Spaanse onderzoekers van het Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas, kortweg CNIO, hebben een belangrijke doorbraak bereikt in de strijd tegen alvleesklierkanker. Voor het eerst is het gelukt om deze zeer agressieve vorm van kanker volledig te elimineren bij muizen. Dat gebeurde met een nieuwe combinatie van drie bestaande geneesmiddelen.
Het gaat om alvleesklierkanker van het type ductaal adenocarcinoom. Dit is de meest voorkomende en dodelijke variant, die bij mensen vaak pas laat wordt ontdekt. Daardoor zijn de behandelmogelijkheden beperkt en is de overlevingskans laag. Minder dan 10 procent van de patiënten leeft vijf jaar na de diagnose nog.
Het Spaanse onderzoeksteam, onder leiding van oncologisch onderzoeker Mariano Barbacid, ontwikkelde een zogeheten triple therapie. Daarbij worden drie belangrijke routes tegelijk geblokkeerd die kankercellen nodig hebben om te groeien en te overleven. De behandeling richt zich op het kankergen KRAS, dat bij bijna alle gevallen van alvleesklierkanker is gemuteerd, en op de eiwitten EGFR en STAT3.
In de experimenten kregen muizen met menselijke alvleesklierkankertumoren deze combinatiebehandeling. Bij 16 van de 18 muizen verdwenen de tumoren volledig. Bovendien bleven de dieren langdurig kankervrij, zonder duidelijke bijwerkingen of ernstige schade aan gezonde organen.
De resultaten waren ook positief bij genetisch aangepaste muizen die spontaan alvleesklierkanker ontwikkelden. In deze gevallen krompen de tumoren sterk of verdwenen ze geheel. Volgens de onderzoekers is dit belangrijk, omdat deze modellen dichter bij de menselijke ziekte staan.
Een groot voordeel van de combinatiebehandeling is dat deze resistentie tegengaat. Bij eerdere behandelingen met alleen een KRAS-remmer bleek dat tumoren zich vaak aanpassen en opnieuw gaan groeien. Door meerdere groeimechanismen tegelijk te blokkeren, krijgen kankercellen daar veel minder kans toe.
Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, benadrukken de onderzoekers dat het voorlopig om dieronderzoek gaat. Er is nog uitgebreid vervolgonderzoek nodig voordat deze therapie bij mensen kan worden getest. Toch spreken de wetenschappers van een belangrijke stap richting betere behandelingen voor een van de dodelijkste vormen van kanker.