{"id":101860,"date":"2026-01-03T21:14:16","date_gmt":"2026-01-03T21:14:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/101860\/"},"modified":"2026-01-03T21:14:16","modified_gmt":"2026-01-03T21:14:16","slug":"het-is-afwachten-of-de-protesten-in-iran-gaan-overslaan-maar-de-woede-is-slechts-het-topje-van-de-ijsberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/101860\/","title":{"rendered":"Het is afwachten of de protesten in Iran gaan overslaan, maar de woede is slechts het topje van de ijsberg"},"content":{"rendered":"<p>Het is opgekropte woede over de staat van de Iraanse economie die  nu tot uiting komt in de huidige massale protesten. Daarvan zijn zowel historicus en \u00a0Iran-deskundige Peyman Jafari (49) als theatermaker en universitair docent Hossein Lale (63) overtuigd. <\/p>\n<p>Irani\u00ebrs begonnen hun onvrede kenbaar te maken toen vorige week zondag de Amerikaanse dollar sterk in waarde steeg en de Iraanse rial kelderde. Aanvankelijk vonden de demonstraties van honderden Irani\u00ebrs alleen in hoofdstad Teheran plaats,     demonstraties in andere Iraanse steden volgden al snel deze week. Inmiddels is het de grootste <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2022\/10\/05\/schaam-u-roepen-iraanse-schoolmeisjes-en-jagen-het-schoolhoofd-weg-a4144233\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">protestgolf<\/a>\u00a0sinds de dood van Mahsa Amini in 2022, waarna de grootschalige \u2018Woman Life Freedom\u2019-opstand uitbrak.<\/p>\n<p>Opvallend is het optreden van het regime. Dat treedt \u2013 vooralsnog \u2013 minder hard op tegen de demonstranten en toont ook begrip voor de redenen van de protesten.  Zo liet de Iraanse president, Masoud Pezeshkian, via\u00a0<a href=\"https:\/\/x.com\/drpezeshkian\/status\/2005738625926152403?s=20\" rel=\"nofollow\">sociale media<\/a>\u00a0weten dat hij zijn minister van Binnenlandse Zaken heeft opgedragen naar de \u201elegitieme zorgen\u201d van de demonstranten te luisteren.<\/p>\n<p> \u201eAls we \u2019s ochtends aan het werk gaan, zijn we aan het eind van de dag armer\u201d, vertelt Roya Khoshnevis (43) aan de telefoon vanuit Teheran. Ze woonde lange tijd in Nederland, maar keerde vier jaar geleden terug als onderzoeker petrocultuurstudies, en ze is verbonden aan het Center for Strategic Middle Eastern Studies in Teheran. \u201eVoor nu heb ik het nog goed, maar als de economie op deze manier blijft kwakkelen, dan voel ik me genoodzaakt weg te gaan.\u201d<\/p>\n<p>Het waren winkeliers en marktkooplieden, die uit onvrede over de verslechterende economische situatie hun zaken sloten en de straat op gingen. De extreme inflatie heeft de prijzen fors omhoog gestuwd, bovendien fluctueren die ook dagelijks. Winkeliers zagen hun winsten verdampen, de bevolking heeft het steeds moeilijker om rond te komen. <\/p>\n<p>\u201eVlees is bijvoorbeeld een luxeproduct geworden\u201d, zegt Lale telefonisch vanuit Teheran. Hij ziet dat veel  mensen vlees links laten liggen, \u201eomdat ze het zich niet meer kunnen veroorloven\u201d.  Zelf moet hij het ook doen met een kleine beurs als universitair docent en theatermaker, maar hij redt zich nog.<\/p>\n<p>Steeds meer mensen sluiten zich aan<\/p>\n<p>Vooralsnog zoekt de regering de dialoog op. En  anders dan vorige keren: de veiligheidsdiensten hebben nog niet ingegrepen, althans in veel minder heftige mate dan bij eerdere grootschalige protesten. Zo kwamen in 2019 naar schatting ruim 1.500 mensen om bij demonstraties door het hardhandig optreden.<\/p>\n<p>De komende dagen is het handelen van de veiligheidsdiensten \u2013 bijvoorbeeld door het internet af te sluiten \u2013 heel bepalend, aldus Jafari.   \u201eWanneer de veiligheidsdienst ingrijpt, zal je zien dat de reacties [van burgers] gewelddadiger zullen worden.\u201d Jafari denkt dat  de regering  nu milder reageert omdat het om andere demonstranten gaat. De winkeliers in de bazaars zijn traditioneler en veelal aanhangers van het regime (geweest). \u201eDe winkeliers zijn wat conservatiever\u201d, zegt de historicus  aan de telefoon. <\/p>\n<p>Jafari ziet de protesten \u201epolitieker\u201d worden en daarom sluiten steeds meer mensen zich aan.  \u201eMensen vragen zich af hoe het kan dat de inflatie zo extreem is. Is het corruptie? Mismanagement? De politiek?\u201d Of dit kan leiden tot een val van het regime, daarmee \u201emoet je voorzichtig zijn\u201d, zegt hij. Het hangt er veel vanaf, zegt Jafari, hoe de protesten zich gaan ontwikkelen en of ze ook overslaan naar grotere steden en naar alle provincies.  \u201dTegelijkertijd kan de regering deze protesten niet negeren, want deze woede is slechts het topje van de ijsberg.\u201d \u00a0<\/p>\n<p>Amerikaanse sancties<\/p>\n<p>De Verenigde Staten hebben al decennia zware economische sancties opgelegd aan Iran wegens zijn nucleaire programma. Hoewel het land tot op de dag van vandaag volhoudt dat dit louter vreedzame doeleinden dient, vrezen de Amerikanen en hun bondgenoten dat Teheran in werkelijkheid bezig is met de productie van kernwapens.\u00a0<\/p>\n<p>\u201eDe sancties vormen de wurggreep die de Iraanse economie laat imploderen\u201d, zegt historicus Jafari. En ook Lale en Khoshnevis leggen  de oorzaak voor de grote economische problemen in Iran vooral bij de sancties. <\/p>\n<p> \u201eIran is afhankelijk van \u00e9\u00e9n exportproduct, namelijk olie, en dat valt nu onder de sancties\u201d, zegt Khoshnevis. Zij denkt dat de regering  het probleem niet kan oplossen zolang de sancties zo zwaar zijn. En het is het Iraanse volk dat de prijs betaalt. \u201eDie wordt het hardst geraakt.\u201d<\/p>\n<p><img alt=\"Demonstranten op 31 december vallen een overheidsgebouw aan in zuid-Iran\" data-lightbox-highres=\"https:\/\/images.nrc.nl\/ep02zutEhLjMG4UBXoilFlqTmQY=\/1920x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/02133405\/030126BUI_2028756332_IRAN5.jpg\" data-lightbox-highres-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/U0LzhE7bTtN4lH9fT-TfBn7lhnE=\/1920x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/02133405\/030126BUI_2028756332_IRAN5.jpg\" data-lightbox-zoom=\"https:\/\/images.nrc.nl\/ep02zutEhLjMG4UBXoilFlqTmQY=\/1920x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/02133405\/030126BUI_2028756332_IRAN5.jpg\" data-lightbox-zoom-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/U0LzhE7bTtN4lH9fT-TfBn7lhnE=\/1920x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/02133405\/030126BUI_2028756332_IRAN5.jpg\" data-open-in-lightbox=\"true\" decoding=\"async\" height=\"1250\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/030126BUI_2028756332_IRAN5.jpg\"  width=\"1873\"\/><\/p>\n<p class=\"caption\" id=\"figcaption-1\">Demonstranten op 31 december vallen een overheidsgebouw aan in zuid-Iran<\/p>\n<p>Foto AFP<\/p>\n<p>Zoom in<\/p>\n<p>Dat de Amerikaanse president zich er inmiddels mee bemoeit, werkt niet in het voordeel van de demonstranten. Donald Trump dreigde ze te hulp te schieten.\u00a0 Op Truth Social schreef hij: \u201eWe zijn er helemaal klaar voor\u201d. Waarvoor precies werd niet duidelijk, maar de aanvallen van de Amerikaanse luchtmacht op Iraanse nucleaire installaties in de zomer van 2025 tonen andermaal dat Trump geweld niet schuwt.<\/p>\n<p>Volgens Jafari zal de Iraanse regering de woorden van Trump dan ook tegen de demonstranten gebruiken en de eigen aanhang optrommelen omdat dit een bewijs is van buitenlandse inmenging. \u201eVeel mensen leven in angst van de schaduw van een oorlog. Buitenlandse inmenging in het verleden heeft bovendien laten zien dat alles alleen maar erger wordt.\u201d<\/p>\n<p>Staat er een leider op?<\/p>\n<p>Het succes van deze huidige protestgolf  hangt ook af van de vraag of er leiders zullen opstaan. De bazari\u2019s en dagloners zijn nu nog de grootste groep die demonstreren, maar die zijn niet echt georganiseerd. De middenklasse die nog wel wat te verliezen heeft, wacht volgens Jafari om die reden nog even af hoe de protesten zullen verlopen en wat de reactie van de regering zal zijn. \u201eOok zij zijn woedend, maar zullen wel willen weten of er met meer zekerheid is te zeggen welke kant het protest opgaat. Dat is de reden waarom de demonstranten nu met duizenden zijn en niet met honderdduizenden.\u201d<\/p>\n<p>Wat de regering gaat doen is afhankelijk van hoe massaal de protesten zullen worden en of ze goed georganiseerd zullen zijn. Jafari verwacht dat de regering vooralsnog de dialoog zal blijven opzoeken en zal beloven de aangekondigde btw-verhogingen  en inkomstenbelastingen nog even uit te stellen. \u201eMaar dat zijn echt kortetermijnoplossingen die uiteindelijk niet veel zoden aan de dijk zetten.\u201d<\/p>\n<p>Ook Lale denkt niet dat deze protesten het regime omver zullen werpen. In de stad Tabriz, waar hij vandaan komt, ziet hij mensen nog niet de straten opgaan. \u201eWat de protesten missen is een leider die verschillende fracties aan elkaar verbindt. Daardoor komen protesten in golven.\u201d<\/p>\n<p>Geef cadeau<\/p>\n<p>Deel<\/p>\n<p>Mail de redactie<\/p>\n<p><a aria-label=\"The Trust Project, lees meer over de journalistieke principes van NRC\" class=\"trust__message\" href=\"http:\/\/www.nrc.nl\/over-ons\/#principes\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"><\/p>\n<p>\tDe journalistieke principes van NRC<br \/>\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Het is opgekropte woede over de staat van de Iraanse economie die nu tot uiting komt in de&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101861,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38,67,64,65,66],"class_list":{"0":"post-101860","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wereld","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws","27":"tag-wereld","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115833239233103122","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101860\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}