Waarom helpen we graag anderen, zelfs als het ten koste gaat van onszelf? Dat fascineert wetenschappers al decennialang. Een Nederlandse studie heeft een antwoord door een van de bekendste idee\u00ebn uit de evolutiebiologie, Hamilton\u2019s rule, te actualiseren.<\/p>\n
Samenwerking en opoffering komen overal in de natuur voor. Denk bijvoorbeeld aan werksterbijen die zich opofferen voor hun koningin of aan vogels die hun broertjes en zusjes waarschuwen voor roofdieren, terwijl ze daarmee zelf meer risico lopen om gepakt te worden. Hamilton\u2019s rule (de regel van Hamilton) werd ge\u00efntroduceerd in de jaren zestig en laat zien waarom het soms loont om anderen te helpen, zelfs als dat ten koste gaat van jezelf.<\/p>\n
Hamilton\u2019s rule is niet een enkele regel<\/p>\n
Het idee achter de regel is dat we eerder geneigd zijn ons op te offeren voor familie, omdat dit de overlevingskansen van familieleden en daarmee de overleving van de gedeelde genen bevordert. Hamilton vatte zijn regel in een wiskundige beschrijving die stelt dat dat altru\u00efsme kan veranderen wanneer de voordelen voor anderen, vermenigvuldigd met hoe nauw ze aan jou verwant zijn, zwaarder wegen dan de kosten voor jezelf.<\/p>\n
\u201cJarenlang ging het debat over de vraag of de regel universeel is\u201d, vertelt<\/a> UvA-onderzoeker Matthijs Van Veelen. \u201cIk laat zien dat het niet om \u00e9\u00e9n enkele regel gaat, maar juist om veel verschillende versies die in uiteenlopende situaties werken. Dat betekent dat beide kanten van het debat deels gelijk hadden.\u201d<\/p>\n Jarenlang debat<\/p>\n Al sinds de introductie van de regel zijn wetenschappers het oneens over hoe algemeen geldend Hamilton\u2019s rule werkelijk is. Sommige wetenschappers vinden dat de regel bijna nooit van toepassing is, terwijl anderen stellen dat de regel net zo breed en fundamenteel geldt als het fenomeen van natuurlijke selectie.<\/p>\n Door de wiskunde achter de regel opnieuw uit te werken, laat Van Veelen in zijn nieuwe studie zien dat een regel die beschrijft wanneer er wel of niet wordt gekozen voor altru\u00efsme niet uit slechts een formule kan bestaan. Door een algemene versie van Hamilton\u2019s rule te formuleren ontstaat er ruimte voor een grotere vari\u00ebteit aan manieren waarop de gezondheid van een individu kan afhangen van het sociale gedrag van zichzelf en anderen. Met het onderzoek, gepubliceerd<\/a> in het tijdschrift eLife, biedt Van Veelen een versie voor Hamilton\u2019s rule die toepasbaar is voor zo goed als elke biologische realiteit.<\/p>\n De echte vraag: welke versie geldt in welke situatie?<\/p>\n Het nieuwe perspectief maakt duidelijk dat de klassieke regel van Hamilton alleen geldt in het meest eenvoudige geval. Complexere varianten kunnen een verklaring bieden voor hoe meerdere be\u00efnvloedende eigenschappen of niet-lineaire effecten een rol spelen. Het is dus niet langer nodig te discussi\u00ebren over de vraag of Hamilton\u2019s rule geldig is, concludeert de onderzoeker. De echte vraag is: welke versie ervan geldt in welke situatie?<\/p>\n Dat kan de manier waarop onderzoekers samenwerking en altru\u00efsme in de natuur bestuderen veranderen. In plaats van te vragen of Hamilton\u2019s rule waar is bij een bepaalde soort, kunnen ze zich nu richten op de versie van de regel die het beste past bij hun gegevens. Deze verschuiving kan onderzoek naar sociaal gedrag veel duidelijker maken, ongeacht of wetenschappers kijken naar microben die samenwerken, vogels die voedsel delen of mensen die een vreemde helpen.<\/p>\n Nieuwe deuren gaan open<\/p>\n De studie biedt wat Van Veelen een constructieve oplossing noemt voor een decennialang debat. \u201cMijn bevindingen be\u00ebindigen niet alleen het debat\u201d, zegt hij. \u201cHet geeft ons ook een krachtiger kader om in de toekomst te gebruiken. Samenwerking is overal in de natuur te vinden, en nu hebben we een duidelijker beeld van de vele manieren waarop evolutie dit tot stand kan brengen.\u201d<\/p>\n Door het grote theoretische twistpunt in de evolutiebiologie op te lossen, opent het nieuwe onderzoek de deur naar preciezer en praktischer onderzoek. \u201cHet benadrukt de flexibiliteit van evolutie en laat zien dat samenwerking geen mysterie is, het kan worden verklaard, maar de verklaring hangt af van de details van elk geval\u201d, vertelt Van Veelen. \u201cMet andere woorden: er is niet \u00e9\u00e9n enkel pad naar samenwerking in de evolutie. Er zijn er veel en nu hebben we eindelijk een kaart.\u201d<\/p>\n