200.000 17-jarigen kinderbijslag. Zo’n 105.000 huishoudens met een thuiswonende 17-jarige ontvingen het kindgebonden budget, dat is een aparte, inkomenstafhankelijke tegemoetkoming van de overheid. 

Er zijn ook jongeren die contact zoeken, aldus Van Brakel. Ze moeten na hun achttiende verjaardag zelf bijvoorbeeld toeslagen en studiefinanciering aanvragen en een zorgverzekering afsluiten. 

Het Nibud constateert dat deze jongeren vooral druk zijn ‘met hun eigen nieuwe verantwoordelijkheden’. “Over de financiële gevolgen voor het huishouden wordt thuis relatief weinig gesproken.”

3.Wat kunnen ouders en jongeren doen?

Dit verschilt echt enorm per persoon en gezin, legt Van Brakel uit. Op tijd bewust worden van de situatie is belangrijk volgens haar. “Hier een halfjaar tot een jaar van tevoren naar kijken, kan verstandig zijn.”

Waar voor ouders regelingen en inkomsten verdwijnen, komen er voor jongeren potjes vrij. “Deze compenseren vaak niet het bedrag dat hun ouders mislopen, maar het scheelt al wel.”  

“Je kunt kijken of je bijvoorbeeld recht hebt op zorgtoeslag, tegemoetkoming scholieren en eventueel een Meedoenregeling als een gemeente deze heeft”, zegt Van Brakel. Met deze laatste regeling kunnen inwoners met een laag inkomen een cursus of activiteit doen, zoals zwemmen of het volgen van zangles. 

De situatie verschilt dus per gemeente. Zo zijn er in de ene gemeente meer potjes beschikbaar dan in de andere. 

Ook zijn er ouders die de tering naar de nering moeten zetten. Geldfit adviseert dan om de inkomsten en uitgaven overzichtelijk naast elkaar te zetten. Dan wordt bijvoorbeeld duidelijk waar op bezuinigd kan worden. Als dit zelf niet lukt, dan kan de gemeente soms ook helpen. Net zoals een geldmaatje, die mensen kan begeleiden.

Van Brakel vertelt over een alleenstaande moeder die er 600 euro op achteruitging na de achttiende verjaardag van haar jongste kind. “Zij trok op tijd aan de bel en is beter op haar uitgaven gaan letten, meer gaan werken en laat haar kind kostgeld betalen.” Zij kan de eindjes volgens de Geldfit-directeur weer aan elkaar knopen. 

Het vragen van een financiële vergoeding aan kinderen, oftewel kostgeld, vinden ouders wel lastig volgens Nibud. Tegelijkertijd ziet dit kenniscentrum voor budgetzaken dat kinderen langer thuis blijven wonen. 

“Het is echt lastig voor ouders en jongeren om dit te bespreken. Alleen het is voor gezinnen soms wel de enige mogelijkheid om samen rond te komen”, besluit Van Brakel. 

In de video hieronder zie je hoeveel spaargeld genoeg is: