Na er weken mee gedreigd te hebben, zouden de VS daags voor Kerst voor het eerst op het Venezolaanse vasteland een luchtaanval hebben uitgevoerd. Het nieuws over de veronderstelde drone-aanval op een havendok aan de Venezolaanse kust werd door president Donald Trump vrijdag eerst terloops onthuld in een interview met het lokale radiostation van een bevriende miljardair. Maandag bevestigde hij in Florida desgevraagd aan journalisten dat „er een grote explosie in het havengebied was, waar ze de boten met drugs laden”.
Volgens Trump „hebben we alle boten geraakt, en nu hebben we de plek getroffen… het is de plek van uitvoering. Daar voeren ze [de drugstransporten] uit, en die bestaat niet meer.” Hij wilde maandag niet zeggen wie de aanval had uitgevoerd. „Ik weet precies wie het waren, maar ik wil niet zeggen wie het waren.”
Later op de dag meldden CNN en The New York Times op basis van anonieme regeringsbronnen dat de aanval door de CIA is uitgevoerd met een drone. Eerder dit jaar gaf Trump de inlichtingendienst al groen licht voor heimelijke operaties binnen Venezuela. Caracas zwijgt over de gemelde aanval.
Hoewel gemeld wordt dat er geen doden zijn gevallen, zou een aanval op land een forse escalatie betekenen in de militaire campagne die de regering-Trump deze zomer begon tegen wat zij noemt „narcoterroristen”. In de Caribische wateren voor de kust van het Zuid-Amerikaanse land trekt het Pentagon sinds half augustus een marinevloot samen die reeds dertig vermeende drugssmokkelbootjes bombardeerde. Bij deze aanvallen, later uitgebreid naar de Stille Oceaan, werden volgens de VS 107 opvarenden gedood.
Trump gaat net zo lang door met bootjes opblazen tot Maduro de witte vlag hijst
Susie Wiles
stafchef Witte Huis in Vanity Fair
Hoewel de regering-Trump volhoudt dat ze ingrijpt tegen smokkelaars wier handelswaar verantwoordelijk zou zijn voor jaarlijks vele tienduizenden Amerikaanse overdosisdoden, lijkt de campagne bovenal gericht tegen het autoritaire bewind van president Nicolás Maduro. Washington noemt hem de anti-Amerikaanse leider van een drugskartel en zou aansturen op zijn vertrek of arrestatie. Stafchef van het Witte Huis Susie Wiles bevestigde in een brisant interview met Vanity Fair dat Trump „net zo lang doorgaat met bootjes opblazen tot Maduro de witte vlag hijst”.
Juridische grondslag
De aanvallen op bootjes oogsten kritiek van volksvertegenwoordigers, juristen en mensenrechtenorganisaties. Zij stellen dat het zonder rechtsgang uitschakelen van vermeende drugshandelaren neerkomt op buitengerechtelijke executies. Democraten in de Senaat dienden vorige maand een resolutie in die de regering zou verplichten het Congres om toestemming vragen voordat het verdere militaire actie tegen Venezuela onderneemt. Deze kreeg steun van twee Republikeinen, maar haalde het nipt niet.
In de War on Terror die de VS na de aanslagen van 11 september 2001 wereldwijd ontketenden tegen terreurverdachten, werden ook regelmatig drone-aanvallen uitgevoerd. Vooral de regering-Obama (2009-2017) liet de CIA daarbij onder meer in Jemen, Somalië en Pakistan ingijpen – zonder toestemming van het Congres. De CIA beschikt over eigen drones, maar kan deze ook lenen van de krijgsmacht.
In een poging een juridische grondslag te leggen voor haar aanvallen op vermeende drugssmokkelaars heeft de regering-Trump verscheidene internationaal opererende criminele groepen aangemerkt als buitenlandse terreurorganisaties. Onder hen is de ooit in een Venezolaanse gevangenis opgerichte Tren de Aragua. Volgens CNN werd de woensdag aangevallen aanlegsteiger door de Amerikanen in verband gebracht met die bende – al is die in de VS vooral actief in de prostitutie en mensenhandel, niet in drugs.
Gelegenheidsargumenten
In haar geruchtmakende interview erkende stafchef Wiles dat Trump de volksvertegenwoordiging om toestemming zou moeten vragen als hij doelen op land in Venezuela zou bombarderen. „Als we toestemming zouden geven voor enige activiteit op land, dan is het oorlog en dan [hebben we het] Congres [nodig]. Maar Marco [Rubio, de minister van Buitenlandse Zaken] en ook JD [Vance, de vicepresident], in enige mate, lichten het Congres elke dag in.”
Dat de aanval zou zijn uitgevoerd door de CIA, en niet door de reguliere strijdkrachten, duidt erop dat de regering zich ingraaft in haar dubieuze redenering dat drugsmokkelaars als terroristen bestreden mogen worden. Hiervoor bedient de regering zich toenemend van dezelfde retoriek en omstreden gelegenheidsargumenten als de regering-Bush (2001-2009) tijdens de War on Terror.
Zo waarschuwde minister van Defensie Pete Hegseth begin deze maand dat „dat deze narcoterroristen de Al-Qaida van ons halfrond zijn, en we zullen ze met dezelfde verfijning en precisie opjagen”. Ook merkte Trump de synthetische drug fentanyl recent per decreet aan als „massavernietigingswapen”. De beweerde aanwezigheid daarvan in Irak gebruikte Bush als (valse) rechtvaardiging voor zijn inval in 2003.
Tankers onderschept
Onzeker blijft of de door de Amerikanen gezochte regimewisseling in Caracas dichterbij komt. Naast hun militaire acties voeren de VS de druk via meer wegen op. Zo werden twee gesanctioneerde tankers met Venezolaanse olie onderschept en vele andere afgeschrikt uit te varen, waardoor het Maduro-regime financieel wordt afgeknepen.
Maandag zei Trump dat hij „zeer recent” met Maduro heeft gebeld, „maar dat leverde niet veel op”. Het is onduidelijk of hij doelde op een telefoongesprek ná de drone-aanval of op een eerder belletje met de Venezolaanse leider, dat ook vanuit Caracas is bevestigd. Maduro zelf probeert met openbare optredens uit te stralen dat hij zich niet laat intimideren. Wel liet zijn regime, mogelijk als gebaar van goede wil jegens Washington, in de dagen voor Kerstmis 99 betogers vrij die vorig jaar werden vastgezet na protesten tegen een frauduleuze stembusgang.
Lees ook
Valt hij Venezuela ook op land aan? Deze redenen heeft Trump om dat wel/niet te doen
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie
De journalistieke principes van NRC