NOS Nieuws•vandaag, 02:00

Wereldwijd zijn niet eerder zoveel mensen geëxecuteerd als afgelopen jaar. In zeventien landen waren het in totaal 2707 mensen, een stijging van 78 procent ten opzichte van 2024. Dat staat in het jaarlijkse rapport van Amnesty International, dat de cijfers registreert sinds 1981.

De cijfers zijn van voor de grootschalige protesten in Iran en het daaropvolgende harde ingrijpen door het regime in januari dit jaar. Toch is ook in 2025 het overgrote deel van de geregistreerde executies uitgevoerd in opdracht van de Iraanse autoriteiten: 2159, een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor.

Angst aanjagen

Volgens Amnesty is het hoge aantal vooral het gevolg van een klein aantal regeringen dat de doodstraf blijft gebruiken om angst te zaaien. Naast Iran zijn dat onder meer Noord-Korea en Saudi-Arabië.

“Deze schaamteloze minderheid van landen gebruikt de doodstraf als wapen om angst aan te jagen, afwijkende meningen de kop in te drukken en de macht te tonen die ze hebben over kansarme mensen en gemarginaliseerde gemeenschappen”, zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty.

De cijfers uit China zijn staatsgeheim en zijn daarom buiten beschouwing gelaten. Volgens de mensenrechtenorganisatie lopen de aantallen daar “waarschijnlijk in de duizenden, wat China de grootste beul ter wereld maakt”.

Zuma PressEen betoging in Washington tegen het Iraanse regime, twee weekenden geleden

In de strijd tegen drugs en druggerelateerde misdrijven zetten landen als China (onbekend aantal), Iran (998) en Saudi-Arabië (240) de doodstraf in. Bijna de helft (1257) van alle bekende executies had daarmee te maken. Algerije, Koeweit en de Malediven hebben wetten aangenomen om de doodstraf uit te breiden voor druggerelateerde misdrijven.

Tien landen voerden de laatste vijf jaar elk jaar executies uit: China, Egypte, Iran, Irak, Noord-Korea, Saudi-Arabië, Somalië, de Verenigde Staten, Vietnam en Jemen. Daarnaast werden vorig jaar in Japan, Zuid-Sudan, Taiwan en de Verenigde Arabische Emiraten executies hervat na een pauze.

In Europa en Centraal-Azië werden het afgelopen jaar geen executies of doodvonnissen geregistreerd. De VS is voor het zeventiende jaar op rij het enige land in Noord- en Zuid-Amerika waar executies plaatsvonden, waarvan bijna de helft in de staat Florida.