Het verbod op social media voor kinderen onder de 16 jaar werd op 10 december 2025 ingevoerd. In Australië is de premier blij met wat er tot nu toe is bereikt. Maar,”5 miljoen accounts, dat klinkt veel, gemiddeld ongeveer 2 accounts per kind. Maar kinderen hebben misschien nog wel veel meer accounts”, merkt Van den Bos direct op.

Nieuwe accounts

De ontwikkelingspsycholoog en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam Wouter van den Bos reageert op de ontwikkelingen. gaat verder: “Dat getal, hoe indrukwekkend het ook klinkt, zegt eigenlijk weinig. We weten nog niet of ze allemaal van die accounts af zijn.”

Volgens hem wordt er verder ook geen rekening mee gehouden dat de jongeren wellicht nieuwe accounts, met een andere leeftijd, hebben aangemaakt. “Naar aanleiding van het verbod hebben we gezien dat er andere nieuwe social media apps bijkwamen en heel populair waren, en op nummer één stonden in de app-downloadlijsten. We kunnen dus niet echt zien of ze nu minder online zijn”, concludeert Van den Bos.

Moeilijk te controleren

Het is ook goed om te bedenken dat de Australische jongeren die geen account meer mogen hebben nog steeds toegang tot social media hebben, merkt de ontwikkelingspsycholoog op als tweede kritisch punt. “Ze kunnen zonder account bijvoorbeeld op TikTok of op YouTube kijken en scrollen”, legt hij uit.

“Dus ook als die accounts weg zijn kan het nog steeds zijn dat ze uren per dag die apps gebruiken.” Het is daarom moeilijk om te controleren of de jongeren écht minder of zelfs geen gebruik van socials maken. “Dat kunnen we ook helemaal niet zien hiermee.” Ook kan nog niet gesproken worden over de gehoopte positieve impact van het verbod en welke impact dit heeft op de mentale gezondheid van de jongeren. “Het is te vroeg om daar een uitspraak over te doen.”

Richtlijnen in Nederland

Sinds de aankondiging van Australië in 2024 over het geplande socialmediaverbod, is er veel discussie geweest, ook in Nederland. In de Tweede Kamer en het Europese parlement werden vragen gesteld. Maar waar staat Nederland nu eigenlijk als het gaat om een verbod?

“In Nederland is er ook in het afgelopen jaar veel gebeurd”, zegt Van den Bos, “Wij zijn niet op een verbod uitgekomen, maar op richtlijnen.” Richtlijnen kun je niet op dezelfde manier handhaven met boetes, zegt hij, dus dat is een andere aanpak. De richtlijnen geven aan dat het vanaf 15 jaar oké zou zijn voor kinderen om op social media te gaan. “Onder die leeftijd eigenlijk liever niet.”

Nog niet sterk onderbouwd

Maar wat zijn de echt schadelijke effecten van social media eigenlijk? “Dat weten we nog niet genoeg”, zegt Van den Bos. “We moeten nog uitzoeken voor wie het nou echt schadelijk is en voor wie niet. Het sterke verband tussen mentale gezondheidsproblemen en social media gebruik dat door sommige mensen gesuggereerd wordt, is wetenschappelijk nog niet zo onderbouwd.”

“En het kan lang duren voordat iets ook echt goed wetenschappelijk onderbouwd is”, voegt hij daar aan toe. Maar hij snapt de bezorgdheid. “Mensen zien natuurlijk wel dat jongeren heel veel op hun telefoon zitten en maken zich daar denk ik ook wel terecht zorgen om.”

Omgaan met digitale omgeving

Over de effectiviteit van een verbod twijfelt de ontwikkelingspsycholoog. “Ik denk dat het goed is dat er over nagedacht wordt, omdat het de goede bedoelingen heeft om kinderen te beschermen.” Maar hij denkt niet dat dit dé oplossing is. “Zeker niet als we alleen focussen op een verbod.”

“Ik denk ook dat jongeren moeten leren omgaan met de digitale omgeving”, gaat hij verder. “Dat is een uitdagende omgeving en daar moet je ook in investeren om jongeren mee te leren om te gaan.” Ook voor volwassenen is de digitale wereld uitdagend, denkt hij. “We moeten ons ook blijven richten op regels die social media reguleren op een manier dat het gewoon voor iedereen bruikbaar wordt.”

Mentale gezondheid

Hij wil ergens ook benadrukken dat we als maatschappij niet alleen social media moeten aanwijzen als boosdoener wanneer het gaat om de mentale gezondheid van social media, er speelt misschien wel meer.

“Social media kan een radartje kan zijn in het grotere netwerk van problemen waar jongeren mee te maken hebben. Maar door alleen te focussen op social media gaan we dat probleem helemaal niet oplossen”, zegt Van den Bos daarover.

Hoopvolle toekomst

Toch is hij ook positief. “Je zet ook een bepaalde maatschappelijke norm en dat heeft ook effect. Je zult wel zien dat een meerderheid zich er wel aan zal houden. En dan wordt het ook voor jongeren minder interessant. Als de meeste van je vrienden niet op social media zitten, dan wordt het ook minder interessant voor jou om daar ook naartoe te gaan. In die zin gaat het echt wel werken.”

Hij is hoopvol over de gevolgen op lange termijn. “Ik denk dat de generatie die hierna komt gewoon ziet dat er een nieuwe norm is”, zegt hij over het minder of helemaal niet gebruiken van social media