Een wijntje hier, een cocktail daar: tijdens de feestdagen en in de aanloop er naartoe vloeit de alcohol – bij veel mensen – rijkelijk. Voor een deel is dat een reden om er vanaf 1 januari even mee te stoppen. Maar wat doet dat precies met ons? We vroegen het bioloog en campagneleider Martijn Planken.

Effect op organen

Om uit te leggen wat zo’n stop met ons doet, is het eerst van belang om stil te staan bij de effecten van alcohol op ons lichaam. “Na het drinken van een biertje of wijntje, wordt de alcohol al snel opgenomen in je bloed. Daarna verspreidt het zich snel door je hele lichaam. Want overal waar bloed komt, komt alcohol ook.”

Alle organen waarmee alcohol in aanraking komt, worden er negatief door beïnvloed, gaat Planken verder. “Alcohol is gerelateerd aan meer dan 200 verschillende ziektebeelden. Als ik al die ziektebeelden nu ga opnoemen, zijn we nog wel even bezig. Maar een bekende aandoening is een aangetaste lever.”

Ontstekingen

Omdat alcohol giftig is, probeert het lichaam deze stof af te breken, legt Planken uit. Dit gebeurt vooral in de lever, die meer dan 90 procent van de alcohol in het bloed afbreekt. “De lever is dus belangrijk om je lichaam te ontgiften, maar als dit orgaan alleen maar heel druk is met alcohol afbreken, dan kan hij de rest van de werkzaamheden niet doen en kan het gaan ontsteken. De kans op zo’n leverontsteking wordt groter naarmate je veel alcohol drinkt.”

In algemene zin kan alcohol dus zeker leiden tot ontstekingen in het lichaam, en dat kan – in ernstige gevallen – eindigen met uitval van organen of kanker, legt Planken uit.

Alcohol, oftewel ethanol, is een heldere, kleurloze vloeistof met een zwakke geur. Alcohol ontstaat door gisting van de suikers die van nature in granen en fruit zitten en wordt gebruikt in dranken zoals bier, wijn en sterke drank.

Een eenheid alcohol is de term voor één standaardglas alcohol. Zo’n eenheid bevat ongeveer 10 gram ethanol. Standaardglazen van bijvoorbeeld wijn, bier of sterke drank zijn zo ontworpen dat ze per glas evenveel alcohol bevatten.

‘In het begin voel je je wat slechter’

Gezond voor ons lichaam is alcohol dus niet. Daarbij kan alcohol een negatieve invloed hebben op onze mentale gezondheid, zo kun je er bij overmatig gebruik gestresst en depressief van raken.

“Daarom kan minderen of stoppen met alcohol alleen maar een positieve werking hebben op ons”, volgens Planken. “Paradoxaal genoeg zul je je in begin slechter gaan voelen, zodra je gaat minderen. Als je normaal gesproken alcohol drinkt, is je lichaam daaraan gewend. Dus als dat er dan opeens niet meer komt, dan gaat je lichaam een beetje tegenstribbelen: je kan wat slechter gaan slapen, je wordt humeurig.”

Moeite met verandering

Dat betekent niet gelijk dat je verslaafd bent, maar dat je lichaam – in het begin – moeite heeft met die verandering, legt Planken uit.

In hoeverre je hier klachten van ervaart, hangt natuurlijk wel af van de hoeveelheid alcohol die iemand in zijn dagelijks leven drinkt. “Stel je drinkt vrij vaak, dan kunnen die klachten minstens 2 weken aanhouden, maar waarschijnlijk niet langer.”

Beter slapen, meer geld

“Die klachten die je mogelijk in de eerste weken van Dry January ervaart, daar moet je nou eenmaal doorheen. Maar op een gegeven moment wordt het een stuk makkelijker. Het slapen zal makkelijker gaan en op den duur voel je je ook fitter.”

Dit blijkt ook uit een onderzoek van het het British Journal of General Practice. Deelnemers die een maand gestopt waren met drinken, sliepen beter, hadden meer energie én bespaarden meer geld. Anderen vielen ook af en merkten verbeteringen aan hun huid en haar.

‘Doe het samen’

Uit een ander onderzoek van the Royal Free Hospital in London bleek dat deelnemers na het doorlopen van Dry January een lager cholesterol- en glucosegehalte en een lagere bloeddruk hadden. Ook verloren zij 40 procent van hun levervet.

Veel mensen vragen zich af hoe je het precies volhoudt, dat niet grijpen naar alcohol na een lange werkdag of gezellig met je vrienden in de kroeg. Daar heeft Planken een duidelijk advies voor. “Doe het niet alleen! Zoek iemand met wie je het samen doet. Nu er inmiddels 1,2 miljoen mensen meedoen aan Dry January, vind je altijd wel iemand die het samen met je wil doen. Want gedeelde smart is halve smart.”

Denk na over alternatieven

Een andere tip: download de gratis app ‘IkPas’: “We hebben een applicatie gebouwd om mensen te helpen met Dry January. Dat hebben met behulp van de overheid opgezet. In die app zit een community, dus als je niemand in je omgeving hebt die met je mee wil doen, heb je via de app veel mensen die jou kunnen ondersteunen.”

“En”, gaat Planken verder, “als je meedoet met Dry January, moet je ook wel echt nadenken over de dingen die je wel lekker vindt. Dus alternatieven voor de alcoholische varianten. Veel mensen denken daar van tevoren niet echt over na, omdat je standaard ‘de vrouw van het wijntje’ of ‘de man van het biertje’ was. Dus als je van tevoren weet wat je wil bestellen, maak je het net even voor jezelf wat makkelijker.”

Informeer je omgeving

Mensen doen het soms ook zonder dat ze anderen erover vertellen, merkt Planken. “Misschien omdat ze zich er een beetje voor schamen.”

“Maar ik zou echt iedereen willen adviseren om het aan zoveel mogelijk mensen te melden. Want hoe meer mensen het weten, des te groter de kans dat je omgeving er rekening mee houdt”, sluit hij af.