Een Blackhawk-helikopter landt op het dak van een flatgebouw waar vervolgens Amerikaanse bewoners met tie-wraps geboeid terwijl hun Venezolaanse buren worden afgevoerd en zonder proces uitgezet. Een Mexicaanse kok wordt doodgeschoten vlak nadat hij zijn zoontje bij de crèche heeft afgezet. Amerikaanse betogers zijn met traangas en (rubber)kogels bewerkt voor een detentiecentrum waar migranten in erbarmelijke omstandigheden verblijven. En vooral: heel veel migrantengezinnen worden door Donald Trumps razzia’s uiteengereten.
Na maanden van dreigementen begon de Republikeinse regering in september ‘Operation Midway Blitz’, gericht op „de ergste criminele, illegale immigranten” in en rond Chicago. Onmiddellijk bleek het sleepnet van de operatie veel wijder. Iedereen die ooit zonder toestemming de Amerikaanse grens was overgestoken, een visum had laten verlopen, zonder verblijfsvergunning een verkeersboete had gekregen, of in een stugge asielprocedure zit, kan doelwit van federale agenten worden. Sterker nog: iedereen met een Latijns-Amerikaans uiterlijk kan prooi worden van de vreemdelingenpolitie (ICE) en de (CBP).
Hoeveel duizenden mensen in totaal zijn gearresteerd, vastgezet en gedeporteerd, is nog onduidelijk. Maar na selectievere acties in Los Angeles en hoofdstad Washington hebben federale agenten in Chicago ook zwaar huisgehouden onder migranten zonder strafblad. Van de duizenden migranten die opgepakt zijn, is een ruime minderheid ooit ergens voor veroordeeld – meestal voor een verkeersovertreding.
„Wreedheid is het streven„, noemen Democraten de manier waarop migranten onder Trump worden behandeld. Deportatie wordt niet aangekondigd met een schriftelijk uitzettingsbevel, maar gaat gepaard met willekeur, onmenselijke hardheid en buitenproportioneel geweld. De wrede handelwijze lijkt bedoeld om niet alleen de betreffende migrant, maar iedereen die de beelden ziet te intimideren. Het heeft de beoogde ontmoedigende werking: er komen nauwelijks meer migranten over de zuidgrens en ‘zelfdeportatie’ om uitzetting te voorkomen neemt toe. Al wordt de claim van de regering dat bijna 2 miljoen mensen vrijwillig vertrokken zijn, betwijfeld.
Lees ook
Trump heeft in Chicago nog geen militair ingezet, maar in dit appartementencomplex leek het al even oorlog
De verkeersfuiken en razzia’s in migrantenwijken en bij bouwmarkten en rechtbanken verspreiden zich in Chicago al snel naar rijkere, witte wijken, waar nannies, schoonmakers, hoveniers en maaltijdbezorgers van straat worden geplukt. Daarmee groeien ook de protesten. Met scheidsrechtersfluitjes waarschuwen inwoners elkaar als federale agenten ergens gesignaleerd worden, zodat kwetsbaren zich kunnen verstoppen.
De vraag is hoe succesvol Trumps maximalistische deportatiebeleid is. Rechters houden veel mensen in detentie of laten ze – al dan niet op borgtocht – vrij. Ruim de helft van de Amerikanen vindt ondertussen dat Trump te ver gaat. Vooral latino-kiezers, die een jaar geleden naar de Republikeinse Partij schoven, zijn toenemend ontevreden. De mensen die in onzekerheid leven over wat er met hen en hun geliefden gebeurt, hebben ondertussen geen stemrecht. Maar ze hebben wel een stem om hun verhaal te vertellen.
De Ecuadoraanse man van Lizeth Uviolia (30) dreigt naar Honduras te worden uitgezet
Lizeth Uviolia (30) met haar zoontjes
Foto Emilie van Outeren
Zoom in
„Waar is mijn man, waar is mijn man? Hoe vind ik hem terug?”, roept Lizeth Uviolia (30) begin november wanhopig op het kantoor van ICE in Chicago. Zij en Armando Alulema (34) zijn samen met hun zoontjes naar een reguliere controle gekomen. Alles lijkt vooraf in orde: hun asielaanvraag loopt, hun werkvergunning is goedgekeurd. „Maar we waren bang voor deze afspraak. We durfden al nauwelijks de straat op om naar ons werk te gaan”, te midden van de migrantenrazzia’s die in september in Chicago begonnen.
Haar man wordt als eerste binnengeroepen, het koffertje met hun Amerikaanse papieren en Ecuadoraanse paspoorten in de hand. Zij zit uren in paniek te wachten, vertelt ze een maand later op de bank in de kelder waar het gezin woont. „Niemand die daar die dag was opgeroepen, is weer naar buiten gekomen.”
Het is de laatste keer dat ze Alulema ziet. Na twee uur in een wachtkamer wordt haar verteld dat het hele gezin wordt vastgehouden, allemaal op een andere plek. „Hoe wreed kun je zijn om een moeder van haar kinderen te willen scheiden. Waar is de menselijkheid? Ze hebben geen hart”, zegt ze over de vreemdelingenpolitie.
Kort daarna krijgt zij echter een elektronische monitor om haar enkel en wordt ze met Jhair (10) en Amir (5) vrijgelaten. „Alleen omdat we op dit moment geen detentiecentrum voor kinderen hebben”, krijgt ze te horen.
Het duurt een week voordat ze te weten komt dat haar man is verplaatst naar een gevangenis in de staat Missouri. En dat de autoriteiten dreigen hem uit te zetten. Niet naar Ecuador, maar naar een gevangenis in Honduras, waar de VS een akkoord mee hebben.
De tranen stromen in een gesprek van anderhalf uur bijna doorlopend over Uviolia’s wangen. Terwijl deze dinsdag eigenlijk een goede dag is. Een rechter heeft vanochtend bepaald dat zij en haar zoontjes tot in de VS mogen blijven. „Dan komt er bijna een andere regering, godzijdank.” Maar Alulema zit nog steeds gevangen. Hij kan bijna elke dag bellen, maar zijn gezin niet vasthouden. En nu zijn inkomen is weggevallen, komt Uviolia niet rond van wat ze in een bakkerij verdient. Zelfs al zou ze het geld hebben om hem op te zoeken – ze mag met haar enkelband de staat Illinois niet uit.
Waarom zij doelwit zijn geworden, snapt ze na een maand nog steeds niet. „We hebben niks verkeerd gedaan, nog geen verkeersboete gekregen. En nu wordt ons verteld dat we criminelen zijn sinds de dag dat we naar dit land kwamen. Er wordt geen enkel onderscheid meer gemaakt tussen de mensen die zich aan de regels houden en de mensen die dat niet doen.”
Uviolia en Alulema kwamen in 2022 met hun kinderen uit Ecuador naar de VS. Naar eigen zeggen omdat ze daar werden bedreigd door de inheemse stam waar Alulema toe behoort.
De detentie is erbarmelijk voor haar man. „Als ik hem spreek, zegt hij dat het prima gaat, maar hij is kilo’s afgevallen. Ik zie het als hij gehuild heeft. Ik heb geld moeten storten om met hem te kunnen bellen, maar ook om hem ondergoed, sokken, een warme trui en extra eten te laten kopen, dat hij anders niet krijgt.”
Ze heeft het gevoel dat ze haar kinderen niet kan beschermen tegen een volgende actie van ICE, maar ook niet kan uitleggen wat er aan de hand is. „In Ecuador konden we alle ellende nog van ze weghouden, omdat ze zo klein waren. Maar nu denkt de oudste dat hij ook opgesloten zal worden en snapt de jongste niet waarom zijn vader er niet is.”
De Mexicaanse Nayla Guzmán (22) werd onderweg naar haar zieke, pasgeboren baby van straat geplukt
Nayla Guzmán (22)
Foto emilie van outeren
Zoom in
De vader van haar baby had zijn hielen gelicht en haar zwangerschap vol medische complicaties eindigde in een keizersnee. Nayla Guzmán (22) werd begin oktober moeder van een dochtertje dat worstelend ter wereld kwam. Ze had zuurstoftekort en hoewel het elke dag beter met haar gaat, kan ze nog niet helemaal zelfstandig eten. Sindsdien is zij Guzmáns voornaamste, maar niet enige zorg.
„Ik heb de kinderarts gesmeekt, laat me mijn baby mee naar huis nemen, want als de migratiepolitie me oppakt, wie moet er dan voor haar zorgen?”, vertelt zij begin december in het appartement dat in Chicago dat ze deelt met haar ouders en broertjes. „Maar ze moest daar blijven.”
Het gezin kwam vlak voor Guzmáns 18de verjaardag uit Mexico naar de Verenigde Staten. Hun asielaanvraag doet een beroep op een status als slachtoffers van criminaliteit, maar is nog altijd onbeslist. „Wij zijn geen ingezetenen, maar ook niet illegaal. We zijn hier welkom geheten, we hebben papieren, we mogen hier werken.”
Ze weet dat de ICE en de grenspolitie, die zich sinds september op haar overwegend Mexicaanse wijk stortten, daar geen boodschap aan zullen hebben. „Ze kunnen geweld gebruiken, ze kunnen alles doen, want de Amerikaanse regering heeft ze alle bevoegdheden gegeven.” Federale agenten wanen zich onaantastbaar.
Twee weken na de bevalling verlaat Guzmán, zoals ze elke ochtend doet, haar huis om haar dochtertje op te zoeken op de neonatale intensive care. Vol zorgen over haar kind en vol zorgen over de razzia’s. „Toen de auto werd omsingeld door witte wagens met gemaskerde mannen erin, wist ik meteen hoe laat het was.”
Nayla Guzmán werd begin oktober moeder van een dochtertje
Foto Emilie van Outeren
Zoom in
Met borsten vol melk en helse pijnen in haar baarmoeder en aan het nog verse litteken van haar keizersnee, wordt zij geboeid aan polsen en enkels door de stad gereden, terwijl agenten jagen op meer migranten. Uren later wordt ze afgeleverd in ‘Broadview’, een inmiddels berucht detentiecentrum in een buitenwijk van Chicago. De mensen die haar hebben opgepakt worden als helden onthaald. „Cool, hoeveel heb je er te pakken?”, hoort ze.
Guzmán wordt opgesloten met andere vrouwen: een enkele zwanger en sommigen gewond. „Ik heb geen idee waar ze zijn gebleven. Maar ik heb gehoord dat het heel uitzonderlijk is om uit Broadview vrijgelaten te worden.” De meeste mensen worden snel verplaatst naar grotere migrantengevangenissen in Texas, Michigan en Kentucky, met als doel vervolgens het land uitgezet te worden.
Guzmán is er geestelijk net zo slecht aan toe als fysiek. Ze speelt paniekerige scenario’s af in haar hoofd over hoe lang en hoe ver ze van haar dochter gescheiden zal worden. „Als zij al zo moeizaam herstelt als ik haar elke dag kom voeden en vasthouden, hoe moet zij dan verder zónder mij?”
Na een nacht in een koude, kale cel, krijgt ze toch medische hulp en wordt ze, na bijna 36 uur, vrijgelaten. „Ik weet nog steeds niet waarom. Ze hebben me geen enkelband gegeven, maar dat betekent niet dat het me niet nog een keer kan overkomen. Bij elk bestelbusje raak ik in paniek.”
Het lukt sinds haar gevangenschap niet meer om haar dochter moedermelk te geven. Maar ze kan haar wel weer elke dag vasthouden. „Hopelijk mag ze voor Kerst mee naar huis.”
Bij het Mexicaans-Amerikaanse gezin Carrillo Ruiz werd de deur ingeramd. Vader Rosario (57) zit nog steeds vast
Martha, Eli, Arnoldo, en Sarai Carrillo
Foto Emilie van Outeren
Zoom in
De voordeur is vervangen, maar aan de gehavende scharnieren en de versplinterde deurpost is nog te zien hoe die eind oktober door een half dozijn federale agenten werd ingeramd. Het blauwe oog van Arnoldo (26) is inmiddels hersteld, net als de schrammen van Eli (15). Zij werden allebei hardhandig tegen de grond gewerkt. Maar de jongste heeft nachtmerries, vooral over de twee weken dat hij in een jeugdgevangenis zat. „Ik denk telkens, wat als ze terugkomen, de gewapende en gemaskerde mannen. Wat als dit weer gebeurt.”
Moeder Martha (57) heeft nog steeds pijn aan haar ribbenkast en een wond op haar linker scheen, opgelopen toen ze de trap af werd gesleept. Zij zat tot medio november vast in Texas en wordt nu, op borgtocht, in de gaten gehouden via de enkelband om haar rechterbeen. „Ik ben geen crimineel. Ik ben een immigrant, zoals iedereen in dit land, tot en met de vrouw van de president.”
Het gezin Carrillo Ruiz woont al zeventien jaar in een smal straatje aan het spoor in Gary, Indiana, een kwartiertje rijden van Chicago. „Dit is een nogal ruig stadje”, zegt Sarai (24). Dus als zij om 6 uur ‘s ochtends wakker wordt van gebonk en geschreeuw, voelt dat vrij normaal. Ze legt niet meteen de link met het feit dat haar vader tien dagen eerder in paniek was ontsnapt aan een verkeersfuik van de vreemdelingenpolitie ICE.
„We dachten eigenlijk niet dat ze ons zouden vinden”, zegt Sarai. „Wat we op het nieuws zagen was dat ze op straat op barbaarse wijze achter mensen aangingen”, vult Arnoldo aan. Het Hooggerechtshof heeft de regering-Trump carte blanche gegeven om mensen die eruitzien zoals dit gezin etnisch te profileren. Maar huizen binnenvallen is van een andere orde. „We dachten niet dat ze georganiseerd genoeg waren om ons te traceren.”
Hij was, zegt Arnoldo, sinds Donald Trump weer aan de macht kwam sowieso „naïef” over het risico dat zijn ouders lopen, die illegaal in de VS verblijven. Zelfs nadat in september de grote deportatie-acties in naburig Chicago waren begonnen. „Ik dacht dat we in deze rode staat wel veilig zouden zijn.”
Vader Rosario Carrillo (53), die dertig jaar geleden illegaal de zuidgrens overstak, drie Amerikaanse kinderen kreeg, dit huis in Gary kocht en een eigen bedrijfje in hekwerk heeft, zit nog altijd vast. Hij wordt vervolgd voor het gevaar dat hij gecreëerd zou hebben door aan ICE te ontsnappen en wordt voor of na dat proces waarschijnlijk uitgezet naar Mexico. Dat hij in de jaren negentig is veroordeeld voor een drugsvergrijp, verslechtert zijn kansen. Ook moeder Martha, die in de VS bleef nadat haar visum in 1994 afliep, maar een lopende procedure voor een verblijfsvergunning heeft, hangt deportatie boven het hoofd.
Uniek aan hun situatie is dat ook de Amerikaanse kinderen zijn opgesloten. Eli het langst, omdat hij probeerde een klap uit te delen toen de agenten hem die ochtend vastgrepen. „We kregen hem vervolgens niet vrij omdat onze ouders, van wie we toen niet wisten waar ze waren, daarvoor moesten tekenen”, vertelt Arnoldo. De claim van de regering-Trump dat er „geen Amerikaanse burgers zijn gearresteerd of vastgezet” noemt hij „lachwekkend”. In hun pinkstergemeentekerk horen ze dat andere leden spijt hebben van hun stem op Trump. „Ze dachten een conservatieve opleving te krijgen” zegt Arnoldo, „niet de ontmenselijking van hun eigen buren, niet deze haat en dit geweld”.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC